صفآرايي تحريميها در اوپك
شرق: نتيجه اين دوره اوپك پس از برگزاري اجلاس گروه 20 (G20) تقريبا از سوي بسياري از رسانهها قابل پيشبيني بود. توافق ضمني روسيه و عربستان بهعنوان دو توليدكننده بزرگ جهان پس از آمريكا براي تمديد توافق كاهش توليد، در حالي مورد پذيرش اغلب اعضاي اوپك و اوپكپلاس قرار گرفت كه تنها اختلاف بين تمديد تا شش يا نه ماه آينده بود تا در دو دوره عادي بعدي اجلاس اوپك، بتوان روي آينده بازار در دست اعضاي اوپك، تصميمگيري كرد. اکنون در آخرين خبري كه از سوي رويترز به نقل از سه منبع آگاه منتشر شده، اعضای اوپک با تمدید توافق کاهش تولید تا ماه مارس 2020 موافقت کردند. در واقع، كنايه زنگنه به واقعيت بدل شد؛ امضاي اوپك بر تصميم روسيه و عربستان نشست. موضوعي كه براي آينده اوپك خطرآفرين است، اما البته در كنار آن ميتواند بازار را تحت كنترل درآورد. اين تصميم اما دور از نظر نبود، زيرا در دوره قبلي نيز پايبندي به توافق اوپك تا ۱۶۳ درصد رسيده بود. همچنين اعضای اوپک در نشست روز گذشته قرار بود درباره تمدید دبیر کلی محمد سانوسی بارکیندو مذاکره كنند که شواهد از تمدید دبیر کلی بارکیندو برای یک دوره سهساله دیگر حکایت دارد. در حين چانهزنيها در حاشيه اجلاس اوپك و احتمال تمديد توافق، قيمت سبد نفتي اوپك، 2.5 درصد بالا رفت و در قيمت ۶۵دلارو ۶۱ سنت برای هر بشکه تثبيت شد. اکنون بايد ديد با گشايش بازار، با آسودگي خاطر بازيگران، قيمت نفت در چه رقمي بازگشايي خواهد شد.
حفظ موجوديت اوپك مهمترين مسئله است وزیر نفت پیش از برگزاری نشست اوپک به پرسشهای خبرنگاران حاضر در مقر دائمی این سازمان در وین پاسخ داد و در جواب به سؤالی مبنی بر اینکه در این نشست چه هدفی را دنبال میکنید، بر حفظ موجودیت اوپک تأکید کرد. به گزارش شانا، بیژن زنگنه در پاسخ به این پرسش که شما در این نشست دنبال چه چیزی هستید، گفت: در این نشست شاید هیچ چیز؛ زیرا قیمت برای ما بد نیست که (بخواهیم) بالاتر برود. این مسئله اصلی ما نیست؛ مسئله اصلی ما افزایش صادرات نفت است. ضمن اینکه برای من مهم است موجودیت اوپک را حفظ کنم. موجودیت اوپک برای ما مهمترین مسئله است و فکر میکنم دستاوردی برای بهبود فرایند تصمیمگیری درون اوپک داشتیم. آنچه از نظر ما اشکال داشت، روش طرح و پختوپز این تصمیم بود که فکر میکنم حرف ما بهخوبی شنیده شد. با هیچکس دشمن نیستیم؛ هیچکس را تهدید نمیکنیم او در پاسخ به پرسش خبرنگاری مبنی بر اینکه آیا شما از اوپک خواهید خواست از ایران در برابر تحریمهای آمریکا حمایت کند، اظهار كرد: من قبلا این را خواستهام و عده زیادی عملا از ما حمایت کردهاند و عدهای هم به دلیل ملاحظاتی که دارند، حاضر به حمایت نشدند. ما فعلا میخواهیم آنها دست از دشمنی با ما بردارند. ما با هیچکس دشمن نیستیم و هیچکس را هم تهدید نمیکنیم و درخواستمان این است که دست ما را بفشارند، نه اینکه پشت دست ما بزنند. تمدید توافق کاهش تولید محتمل است زنگنه درباره اینکه آیا انتظار میرود توافق کاهش تولید برای 9 ماه تمدید شود، گفت: اینطور به نظر میرسد. به نظر میرسد توافق خواهیم کرد تصمیم قبلی را برای 9 ماه آینده تمدید کنیم. از آغاز گفتم با هر تصمیمی که از سوی اکثریت اوپک حمایت شود، مشکلی ندارم. ايران صد سال است تنگه هرمز را امن نگه داشته او درباره اینکه آیا شرایط برای نفتکشها در دریای عمان و تنگه هرمز امن است نیز گفت: من نمیدانم چه کسی ضد کشتیها در (دریای) عمان اقدام کرده است؛ اما طرف ایرانی در بیش از صد سال بازار را امن کرده است و ما بارها تکرار کردهایم که بازار نفت باید غیرسیاسی شود و هدف این است که نفت یک سلاح نباشد. بازار نفت باید برای همه غیرسیاسی شود. آمریکا، منتفع اصلی از قیمت کنونی نفت زنگنه در پاسخ به این پرسش که به نظر شما چرا قیمت نفت روند کاهشی دارد درحالیکه باید روند فزاینده پیدا