تناقضگویی کاخ سفید درباره ایران
هوک: آماده برقراری روابط دیپلماتیک هستیم
روحاله نخعی : مسیر پرفرازوفرود تنشها بین ایران و آمریکا در دوران ترامپ، ظاهرا وارد پیچ تازهای شده است. روز گذشته برایان هوک، رئیس «گروه اقدام ایران» در وزارت امور خارجه آمریکا و شخص دونالد ترامپ، رئیسجمهوری این کشور، مواضع تازهای داشتند که در تناقض با مواضع پیشین مقامات این کشور بود. همزمان اما صحبتهای جان بولتون، مشاور امنیت ملی رئیسجمهور و مایک پمپئو، وزیر خارجه این کشور که در خاورمیانه بهسر میبرند، بر سیاق گذشته است و در کنار شایعههایی مبنی بر تحریم اینستکس، ضدونقیضبودن مواضع و ادامه تضادهای درونی کاخ سفید را نشان میدهد. بااینحال مواضع هوک و ترامپ در کنار صحبتهای سفیر ایران در ژاپن و دیگر حوادث اخیر، خبر از آغاز فصل تازهای در این زمینه میدهند. برایان هوک: تهران خواهان توافق باشد، آماده برقراری روابط دیپلماتیک هستیم هوک در صحبتهای تازه خود، در کنار اتهامها و انتقادها همیشگی علیه ایران، مدعی شد ایران منزوی شده است؛ اما نکته تازهای نیز در صحبتهایش بود. به گزارش ایسنا، هوک با بیان اینکه رئیسجمهور آمریکا بسیار خواهان مذاکره با ایران است، گفت: «واشنگتن آماده است روابط دیپلماتیک با تهران را بازگرداند و تحریمها علیه ایران را لغو کند؛ به شرط آنکه تهران خواهان توافق باشد. ما دنبال توافقی با ایران هستیم که برنامه هستهای، موشکی و سیاستهای منطقهای تهران را شامل شود». هوک همزمان وجود هرگونه کانال پشت پرده با تهران را رد کرد. صحبت از «بازگرداندن روابط دیپلماتیک» با ایران، در مواضع خارجی دولت ترامپ اتفاق مهمی به حساب میآید؛ بهویژه وقتی در کنار صحبتهای تازه و بیسابقه رئیسجمهور درباره تنگه هرمز بررسی شود. ترامپ: ما چرا باید نگران تنگه هرمز باشیم در همین رابطه، رئیسجمهوری آمریکا نیز در توییتی مسئله تنگه هرمز را برای آمریکا بیاهمیت خواند. در صحبتهای بیسابقه ترامپ دراینباره، او در اصل حضور آمریکا در این منطقه نیز تشکیک کرده است: «چین ۹۱ درصد از نفتش را از این تنگه [هرمز] میگیرد، ژاپن ۶۲ درصد و بسیاری کشورهای دیگر نیز همینطور؛ پس چرا ما داریم بدون هیچ سودی برای کشورهای دیگر از مسیرهای کشتیرانی حفاظت میکنیم. همه این کشورها باید از کشتیهای خودشان در سفری که همیشه خطرناک بوده است، حفاظت کنند». او ادامه داد: «ما حتی لازم نیست آنجا باشیم؛ از این لحاظ که ایالات متحده بهتازگی تبدیل به بزرگترین تولیدکننده انرژی در سراسر جهان با فاصله شد! درخواست ایالات متحده از ایران بسیار ساده است؛ سلاح هستهای نباشد و تأمین مالی بیشتر ترور هم نباشد». والاستریتژورنال: احتمالا اینستکس نیز تحریم میشود همزمان با این موضعگیریها، خبر میرسد دور جدید تحریمهای آمریکا علیه ایران ممکن است شامل یک گزینه مهم باشد. والاستریتژورنال به نقل از «منبعی آگاه» خبر داد احتمال دارد در تحریمهای جدیدی که آمریکا علیه ایران منتشر میکند، اینستکس نیز تحریم