ايران از اوپك چه ميخواست؟
سعيد ساويز . كارشناس انرژي
در نشست 176 در وین، اوپک و اوپکپلاس برای تمدید طرح کاهش تولید نفت برای 9 ماه دیگر به توافق رسیدند؛ اگر اهل رصد بازار نفت و اقتصاد جهانی هستید، پس حتما بهخاطر می آورید در دوران اوباما برای بیش از دو سال، عربستان با کاهش تولید مخالفت میکرد، البته دلیلش چندان هم بیراه نبود. عربستان معتقد بود به هر میزان در بازار ظرفیت برای تولید بیشتر ایجاد شود، نفت شیل همچون دیو آز آن را خواهد بلعید. اگرچه عدهای معتقد بودند نیت قلبی سعودیها نه تنظیم بازار به نفع اوپک، بلکه اختلافشان با اوباما بر سر مسئله ایران بود. درست از زمانی که اوپک و متحدان طرح کاهش تولید را اجرا کردند، نفت شیل اسب خود را برای فتح رکوردهای تازه یراق کرد و امروز شاهد آن هستیم تولید نفت آمریکا از مرز 12 میلیون در حال عبور است. وضعیت ایران هم که در این میان نیازی به توضیح ندارد؛ اقتصادی تورمزده و رکودگرفته که دیگر نمیتواند از مسیرهای عادی نفت بفروشد، یا حداقل اگر بفروشد، پولش بهراحتی وارد کشور نمیشود. واقعیت آن است از زمان بهقدرترسیدن ترامپ و عقد برادریاش با بن سلمان، تا به امروز سهم بازار نفت ایران و ونزوئلا به نوعی در منگنه آمریکا و عربستان قرار گرفته و پربیراه نیست اگر بگوییم در ارتباط با اوپک، عربستان شریک دزد و رفیق قافله است. در واقع همکاری عربستان و آمریکا عنان بازار را از دست اوپک خارج کرده است و شرایط به گونهای پیش رفته که نقطه سر به سر در قیمت بازار از برایند نظرات ایالات متحده و عربستان با احترام به تمایلات روسیه بهدست میآید. درباره قیمت هر بشکه نفت خام در بازار باید گفت در شرایط فعلی نفتی که در کانال 50 تا 70 دلار عرضه میشود، مطلوب همه طرفین تولیدکننده است و از همینروست که با وجود تنشهای سیاسی و امنیتی شدید در منطقه، قیمت نفت فقط در همین بازه در حال نوسان است. سؤال اساسیای که در محافل اقتصاد انرژی ایران مطرح است، این است که نتیجه توافق اوپک در نشست اخیر چقدر به نفع نفت ایران یا چقدر در مقابل منافع ماست؛ در پاسخ به این سؤال باید گفت حالت ایدئال برای ما چنین بود که اوپک با افزایش تولید بخواهد سهم خود را در بازار از نفت آمریکا پس بگیرد و همچنین با قانونگذاری مسیر را برای بازگشت سطح صادرات نفت ایران به بعد از برجام باز کند، یعنی ضمن فریز تولید دیگران، ایران را از فریز معاف کند که همگان میدانند با وجود عربستان و قدرتش در اوپک چنین چیزی هرگز رخ نخواهد داد. تصمیم اخیر اگرچه حالت مطلوب و ایدئال برای نفت ایران نیست اما نتایجی ویرانگر نیز برای ما به همراه ندارد، یعنی با وجود تمایل در تولید کنندگان اوپک و متحدانش برای افزایش تولید، فعلا این خواست منتفی و این خود ممکن است دلیلی باشد که سهم بازار ایران بهویژه در منطقه آسیا کمتر از سوی اوپکیها و روسیه تهدید شود. با یک دید خوشبینانه میتوان اینطور تحلیل کرد که اوپک و متحدان از سود بیشتر در مقابل حفظ اسکلت ضعیفشده و باقیمانده اوپک چشمپوشی کردند. روسیه نیز به امید داشتن مزیتی در مقابل ایالات متحده همچنان در کنار اوپک باقی مانده است و آنگونه که به نظر میرسد، تمایلی به جنگ اقتصادی با آمریکا در بازار انرژی آن هم به صورت انفرادی ندارد و ترجیح میدهد با قرارگرفتن در کنار اوپک همواره در یک توافق مصالحه با نفت آمریکا به تلاشهای خود در بازار ادامه دهد. باید ماند و دید در اجلاس بعدی اوپک چه تصمیماتی با توجه به تغییرات 9ماهه پیشِرو اتخاذ خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.