ایران و چالش 2020
امیرحسن کشاورززاده
پس از بالاگرفتن تنشها در خاورمیانه بهویژه بعد از انفجار نفتکشها و سرنگونکردن پهپاد آمریکایی توسط ایران، گمانهزنیها درباره آینده منطقه بالا گرفته است. اساسا تقابل ایران و ایالات متحده در چند دهه گذشته موضوع تازهای نیست؛ اما اینبار بهدلیل وجود شخصیتی مانند دونالد ترامپ این تقابلها شکل نسبتا تازهای به خود گرفته است. قبل از بحث درباره آینده منطقه این نکته ضروری مینماید که در وهله اول نوع سیاست خارجی ترامپ در دوره ریاستجمهوریاش بررسی شود. ترامپ همواره بین غرایز رقابتی خود و راضینگهداشتن سیاست داخلی آمریکا و اهداف سیاسی داخلیاش گرفتار بوده است؛ برای مثال سیاست توقف حمله 10 دقیقه قبل از وقوع آن، یکی از نشانههای بارز این موضوع است، به این دلیل که دونالد ترامپ از طرفی میخواهد خود را در عرصه نظامی و بینالمللی یکهتاز و مهمترین مهره جلوه بدهد و از طرف دیگر میخواهد به شعارهای انتخاباتیاش مبنی بر پایاندادن به جنگهای ایالات متحده پایبند بماند. دورنمای این سیاست البته مربوط به انتخابات 2020 نیز خواهد بود. یکی از دلایلی که ترامپ با آن توانست در انتخابات 2016 بر رقبای دموکراتش پیروز شود، موضوع جنگافروزی بود و اکنون او نمیخواهد این حربه را به دست رقبای دموکرات خود بدهد. اساسا تعریف متناقض ایالات متحده از پیروزی در جنگ، گزینه مداخله نظامی را برای آنها مخدوش کرده است و ترامپ نمیخواهد گرفتار پاسخهای پیشبینینشده شود، بهویژه آنکه دل به انتخابات 2020 نیز بسته است. گزینههای نظامی واشنگتن نیز گسترده نیست، چراکه آنها بهخوبی میدانند در داخل ایران با یک دفاع موزاییکی روبهرو خواهند شد و عملا پیشبرد نظامی آنها از طریق هوا خواهد بود. اینگونه واکنشها قبل از این نیز از هیئت حاکمه آمریکا در رابطه با کیمجونگاون، رهبر کره شمالی نیز دیده شده بود. ترامپ با تهدید پیونگیانگ به «باران آتش و خشم» و با تهدیدهای توییتری شدیداللحن سعی در آوردن کیم جونگ اون به پای میز مذاکره داشت، اما در نهایت با یک چرخش ناگهانی، لحن ترامپ بهطورکلی عوض و به یک لحن دوستانه تبدیل شد که البته ترامپ حتی نتوانست کیم جونگ اون را متقاعد به دستکشیدن از سلاح هستهای بکند. الگوی رفتاری ترامپ در ماجرای کره شمالی درست مانند تهدیدهای امروز او نسبت به ایران است. از جهت دیگر ترامپ برای پیروزی در انتخابات 2020 به یک دستاورد بزرگ در سیاست خارجی نیاز دارد، چراکه سیاستهای او تا به امروز نتوانسته دستاوردی برای او داشته باشد، بلکه اوضاع را وخیمتر کرده است و از این جهت از جانب دموکراتها بسیار ضربهپذیر شده است. در دهههای گذشته نیروی نظامی ایالات متحده از جانب بیشتر آمریکاییها بهعنوان نیروی ثبات جهانی شناخته میشد، اما امروز بهدلیل نداشتن استراتژی منسجم و نیز ایجاد آشفتگی، جایگاه خود را نزد آمریکاییها از دست داده است؛ بنابراین ترامپ بهدنبال آن است که قبل از داغشدن رالی انتخابات آمریکا به یک دستاورد درخور دست یابد و بتواند هسته رأیدهندگان خود را تثبیت کند. موضوع انتخابات 2020 نهتنها بر سیاست خارجی او تأثیر جدی گذاشته است، بلکه در سیاست داخلی نیز بسیار تأثیرگذار بوده است. شاهد این مدعا ابلاغ یک دستورالعمل به مأموران مهاجرتی از سوی کاخ سفید بود که حتی مقامات آمریکایی را هم شگفتزده کرد. این دستورالعمل بهاصطلاح بهدنبال جاروکردن خانوادههای مهاجر و اخراج آنان از آمریکا بود که البته ترامپ در توییت آخر هفتهاش اذعان کرد که از تبعید دستهجمعی مهاجران منصرف شده است. توییتی که در آن دلیل عقبافتادن این دستورالعمل را درخواست دموکراتها عنوان کرد. بهنظر میرسد تغییر موضع ناگهانی ترامپ در این مورد نیز با اهداف سیاسی و بهویژه اهداف انتخاباتی ترامپ گره خورده باشد، چراکه او از طرفی میداند که روند اخراج مهاجران کار پرهزینهای است و او در این مرحله از پس آن برنمیآید و از طرفی دیگر میخواهد بر شعارهای مهاجرستیزانهاش پایبند بماند، بهعلاوه او با این کار توانسته است توپ عدم خروج مهاجران را در زمین دموکراتها بیندازد. از دیگر موضوعاتی که انتخابات 2020 ایالات متحده را بهطور جدی تحتالشعاع قرار میدهد، موضوع جنگ تجاری آمریکا و چین است. وضع تعرفهها بر کالاهای چینی از سوی آمریکا باعث تنشهای اقتصادی در آمریکا شده است و ترامپ احتمالا سعی خواهد کرد مانند موارد ذکرشده بهصورتی موضع خود را تا انتخابات 2020 تغییر دهد. استراتژیهای امروز ترامپ بههرحال ارتباط تنگاتنگی با انتخابات 2020 ایالات متحده دارد و او سعی خواهد کرد قبل از داغشدن رقابتهای انتخاباتی به دستاوردهای محسوسی در حوزه سیاست داخلی و خارجی دست یابد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.