شود. این گزارش جزئیات بیشتری نداشته است. این خبر در حالی منتشر میشود که از نگاه برخی تحلیلگران، آمریکا دیگر گزینههای زیادی برای افزودن به فهرست تحریمهای ایران ندارد. در همین رابطه، بلومبرگ در تحلیلی نوشته است: «چیز زیادی برای هدفگیری از سوی ایالات متحده» برای تحریم وجود ندارد؛ چون اکثر بخشهای اقتصادی ایران مشمول «مجازاتهای قبلی» شدهاند. دیدار پمپئو با حاکمان عربستان سعودی و امارات متحده عربی همزمان با انتشار اخبار تحریمهای جدید و یک روز بعد از دیدار جان بولتون، مشاور امنیت ملی رئیسجمهور آمریکا، با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، مایک پمپئو، وزیر امور خارجه ایالات متحده، برای هماهنگی مواضع و برنامهها علیه ایران به عربستان سعودی سفر کرد و به دیدار ملکسلمان، پادشاه این کشور و محمد بنسلمان، ولیعهد و حاکم دوفاکتوی عربستان رفت. به گزارش گاردین، در این دیدار ملکسلمان پمپئو را «دوستی عزیز» خواند. پمپئو بعد از این دیدار، عربستان را به مقصد امارات متحده عربی، دیگر متحد ضدایرانی آمریکا ترک کرد. او هنگام عزیمت گفت عربستان و امارات، متحدان مهمی در مقابل چالش ایران هستند؛ «با آنها درباره این گفتوگو میکنیم که چطور تضمین کنیم به لحاظ راهبردی هماهنگ باشیم و اینکه چطور میتوانیم ائتلافی جهانی شکل دهیم». او بار دیگر پیشنهاد ترامپ برای گفتوگو با ایران را تکرار کرد. ایلنا از فرانس۲۴ نقل میکند عادل الجبیر، وزیر مشاور امور خارجی دولت عربستان، ضمن تأکید بر «تلاش همه» در پیشگیری از جنگ، گفت: «ایجاد تنش همیشه از سوی ایران صورت میگیرد». او تأکید کرد: «از تحریمهای آمریکا علیه ایران حمایت میکنیم». آلمان: هدف ما همچنان کاهش تنش است واکنشهای مقامات آلمان به مواضع آمریکاییها چندان نشانی از همراهی در خود ندارد. به گزارش آسوشیتدپرس، کریستوفر برگر، سخنگوی وزارت خارجه آلمان واکنش سردی به صحبتهای پمپئو درباره «ائتلاف جهانی» علیه ایران نشان داد و گفت «از طریق رسانهها» از حرفهای پمپئو خبردار شده است. برگر افزود: «هدف اصلی کاهش تنش در این وضعیت جدی است و همین میماند». هایکو ماس، وزیر امور خارجه آلمان در گفتوگو با شبکه آلمانی زد.دی.اف بار دیگر از آمادگی اینستکس گفت و وعده استفاده از آن به زودی را داد: «اینستکس آماده است و به زودی اولین مبادله از طریق آن اجرائی میشود». به گزارش ایلنا او البته به مانع آمریکا بر سر راه این ابزار هم اشاره کرد: «اینستکس قابلیت اجرای مبادلات بینالمللی را هم دارد، اما شرکتها باید در این مورد تصمیم بگیرند. در واقع شرایط برای شرکتها سخت است و این موضوع نتیجه فشار حداکثری آمریکا بر ایران است». ماس همچنین به تنشها بین ایالات متحده و ایران اشاره کرد و مانند برخی از دیگر رهبران جهانی، خواستار مهار روند افزایش تنشها شد. پیشتر ترامپ گفته بود موضع اروپاییها در قبال ایران برایش بیاهمیت است. او در گفتوگو با انبیسی گفته بود: «اروپاییها برایم مهم نیستند. آنها میروند و [در