نشست ۲روزه رهبران جهان در اوزاکا پايان يافت
دیدارهای دوجانبه و دیگر هیچ
اختلافنظر میان رهبران جهان به اندازهای بود که مقامهای ژاپنی حتی اعلام کرده بودند شاید به دلیل اختلافها، بیانیه پایانی منتشر نشود. گردهمایی رهبران جهان در نشستهای بینالمللی معمولا دستاوردی جز چند عکس و بیانیه ندارد؛ این قاعده در بیستوپنجمین نشست رهبران 20 اقتصاد برتر جهان در اوزاکای ژاپن نیز تکرار شد و خروجی این نشست، تفاوتی با 24 نشست قبلی رهبران قدرتمندترین اقتصادهای جهان نداشت. نشست دوروزه اوزاکا در شرایطی برگزار شد که جهان درگیر چالشهای متعددی است؛ گرمایش زمین، افزایش تنش میان ایالات متحده و ایران در خاورمیانه، رشد راستگرایی و ملیگرایی افراطی در اروپا و آمریکا و رویارویی تجاری آمریکا و چین بهعنوان دو اقتصاد اول جهان ازجمله این چالشها بهشمار میآیند. بااینحال، درباره هیچکدام از این چالشها، رهبران حاضر اتفاقنظر نداشتند و شاید تنها نکته امیدوارکننده، توافق رهبران آمریکا و چین برای ادامه مذاکرات تجاری دو کشور بود. اختلافنظرهای موجود میان رهبران جهان به اندازهای بود که مقامهای ژاپنی قبل از آغاز این نشست، سعی در کاهش انتظارات داشتند و حتی اعلام کرده بودند شاید به دلیل اختلافهای موجود، بیانیه پایانی نشست گروه 20 منتشر نشود. برای درک این موضوع، نیازی نبود روز برگزاری نشست رهبران جهان فرابرسد؛ قبل از آن و در نشست وزرای اقتصاد و دارایی این 20 کشور در فوکوئوکای ژاپن نیز جز بحث و تبادل نظر میان این مقامها، هیچ اتفاق مثبتی رخ نداد و توافق درخور توجهی حاصل نشد. در بیانیه نشست پایانی وزرای اقتصاد 20 قدرت اقتصادی برتر و نیز رهبران این کشورها، عبارات کلی مرکز توجه قرار گرفت؛ «ما از اقتصاد و تجارت آزاد و عادلانه حمایت و تلاش میکنیم زمینه را برای بازرگانی و سرمایهگذاری آزاد، عادلانه و شفاف میان تمام کشورها فراهم کنیم». یکی از موضوعات کلیدی این نشست که رهبران تمام کشورها غیر از آمریکا درباره آن اتفاقنظر داشتند، پایبندی به توافق اقلیمی پاریس بود. در نشست اوزاکا نیز همه اعضای گروه ۲۰ بهجز ایالات متحده بار دیگر پایبندی خود را به توافق پاریس در مبارزه با تغییرات آبوهوایی اعلام کردند. توافق پاریس در رابطه با کاستن از انتشار گازهای گلخانهای، سازگاری زیستمحیطی و تعهدات مالی مربوط به آن است که از سال 2020 روند اجرائی آن آغاز میشود. ترامپ در واکنش به این توافق، بازهم اعلام کرد حاضر نیست «استانداردهای سختگیرانهای» را بپذیرد که باعث کاهش 20 تا 25درصدی تولید کارخانهها در آمریکا میشود. توافق چین و آمریکا برای ادامه مذاکره مهمترین و اثربخشترین دیدار در حاشیه نشست رهبران گروه 20 را باید دیدار دونالد ترامپ و شی جینپینگ، رؤسای جمهور آمریکا و چین دانست. رهبران آمریکا و چین که در ماههای اخیر با اعمال تعرفه واردات، جنگ تجاری بیسابقهای را کلید زده بودند، در مذاکرات خود در حاشیه نشست اوزاکا، توافق کردند برای پایاندادن به جنگ تعرفهها، مذاکرات را از سر بگیرند. مناقشه تجاری چین و آمریکا در ماههای اخیر بر رشد اقتصاد جهان تأثیر منفی گذاشته است. ترامپ در عقبنشینی خود در قبال شرکت چینی هواوی گفت شرکتهای آمریکایی خواهند توانست همچنان محصولات خود را