ترامپ و دور دوم انتخابات آمریکا
فریدون مجلسی . تحلیلگر روابط بینالملل
پرسشی که با نزدیکشدن مبارزات انتخاباتی 2020 آمریکا درباره موضع ترامپ نسبت به ایران مطرح است، این است که با توجه به اولویت مسائل داخلی برای رأیدهندگان آمریکایی، آیا ترامپ برای انتخابات دور دوم ریاستجمهوری خود بیشتر روی فضای داخلی آمریکا متمرکز خواهد شد و ممکن است موقتا توجه به مسئله ایران را کنار بگذارد؟
گرچه اولویت مسائل داخلی سنتی آمریکایی است؛ اما ترامپ با بهرهمندی از لابیهای اسرائیل و عربستان و امکانات مالی و تبلیغاتی آنان و آمادهبودن زمینههای داخلی از لحاظ مبانی حمایت آمریکا از اسرائیل که به کمک جامعه قدرتمند یهودیان نفوذ بسیاری در عرصههای مالی و رسانهای آمریکا دارند، مسیر مشخصی را دنبال کرد. او از آغاز مبارزات انتخاباتی دور اول خود، ضمن تعهدات مالی و تعرفهای و ضدیت با مهاجرت که حمایت داخلی طبقات کارگری و فرودست آمریکا را به خود جلب کرد، با بهرهمندی از بهحداکثررساندن موج ایرانهراسی که سفرهای نتانیاهو به واشنگتن با دورزدن اوباما و مراجعه مستقیم به پارلمان و سخنرانیهای نمایشی به آن کمک میکرد، لزوم برخورد با جمهوری اسلامی را در جامعه آمریکا به امری ناموسی و داخلی بدل کرد. این تبلیغات در سال گذشته تشدید و منجر به تحریمهای فزاینده اقتصادی علیه ایران شد و بهطوریکه شاهدیم، اجرای این تحریمها را به اغلب کشورها و جامعه جهانی نیز تحمیل کرده است. تبلیغات ضدایرانی ترامپ که در دروغپردازی کمنظیر است؛ حتی تشکیل و هدایت گروههای تروریستی القاعده به رهبری بنلادن و طالبان و داعش را هم به
ایران نسبت داد. درحالیکه میدانیم آمریکا با بهرهگیری از تعصبات وهابی بنلادن، مهندس تحصیلکرده در ماساچوست، با کمک مالی عربستان گروه القاعده را از داوطلبان جهادی عرب و ملیتهای دیگر در زمان حضور شوروی در افغانستان تشکیل داد و تجهیز کرد و به افغانستان فرستاد. بعدها که شر آن گروه دامنگیر آمریکا شد و فاجعه ویرانی برجهای تجارت جهانی را در نیویورک به بار آورد، خانم کلینتون گفت «اشتباه ما این بود که بعد از وادارشدن شوروی به خروج از افغانستان که موجب فروپاشی آن نظام شد، دستان خود را شستیم و القاعده را به حال خود رها کردیم» و طالبان را نیز عربستان و سازمان اطلاعات ارتش پاکستان برای سلطه پشتونهای اغلب پاکستانی و علیه اکثریت فارسیزبان افغانستان بعد از فروپاشی دولت کمونیستی برای جنگ با دولتهای جهادی به آنجا فرستادند. داعش نیز ادغامی نظامی میان وهابیون القاعده و بقایای ارتش بعثی بود که همگی در تعصب ضدشیعی و ضدایرانی شریک بودند. بهاینترتیب جای تعجب نیست اگر همین روزها قتل خاشقجی را هم به گردن ایران بیندازند. اکنون هم تبلیغات ضدایرانی با توسل به ماجرای مشکوک انفجار نفتکشها در بندر فجیره و دریای عمان
به اوج خود رسیده است. جالب اینکه در ماجرای ساقطکردن پهپاد جاسوسی آمریکایی بر فراز آبهای ساحلی ایران، ادعا کردند این پهپاد بر فراز آبهای بینالمللی بوده است. یک مهندس ایرانی با محاسبات ساده مثلثاتی ثابت کرد که با موشک با برد تئوریک
27 هزار متر، هدفگیری پهپادی در ارتفاع 25 هزار متری حداکثر در 10 کیلومتری ساحل امکانپذیر است و در ماورای آن نیاز به برد بسیار بیشتری دارد. شاید به همین دلیلِ آشکار آمریکاییها بعدا استدلال خودشان را عوض کردند و گفتند فضای بالای آب ساحلی بینالمللی تلقی میشود و ادعای خسارت هم میکنند! بهاینترتیب ایران را نزد تودههای آمریکایی که اغلب نمیدانند ایران در کجای دنیا قرار دارد، چنان بهعنوان خصم بزرگ و خطرناک آن کشور جا انداختهاند که دیگر نمیتوان این مسئله را از امور داخلی آن کشور جدا دانست.