میکرد، افزود: آمریکا بالاترین استفاده را از شرایط میبرد تا برای شیلاویل خود بازار پیدا کند. وزير نفت ايران در پاسخ به این سؤال که چنانچه کاهش تولیدی صورت بگیرد، کاهش بیشتر از چه محلی است و آیا از محل پایبندی بیش از حد (over compliance) خواهد بود، گفت: مشخص است کشورهایی که بیشتر افزایش تولید داشتهاند، باید بیشتر کاهش دهند. يكجانبهگرايي اوپك را تهديد ميكند وزیر نفت ايران همچنين در بدو ورود خود به هتل کوبورگ وین، در جمع خبرنگاران حاضر شد و به برخي از پرسشها پاسخ داد. بيژن زنگنه یکجانبهگرایی را گرفتاری اصلی اوپک در برهه کنونی خواند و تأکید کرد: اوپک برای حفظ وحدت خود باید با یکجانبهگرایی مقابله کند. به گزارش شانا، زنگنه در واكنش به احتمال تمديد توافق کاهش تولید برای ۹ ماه دیگر گفت: من مشکلی با کاهش تولید ندارم، مشکل و گرفتاری اصلی اوپک درحالحاضر، یکجانبهگرایی است. اوپک به صحبت، مشورت و تصمیمگیری جمعی برای مسائل نیاز دارد؛ این روال اوپک نبوده است که یکی، دو نفر خارج از اوپک توافق کنند و بر توافق خود در اوپک مهر تأیید بزنند. این بزرگترین خطری است که اوپک با آن روبهرو است. وزیر نفت در انتقاد به توافق تمديد كاهش توليد در نشست گروه 20 در ژاپن گفت: ما اینجا نیستیم تا تصمیمهایی را که در بیرون گرفته میشود، اجرا کنیم. معتقدم اگر اوپک میخواهد زنده بماند، باید تصمیماتش را در داخل اوپک بگیرد، نه اینکه دستورالعمل را از خارج اوپک دریافت کند. اوپک باید بهعنوان اوپک وجود داشته باشد؛ اما الان بهشدت تضعیف شده است. باید پول نفت به اینستکس واریز شود زنگنه در پاسخ به پرسش دیگری درباره سازوکار اینستکس عنوان کرد: اگر اینستکس را بهعنوان یک عملیات در نظر بگیرند، بدون واریز مطمئن پول به آن، یا با واریز سه یا چهار میلیون دلار یا یورو، این سازوکار پاسخگو نیست؛ باید پول نفت به آن واریز شود. وزیر نفت در پاسخ به این پرسش که آیا شما با تمدید ۱۲ماهه توافق کاهش تولید هم موافق هستید، عنوان کرد: حتی اگر سه سال هم بخواهد تمدید شود، مشکلی نیست؛ اما همانطور که قبلا هم گفتم، هروقت تحریمها برداشته شود، تا هر میزانی که بتوانم نفت بفروشم، کوتاهی نخواهیم کرد.
ایران، اوپک را ترک نمیکند؛ اما اوپك خواهد مرد زنگنه به پرسش خبرنگاری مبنی بر اینکه اگر این رویه ادامه یابد و عربستان و روسیه بهطور یکجانبه سیاست اوپک را تعیین کنند، آیا ایران تهدید میکند که اوپک را ترک خواهد کرد، گفت: خیر؛ ایران اوپک را ترک نمیکند؛ اما باور دارم با این فرایندها، اوپک خواهد مرد. وزرای نفت روسیه و عربستان روز گذشته اعلام کردند که درباره تمدید کاهش نفت به شش یا 9 ماه به توافق رسیدند. این خبر ديروز قیمت نفت را دو دلار افزایش داد. صحبتهای زنگنه در بدو ورود به وین که گفت برخی کشورها در خارج از اجلاس اوپک به توافق رسیدهاند و امروز میخواهند امضا از دیگران بگیرند، حاکی از نارضایتی او از توافق بین دو کشور عربستان و روسیه خارج از اجلاس بود. نواک: اوپک به دنبال هیچ توافقی بدون حضور ایران نیست در حاشیه اجلاس اوپک، نواك، وزیر انرژی روسیه، در دیدار با زنگنه گفت: در اوپک به دنبال هیچ توافقی بدون حضور ایران نیستیم. اين گفتوگو بين وزير نفت ايران و وزير انرژي روسيه در حالي برقرار شد كه زنگنه در جلسه کمیته وزارتی نظارت بر توافق اوپک و غیراوپک (JMMC) حضور نداشت. به گزارش رويترز، وزیر نفت عمان درباره محتوای جلسه کمیته وزارتی ظهر گفت: در این جلسه روی تمدید توافق طرح کاهش تولید نفت بحث شد و همچنین قرار شد در این مدت هماهنگی کاملی بین کشورها وجود داشته باشد. 6 يا 9 ماه، مسئله اين است فريدون بركشلي، رئيس گروه مطالعات انرژي وين و رئيس اسبق امور اوپک وزارت نفت كه اكنون در اجلاس اوپك حضور دارد، جو حاكم در آنجا را توصيف كرده و ميگويد: رسانهها با وجود آنكه در حدود يك هفته اخير