به شرکت چینی هواوی بفروشند و این امتیاز بزرگی برای چین محسوب میشود. ایالات متحده بهتازگی خرید محصولات آمریکایی از این شرکت را به دلیل تهدید امنیت ملی، مگر در صورت دریافت مجوز ممنوع کرد. خبرگزاری رسمی چین نیز پس از این دیدار اعلام کرد آمریکا موافقت کرده است تعرفههای جدیدی بر صادرات چین وضع نخواهد کرد. دونالد ترامپ بهتازگی تهدید کرده بود در صورت ادامه روند فعلی، تعرفههایی به ارزش ۳۰۰ میلیارد دلار روی صادرات چین اعمال خواهد کرد. ترامپ بارها چین را به رفتار غیرمنصفانه و ناعادلانه در مبادلات تجاری با آمریکا متهم کرده و گفته است برای جبران این وضعیت، تعرفههایی را بر واردات کالا از چین وضع کرده است. دعوت ترامپ به روسیه دیدار رؤسای جمهور روسیه و آمریکا نیز از دیگر دیدارهایی بود که به دلیل چالشهای میان دو کشور، مرکز توجه رسانهها قرار گرفت. پوتین و ترامپ در این دیدار تلاش داشتند نشان دهند رابطه نزدیک و صمیمانهای باهم دارند. ترامپ در ابتدای این دیدار اعلام کرد روسیه و آمریکا درباره مشکلات احتمالی تجاری و مسائل نظامی و کاهش تسلیحات باهم گفتوگو خواهند کرد. پس از این دیدار پوتین به خبرنگاران گفت: «مذاکرات با دونالد ترامپ نتیجهبخش، سازنده و فوقالعاده بود؛ گرچه با ترامپ مستقیما درباره موضوع سوریه گفتوگوی مستقیمی نداشتم، اما مسکو و واشنگتن درباره ضرورت خروج از وضعیت پیچیده و دشوار کنونی تفاهم دارند». به گفته رئیسجمهوری روسیه، مسکو و واشنگتن رایزنیها درباره تمدید معاهده «استارت» برای توقف تسلیحات هستهای را نیز ادامه میدهند. رئیسجمهوری روسیه تأکید کرد: روابط با آمریکا باید بهبود یابد و ما همه توان خود را برای تحقق این مسئله به کار میبندیم. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، نیز با اشاره به دیدار پوتین و ترامپ گفت: «رئیسجمهور روسیه از ترامپ دعوت کرد در مراسم هفتادوپنجمین سالگرد پایان جنگ دوم جهانی در مسکو شرکت کند و ترامپ نیز این دعوت را پذیرفته است». رئیسجمهوری آمریکا روز گذشته و پس از پایان نشست اوزاکا، قبل از ترک ژاپن به مقصد کره جنوبی ابراز تمایل کرد که در منطقه مرزی کره جنوبی و شمالی با کیم جونگ اون، رهبر کرهشمالی دیدار کند. «اگر رهبر کرهشمالی بپذیرد، دیداری با او در منطقه غیرنظامی مرزی خواهم داشت تا دستش را بفشارم و سلامی بکنم». معاون وزیر امور خارجه کرهشمالی هم در واکنش به این اظهارات ترامپ، از این دیدار استقبال کرد اما گفت که پیونگیانگ هنوز بهطور رسمی پیشنهادی برای چنین دیداری دریافت نکرده است. دیدار سرد پوتین و می نخستوزیر بریتانیا و رئیسجمهور روسیه هم برای نخستین بار پس از ماجرای قتل سرگئی اسکریپال، جاسوس سابق روسیه در بریتانیا با هم دیدار کردند. اسکریپال در مارس 2018 در منطقه سالزبری بریتانیا مسموم شد و سپس درگذشت. بریتانیا روسیه را به قتل اسکریپال متهم کرد اما مسکو زیر بار چنین اتهامی نرفت. ترزا می، نخستوزیر مستعفی بریتانیا در این دیدار از ولادیمیر پوتین خواست دست از اقدامات بیثباتسازی که بریتانیا و همپیمانانش را تهدید میکنند، بردارد. سخنگوی دولت بریتانیا پس از این دیدار گفت: «با وجود انجام این دیدار، روابط عادی دوجانبه بین دو طرف برقرار نشده است». پوتین هم در