|

وزیر خارجه اسرائیل براي نخستين‌بار به امارات رفت

دیپلماسی عمومی تل‌آويو و واشنگتن

اسرائیل شرایط بحرانی این روزهای خاورمیانه را بهترین زمان برای صلح با اعراب می‌داند. تنش میان ایران و ایالات متحده نه تنها در خلیج فارس و دریای عمان که در عراق نیز بالا گرفته و کمترین خطایی از هر کدام از طرفین می‌تواند تمام منطقه را درگیر جنگی دیگر کند. از سوی دیگر اسرائیل حملات خود علیه مواضع حامیان دولت بشار اسد در سوریه را از سر گرفته است. طرح «معامله قرن» دونالد ترامپ برای پایان‌دادن به مناقشه اسرائیل و فلسطین هم با مخالفت‌هایی در میان اعراب روبه‌رو شده اما واشنگتن و تل‌آویو بدون انتشار تمام جزئیات این طرح، در حال پیشبرد سیاست عادی‌سازی روابط اسرائیل و کشورهای عرب خاورمیانه هستند که یکی از مهم‌ترین موارد مطرح‌شده در طرح «معامله قرن» است. تازه‌ترین گام اسرائیل برای بهبود رابطه با اعراب، سفر «ییزرائیل کاتز» وزیر خارجه این رژیم به امارات متحده عربی برای شرکت در نشست بین‌المللی اقلیمی است. وزیر خارجه اسرائیل در این سفر با یکی از مقام‌های ارشد اماراتی و همچنین آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل دیدار کرد. سفر کاتز به امارات مهم‌ترین سفر یک مقام اسرائیلی به کشورهای عربی پس از سفر سال گذشته بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل به عمان به شمار می‌آید. کاتز که در ماه آوریل به سمت وزیر خارجه اسرائیل منصوب شده در پایان سفر خود به امارات به خبرنگاران گفت: «برای من باعث افتخار است که به عنوان نماینده اسرائیل و در جهت تأمین منافع اسرائیل با مقام‌های عربی دیدار کنم. براساس سیاست نخست‌وزیر نتانیاهو، برنامه عادی‌سازی رابطه با اعراب به‌خصوص در حوزه‌های اقتصادی، امنیتی و اطلاعاتی ادامه خواهد یافت. این روند مهم‌ترین و پرچالش‌ترین مأموریت من در وزارت خارجه اسرائیل محسوب می‌شود». رسانه‌های اسرائیلی به مأموریت دیگر «ییزرائیل کاتز» نیز اشاره کرده و نوشته‌اند که نتانیاهو به وزیر خارجه‌اش مأموریت داده که ابتکار «راه‌های صلح منطقه‌ای» را با هدف ایجاد ارتباط اقتصادی و استراتژیک میان اعراب و اسرائیل اجرائی کند. یکی از مهم‌ترین بخش‌های این ابتکار ایجاد ارتباط ریلی میان عربستان سعودی و دیگر کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس با اسرائیل از طریق اردن است. همچنین قرار است دسترسی این کشورها به بندر حیفا در ساحل دریای مدیترانه هم تسهیل شود. با وجود اینکه اسرائیل و امارات رابطه دیپلماتیک رسمی ندارند اما نگرانی‌های اعراب و اسرائیل درباره ایران باعث شده تا در سال‌های اخیر تلاش‌های دو طرف برای بهبود روابط شدت بگیرد. از طرف دیگر دونالد ترامپ در طرح خود برای پایان مناقشه اسرائیل و فلسطین خواستار آن شده تا کشورهای عربی و تل‌آویو رابطه خود را بهبود ببخشند. اولین گام ترامپ برای اجرای این طرح نیز هفته گذشته در بحرین برداشته شد و منامه میزبان کارگروه اقتصادی برای جلب سرمایه‌گذاری در مناطق اشغالی بود تا فلسطینی‌ها با دریافت امتیازات اقتصادی، از برخی خواسته‌های خود از جمله حق تشکيل کشور مستقل عقب‌نشینی کنند. انتظار می‌رود در راستای اجرائی‌شدن بخش‌هایی از این طرح، در هفته‌ها و ماه‌های آینده سفرهای رسمی مقام‌های اسرائیلی به کشورهای عرب حوزه خلیج فارس افزایش یابد. هم‌زمان با سفر کاتز به امارات، یوسی کوهن مدیر سازمان اطلاعات اسرائیل (موساد) زمان حاضر را «زمانی تاریخی» برای بهبود رابطه اعراب و اسرائیل دانست. «ما در موساد به این جمع‌بندی رسیده‌ایم که شرایط فعلی بهترین زمان برای صلح میان اعراب و اسرائیل است. شرایط منطقه به گونه‌ای است که کشورهای عربی و اسرائیل با تهدیدی مشترک به نام ایران و گروه‌های شبه‌نظامی روبه‌رو هستند. در این موقعیت ما علاوه بر بهبود روابط باید رایزنی‌های خود با کاخ سفید را نیز بیشتر و از کانا‌ل‌های ارتباطی با مسکو نیز بهتر از گذشته استفاده کنیم». بهبود روابط اسرائیل و روسیه که مورد اشاره مدیر موساد قرار گرفت، اخیرا در جریان حملات اسرائیل به سوریه نمایان‌تر شد. کوهن با اشاره به حمله جنگنده‌های اسرائیلی به مواضع حامیان و هم‌پیمانان حکومت سوریه گفت: «ما در روزهای گذشته به مواضعی در سوریه حمله کردیم که بارها در گذشته نیز هدف حملات ما بود اما این بار تفاوت مهمی وجود داشت. روس‌ها اخیرا سامانه دفاعي اس-300 را در این منطقه مستقر کرده‌اند. با این حال جنگنده‌های اسرائیلی بدون هیچ مشکلی به انجام عملیات خود پرداختند. این سامانه تحت کنترل و نظارت کامل روسیه قرار دارد و مسکو و تل‌آویو در سوریه در هماهنگی کامل قرار دارند. با وجود آنکه ایران مهم‌ترین عامل تلاش‌های اسرائیل برای عادی‌سازی روابط با اعراب به شمار می‌آید اما تل‌آویو جدا از موضوع ایران هم منافعی در بهبود رابطه با اعراب دارد. سال گذشته و در آستانه سفر بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل به عمان، سایت اماراتی «خلیج‌آنلاین» از امضای قرارداد میان اسرائیل و عربستان برای فروش سامانه دفاعی گنبد آهنین به ریاض خبر داد. محافظت در برابر موشک‌های حوثی‌های یمن مهم‌ترین انگیزه عربستان برای خرید چنین سامانه‌ای بود. با اینکه کمی بعد از انتشار این خبر، تل‌آویو امضای چنین قراردادی را تکذیب کرد اما پس از آن، رسانه‌ها به انتشار جزئیات بیشتری از قرارداد پرداختند و رایزنی‌های آمریکا را مهم‌ترین دلیل‌ امضای چنین قراردادی عنوان کردند. به گفته مدیر موساد، بهبود روابط اسرائیل و اعراب که امروز شاهد آن هستیم نتیجه دیپلماسی عمومی مشترک ایالات متحده و سازمان اطلاعات اسرائیل است. «با اینکه در حال حاضر اسرائیل در میان اعراب تنها با مصر و اردن رابطه دیپلماتیک رسمی دارد اما در سال‌های اخیر کانال‌های ارتباطی ما با دیگر کشورهای عربی توسعه یافته است. سفر سال گذشته نتانیاهو به عمان نیز ثمره تلاش‌های طولانی و پنهانی مشترک آمریکا و موساد بود».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.