و پس از برگزاري اجلاس G20 پيشبيني ميكردند كه توافق اوپك پلاس، بار ديگر تمديد شود؛ اما استقبال رسانهها بسيار بالا بود. بركشلي ميافزايد: احتمال زيادي وجود دارد كه توافق كلي روي استمرار توافق كاهش توليد ادامه داشته باشد و تنها موردي كه روي آن تأكيد ميشود، ديدگاههاي متفاوت روي تداوم تا شش ماه يا 9 ماه آينده است تا در دور بعدي اجلاس اوپك، بتوانند براي سال آتي در اجلاس زمستاني يا تابستاني (بسته به زمان تمديد)، روي كنترل بازار برنامهريزي كنند. او درباره اثر تمديد توافق توليد بر بازار ميگويد: هرچه مدتزمان تمديد اين توافق بيشتر باشد، بازار آرامش بيشتري مييابد و اعتماد به نفس بازار تقويت ميشود كه روي قيمتها اثرگذار خواهد بود. بخشبندي تحريمي در اوپك رئيس گروه مطالعات انرژي وين به نكته ويژه اشاره ميكند كه همزمان با نشست 176 اوپك رخ داده است. او ميگويد: رئيس اجلاس در اين دوره، ونزوئلا است كه اكنون در تحريم آمريكا به سر ميبرد و وزير عضو مؤسس ديگر، ايران است كه آن هم در تحريم قرار دارد. در كنار ديگر كشورهايي كه در تحريم به سر ميبرند، اوپك به دو بخش اعضاي تحت تحريم و اعضاي عادي بدل ميشود. با اين اوصاف، چيزي بين هفت تا هشت ميليون بشكه نفت خام در روز، تحت تحريم است. نقش اوپك كمرنگ ميشود بركشلي با اشاره به موقعيت عربستان در نشست كنوني ميگويد: عربستان درحالحاضر، سومين توليدكننده بزرگ جهان پس از آمريكا و روسيه است. اكنون عربستان تبديل به يك توليدكننده حاشيهاي در استاندارد بينالمللي شده است. البته هنوز هم در اوپك، يك توليدكننده بزرگ محسوب ميشود؛ اما آرامآرام در صحنه بينالمللي توجهها به سوي اوپك پلاس ميرود، تا اوپك. نوع نفت خام، چالش جديد بازار نفت او با بيان اينكه درحالحاضر، موضوع، موضوع بشكهها نيست؛ بلكه موضوع نوع نفتهاي خام است، ميگويد: در اين دوره اوپك، مورد توجه قرار گرفته، نوع نفتهاي خام است. درست است كه آمريكا اكنون در سطح جهان بزرگترين توليدكننده نفت خام محسوب ميشود؛ اما نفت خام توليدي اين كشور، سبك است و جهان به نفت خام سنگين نيز نياز دارد كه اكنون در شرايط تحريمي قرار دارد.
حمايت مجلس از وزیر نفت در اوپک جواد کاظمنسب، نماینده مردم اهواز در مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با «شرق» با اشاره به اجلاس اوپک، گفت: مجلس خوشحال خواهد شد که وزیر نفت بتواند در اوپک با قدرت از حقوق ایران دفاع کند. ما به دنبال راهکار و راهحل هستیم و در این زمینه از وزارت نفت حمایت میکنیم. اين نماینده مجلس، وزارت نفت را در رأس امور اقتصادی کشور دانست و گفت: نفت اهرم بسیار قویای در راستای رشد اقتصاد کشور است و بودجه کشور ما بر پایه درآمدهای نفتی و مالیاتی تنظیم میشود؛ بههمیندلیل نمیتوان نقش بسزای وزارت نفت در اقتصاد کشور را منکر شد. او تأکید کرد: هماکنون کشور در شرایط حساسی قرار دارد و وزارت نفت باید برنامهریزی دقیقی برای صادرات نفت داشته باشد. ما در گذشته به برخی کشورهای همسایه در ترانزیت نفت کمک کردهایم و هماکنون انتظار داریم این کشورها به کمک ما بیایند. همکاری مطلوب وزارت امور خارجه و وزارت نفت درباره هماهنگی با کشورهای همسایه بسیار مؤثر خواهد بود. کاظمنسب ادامه داد: در ماههای گذشته با وجود شرایط دشوار، وزارت نفت عملکرد بسیار خوبی داشته و با تدبیر توانسته در حوزه صادرات و توزیع نفت و فراوردههای نفتی شرایط را بهدرستی پیش ببرد. نماینده مردم خوزستان در مجلس شورای اسلامی از هجمههای ایجادشده علیه وزارت نفت انتقاد کرد و گفت: در دوران کنونی همکاری و هماهنگی مجلس و سایر مسئولان با وزارت نفت اهمیت بالایی دارد و ایجاد هجمه علیه وزارت نفت در این دوران کار درستی نیست. هماکنون باید با ایجاد همبستگی به دنبال پیداکردن راهکارهای مناسب برای حل مشکلات باشیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.