ایران] کلی پول در میآورند... در فرانسه دارند به ایران ماشین میفروشند. کارهای دیگر میکنند». او گفت آمریکا با اتحادیه اروپا بسیار خوب بوده است و اروپاییهای «مدتهاست دارند از ما سوءاستفاده میکنند». نماینده روسیه در سازمان ملل: در مقابل تحریمها از ایران حمایت میکنیم «میخاییل اولیانوف» نماینده دائم روسیه در سازمانهای بینالمللی در مورد تحریمهای جدید آمریکا علیه ایران گفت: «تحریمهای جدید علیه ایران به زودی اعلام میشوند. آمریکا از درک این موضوع عاجز است که چنین تصمیماتی برجام را با خطر بزرگی روبهرو میکند. ما حمایت خود را از ایران در مقابل تحریمهای آمریکا اعلام میکنیم». به گزارش ایلنا به نقل از تاس، وی افزود: «آمریکا در حال خارجکردن ایران از توافق هستهای است و این راهکار بسیار غیرمسئولانه است». بریتانیا: حمایت همزمان از برجام و آمریکا در دولتِ در آستانه خروج بریتانیا، نخستوزیر و وزیر خارجه مواضعی نهچندان همخوان اتخاذ کردهاند. از سویی به گزارش ایلنا به نقل از اسکاینیوز، «ترزا می»، نخستوزیر گفت: «تمام تلاش ما این است که از طریق دیپلماسی به موضوع ایران رسیدگی کنیم». او از خواست کشورش برای ماندن در برجام گفت اما همزمان تأکید کرد اگر ایران همکاری نکند، «گزینههای دیگری در دسترس» هستند. از طرف دیگر اما به گزارش ایلنا به نقل از دیلیاکسپرس، «جرمی هانت»، وزیر امور خارجه انگلستان در تازهترین اظهارات خود مدعی شد: «ما از آمریکا حمایت خواهیم کرد اما در عین حال هر احتمالی برای آغاز حمله نظامی علیه کشورهای دیگر را به طور کامل بررسی میکنیم». او البته از تنشها ابراز نگرانی کرد و از تلاش برای کاهش آنها گفت. جرمی هانت رقیب اصلی بوریس جانسون در آخرین دور انتخاب جانشین ترزا می در حزب محافظهکار، برای نخستوزیری است. یک روز پیشتر معاون وزیر خارجه بریتانیا در امور خاورمیانه در تهران در جریان جدیت ایران بر سر کاهش تعهدات هستهای در موعد پیشرو قرار گرفته بود. سفیر ایران در ژاپن: از ابتکار شینزو آبه حمایت میکنیم بالاخره در همین رابطه یک مقام دیپلماتیک ایرانی نیز بار دیگر بر آمادگی ایران برای تنشزدایی و دیپلماسی تأکید کرد. به گزارش ایرنا، «مرتضی رحمانیموحد» سفیر جمهوری اسلامی ایران در ژاپن در کنفرانسي خبری در جمع خبرنگاران ژاپنی در توکیو با تأکید بر اینکه «جامعه بینالمللی باید از طریق اجماعسازی و مقاومت برای تنشزدایی در منطقه و مقابله با اقدامات نظامی آمریکا اقدام کند»، گفت که تهران آمادگی دارد از ابتکار «شینزو آبه» نخستوزیر ژاپن در جهت حفظ صلح و ثبات منطقه حمایت جدی کند. با توجه به تلاطمات لحظهای در کاخ سفید و تناقض مواضع تیم سیاست خارجی ترامپ با خودش، لازم است تحولات و صحبتها را با میزانی از تردید در نظر گرفت اما به نظر میرسد تحلیلهایی که پیشبینی کرده بودند بعد از ماجرای ساقطشدن پهپاد روند وقایع به سمت کاهش تنش میرود، در حال نزدیکشدن به حقیقت هستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.