پاسخ رضا نصری به یک ابهام سیاسی:
اینستکس یا «نفت در برابر غذا»
ایسنا: یک حقوقدان بینالمللی و کارشناس سیاست خارجی تأکید کرد: مقایسه اینستکس با برنامه «نفت برای غذا» یک مقایسه غیرعلمی و اغراقآمیز است که با انگیزه سیاسی انجام میشود. رضا نصری درباره برخی تحلیلها مبنی بر اینکه اینستکس همان برنامه «نفت در برابر غذای» سازمان ملل است و اینکه آيا اساسا میتوان این دو را به یکدیگر شبیه دانست؟ اظهار کرد: «برنامه «نفت برای غذا» برنامهای بود که با یک قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل، در چارچوب تحریمهای چندجانبه بینالمللی علیه عراق، به اجرا گذاشته شد؛ درحالیکه اینستکس سازوکاری است که اتفاقا بهخاطر نقض قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت توسط آمریکا و برای مهار آثار تحریمهای غیرقانونی آن تأسیس شده است. او ادامه داد: انگیزه و کارکرد این دو سازوکار بهکل با هم متفاوت است. کارکرد «نفت برای غذا» اِعمال تحریم است و کارکرد اینستکس مهار تحریم. دامنه عملکرد «نفت برای غذا» محدود به اقلام غذایی و بشردوستانه بود، حال اینکه اینستکس پتانسیل رشد و دربرگرفتن سایر کالاها را دارد. «نفت برای غذا» با حمایت و پشتیبانی آمریکا به اجرا گذاشته شد، حال اینکه اینستکس سازوکاری است که در بلندمدت ظرفیت شکستن انحصار دلار و مهار پدیده «قوانین فراسرزمینی» آمریکا را دارد و بههمیندلیل هم دولت ترامپ بهشدت در پی سرکوب و ازبینبردن آن است. این حقوقدان و کارشناس مسائل سیاست خارجی خاطرنشان کرد: اینکه ایران از تعلل اروپاییها و احتیاط بیش از حد آنها در راهاندازی و بهکارگیری ظرفیتهای این سازوکار گلایه دارد، بحث دیگری است؛ اما این قبیل مقایسههای غیردقیق و هیجانی که بهکل این تلاش را نفی و تخطئه میکند و ایرانِ مقتدر امروز را با عراق شکستخورده دهه ۱۹۹۰ میلادی مقایسه میکند، نتیجهاش فقط این است که افکار عمومی را دچار ناامیدی و اضطراب کنیم. نصری در پاسخ به این پرسش که اینستکس قرار است در گام نخست با کالاهای اساسی و ضروری شروع کند، اما این مسئله در شرایط فشار حداکثری آمریکا، نقطه قوت این سازوکار است یا ضعف آن، تصریح کرد: آغازبهکار این سازوکار با کالاهای ضروری که آمریکا مدعی است مانع واردات آن به ایران نیست، امری طبیعی است. اولا اتخاذ این احتیاط، آمریکا را در برابر ادعای خود قرار میدهد و ثانیا اجازه میدهد این سازوکار با حداقل کارشکنی پا بگیرد. وقتی هم پا گرفت، ازمیانبردن آن یا کارشکنی در امور آن برای آمریکا دشوارتر خواهد شد. در واقع، فاز نخست اینستکس به دستاندرکاران ایرانی و اروپایی فرصت میدهد واکنش آمریکا را تحلیل و مطالعه کنند و در برابر آن پاتک و راهحل بیابند. البته برای اینکه اروپا به تعهدات برجامی و وعدههای متعاقب خود عمل کرده باشد، ضروری است اینستکس هرچهسریعتر وارد فاز بعدی شود و با ورود پول نفت ایران به آن تأثیرگذاری لازم را از خود نشان دهد. این کارشناس مسائل سیاست خارجی در پاسخ به این پرسش که پیشنهاد شده است اگر اروپاییها بهخاطر تحریمها نمیتوانند نفت بخرند، اعتبار قابل توجهی - بیش از چندده میلیارد - در اینستکس قرار دهند، چراکه این مسئله میتواند ایران را به ادامه اجرای برجام راضی کند؛ اما اروپا دراینباره نیز تعلل میکند، مانع کجاست؟ گفت: در یک سال اخیر، مهمترین مانع بر سر راه مقابله با تحریمهای آمریکا احتیاط و هراس بیش از حد دولتهای اروپا از «تغییر» و استحاله روابط ۷۵ساله خود با آمریکا بوده است. اروپاییها بر این باورند که رویارویی مستقیم با آمریکا آنها را وارد مرحله جدیدی از روابط فراآتلانتیک خود با آمریکا خواهد کرد و این مرحله جدید هنوز برای آنها یک سرزمین ناشناخته و پرمخاطره است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.