تبلیغات درباره بهبود وضع اقتصادی آمریکا بر اثر سیاست تعرفهها، ضدیت با مهاجرت، بازگشایی معادن زغالسنگ و فراهمکردن اشتغال بیشتر که هنوز با تبلیغ و جنجال ادامه دارد نیز میتواند در جلب آرای فرودستان برای ترامپ مؤثر باشد. تصور نمیرود حزب جمهوریخواه با وجود نارضایتیهای رفتاری و شخصیتی از ترامپ نامزدی او را تمدید نکند؛ اما نزد طبقات با فرهنگ بالاتر و اقلیتهای قومی و ملیتی که گرایش بیشتری به دموکراتها دارند و در دور گذشته به دلیل کمبود کاریزما و محبوبیت خانم کلینتون از شرکت در انتخابات خودداری کردند و اجازه دادند ترامپ با آرای کمتر در کالج انتخاباتی رأی بیشتری کسب کند، این بار که جو بایدن، معاون پیشین اوباما، وارد دور شده و به موجب نظرسنجیهای حزبی با فاصله زیاد در صدر رقابت حزب دموکرات قرار دارد، میتواند مشارکت و آرای بیشتری کسب کند و کسانی که در دور پیش از شرکت در انتخابات خودداری کردند نیز با نگرانی از تجدید انتخاب ترامپ پای صندوقهای رأی خواهند رفت.درباره ترامپ وضعیت برعکس است و بهویژه در شرایطی که موضوع محدودکردن اختیارات او برای جنگ با ایران در سنا نيز مطرح بود، احتمال دارد گروه بیشتری
از جمهوریخواهان که از تزلزل شخصیت و خودکامگیهای او رنجیدهاند، از رأیدادن به او خودداری کنند. البته در میان کاندیداهای دموکرات، سندرز به نوبه خود از خوشنامی و محبوبیت برخوردار است؛ اما تمایلات سوسیالدموکرات او برای جامعه محافظهکار آمریکا هنوز جا نیفتاده و نگرانکننده است و بالابودن سن او نیز مطرح است. تصور میشود در پایان از بایدن میانهرو حمایت کند. جو بایدن و ترامپ نیز هر دو در سنین بالای 70 هستند که برای بایدن احتمال بیشتری دارد که با گزینش شریک انتخاباتی جوانتر بتواند تیم مقبولتری به میدان بیاورد؛ اما تأثیرگذاری انتخابات آینده آمریکا در مسئله ایران بستگی به این دارد که ایران تا چه اندازه نرمش یا تمایل به تعامل به خرج دهد. ترامپ نیز اعلام کرده عجلهای برای مذاکره ندارد و شرایط کنونی محاصره و تحریم فرسایشی مطلوب آمریکاست. در صورت تغییر در ریاستجمهوری آمریکا و انتخاب بایدن هم کار تمام نیست. حل مسائل فیمابین برای یک بار هم که شده، نیازمند اجماع داخلی در ایران برای گفتوگو و حل مسائل است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.