پاسخ به سؤالات خبرنگاران درباره نتایج دیدارش با ترزا می گفت: «عدم توقف توسعه روابط جامع میان روسیه و بریتانیا به دلیل مسئله مسمومیت سرگئی اسکریپال، افسر سابق سازمان اطلاعات روسیه و جاسوس دوجانبه ضرورت دارد. باید روابط کاملی میان دو کشور از سر گرفته شود. این همان چیزی است که بازرگانان بریتانیا که با آنها اخیرا در مسکو دیدار کردهام، میگویند. هیچ شرکت انگلیسی از بازار روسیه خارج نشده و قصد خروج هم ندارد. به همین دلیل مأموریت سیاستمداران این است که دستکم مانع توسعه روابط عادی نشوند و بهتر از این کار هم این است که از رویکردهای مثبت حمایت کنند». مذاکرات بن سلمان با پوتین و ترامپ محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان که کشورش ریاست دوره آینده گروه 20 خواهد بود، در نشست اوزاکا با رهبران روسیه و آمریکا دیدار کرد. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه در دیدار با بن سلمان خواستار تحکیم راههای همکاری میان روسیه و عربستان در زمینه انرژی است. پوتین که قرار است پاییز امسال به عربستان سفر کند، از همکاری نزدیک با عربستان برای تثبیت بازارهای انرژی ابراز رضایت کرد. «تثبیت وضعیت بازار انرژی در حالت کامل است و این اقدام با تلاشهای بن سلمان تا حدود زیادی نتایج مثبتی خواهد داشت». رئیسجمهوری آمریکا هم در حاشیه نشست اوزاکا پس از دیدار با محمد بن سلمان، به تمجید از ولیعهد عربستان پرداخت و گفت: «بن سلمان دوست من است. او برای ایجاد فضای باز در کشورش اصلاحات اقتصادی و اجتماعی انجام داده است. برای من مایه افتخار است که در کنار ولیعهد عربستان باشم. او دوست من است، مردی است که در پنج سال گذشته در ارتباط با اصلاحات در عربستان کارهای مهمی انجام داده است. اقدامات بن سلمان درخصوص زنان به نوعی انقلابی بسیار مثبت است. رئیسجمهوری آمریکا همچنین از عربستان بهخاطر خرید تجهیزات نظامی قدردانی کرد. دفاع اردوغان از خرید اس-400 رئیسجمهور ترکیه هم پس از دیدار با رهبران روسیه و آمریکا در نشست خبری خود بازهم به ماجرای قتل جمال خاشقجی، روزنامهنگار منتقد عربستانی در ترکیه اشاره کرد و گفت: «ولیعهد عربستان باید هویت قاتلان روزنامهنگار مخالف سعودی را فاش کند. نباید اجازه داده شود جنایت علیه جمال خاشقجی و درگذشت مشکوک رئیسجمهور مرسی از دستور کار خارج شود. محاکمه عاملان قتل خاشقجی باید در استانبول صورت گیرد؛ زیرا این جنایت در این شهر انجام شده است. ۱۵ نفری که از عربستان سعودی به استانبول فرستاده شدند، عاملان قتل جمال خاشقجی هستند». اردوغان همچنین به دفاع از اقدام ترکیه در خرید سامانه دفاعی اس-400 پرداخت و گفت: «سامانه دفاعی اس -۴۰۰ در آستانه تحویل داده شدن به ترکیه است و دیگر لغو چنین قراردادی برای دولتی مانند دولت ترکیه شایسته نیست. او همچنین با اشاره به مخالفتهای آمریکا با خرید این سامانه از روسیه هشدار داد که هیچ کشوری حق دخالت در حاکمیت ترکیه را ندارد؛ لازم است این موضوع را همه بدانند. او درباره تحریمهای احتمالی از سوی آمریکا نیز گفت: «رئیسجمهور ترامپ امروز تکلیف این موضوع را روشن کرد؛ اینکه چنین اتفاقی نخواهد افتاد را از زبان او شنیدیم».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.