مردم ساكن استانبول بار ديگر براي انتخاب شهردار به پاي صندوق رأي ميروند
قمار اردوغان
«اگر استانبول را ببازیم، ترکیه را باختهایم». رجبطیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه و حامیانش در حزب عدالت و توسعه با این نگاه به اهمیت استانبول، تمام تمرکز خود را معطوف به انتخابات مجدد شهرداری استانبول کردهاند که امروز برگزار میشود تا مهمترین شهر ترکیه از سلطه آنها خارج نشود. با وجود اینکه آنکارا پایتخت سیاسی ترکیه به شمار میآید، استانبول بهاندازهای برای اردوغان اهمیت دارد که شکست حزب خود در انتخابات پیشین را تاب نیاورد و مقامهای قضائی ناچار به تکرار انتخابات در این شهر اروپایی-آسیایی و موتور محرکه اقتصاد ترکیه شدند. استانبول 18 درصد جمعیت این کشور را در خود جای داده و سهمی 32 درصدی از تولید ناخالص داخلی ترکیه دارد. ساکنان استانبول امروز برای دومینبار در سه ماهه اخیر پای صندوق رأی میروند تا شهردار خود را انتخاب کنند. در انتخابات 31 مارس شهرداری استانبول، «اکرم اماماوغلو»، نامزد حزب جمهوری مردم که حزب مخالف دولت به شمار میآید، پیروز شد تا به سلطه 25ساله حزب عدالت و توسعه و سایر احزاب مشابه بر مهمترین شهر ترکیه پایان دهد. در آنکارا و چند شهر مهم دیگر نیز حزب حاکم عدالت و توسعه ناکام ماند. اختلاف آرا در استانبول فقط 13 هزار رأی بود و اردوغان با اعمال فشار بر سیستم قضائی موفق شد انتخابات این شهر را باطل کند. رئیسجمهور ترکیه میدانست شکست در استانبول، مقدمه شکست در ترکیه خواهد بود. از سوی دیگر ناکامی «بنعلی ییلدیریم»، نامزد حزب حاکم برای شهرداری استانبول که سابقه ریاست پارلمان، نخستوزیری و وزارت حملونقل را دارد، از یک جوان کمتجربه که شاخصترین سمتش شهرداری منطقه بیلیکدوزو در حومه غرب استانبول بود، ضربه بزرگی به اعتبار حزب حاکم عدالت و توسعه وارد میکرد. یکی از دلایل اهمیت استانبول برای اردوغان این است که ورود او به عرصه سیاسی ترکیه از همین شهر و با پیروزی قاطع در انتخابات شهرداری استانبول در سال 1994 کلید خورد. از آن زمان تاکنون مهمترین شهر ترکیه همواره در کنترل حزب عدالت و توسعه بوده و استانبول نقشی مهم در تداوم بلندپروازیهای سیاسی اردوغان داشته است. نکته دیگری که اهمیت استانبول برای اردوغان و حزب حاکم عدالت و توسعه را بیشتر میکند، موقعیت اقتصادی این شهر است. درحالحاضر ترکیه شرایط اقتصادی چندان مناسبی ندارد، اما استانبول که یکی از توریستیترین شهرهای جهان به شمار میآید، همچنان بهتنهایی میتواند خود را اداره کند و بر رونق اقتصادی آن افزوده شود. در چنین شرایطی حزب عدالت و توسعه و در رأس آن رجبطیب اردوغان این شهر را گاوی شیرده میبینند و میخواهند هزینههای سرسامآور جاهطلبیها و تبلیغات خود را از ثروت این شهر پرداخت کنند. اردوغان در سالهای اخیر برای جلب نظر شهروندان استانبول پروژههای عظیمی نیز در این شهر اجرا کرده که از جمله آن میتوان به پروژه احداث بزرگترین فرودگاه جهان اشاره کرد. سلطه حزب حاکم عدالت و توسعه بر استانبول این فرصت را به همفکران، دوستان و خانواده اردوغان میدهد تا از مزایا و امتیازات بودجه این پروژهها و زد و بندهای مربوط به اجرای این پروژهها بهرهمند شوند. درحالحاضر بلال اردوغان، پسر رئیسجمهور ترکیه، نفوذ زیادی در ردههای بالای مدیریت استانبول دارد. «تورگف» هم که یک مؤسسه مردمنهاد غیردولتی است و در زمان حضور اردوغان بهعنوان شهردار استانبول تأسیس شده، اکنون قدرت زیادی در این شهر دارد و ظاهرا در حوزه آموزشی فعالیت میکند. دختر و همسر وزیر اقتصاد ترکیه در هیئتمدیره آن حضور دارند. با وجود منافعی که استانبول برای اردوغان دارد، رئیسجمهور ترکیه دردسرهای فراموشنشدنی هم از این شهر متحمل شده است. شرق و جنوب شرق استانبول محل سکونت تعداد زیادی از کردهای استانبول است و بر همین اساس در این مناطق کانونهای مخالفت با رئیسجمهور ترکیه شکل گرفته است. علاوه بر این با گذشت شش سال از اعتراضات پارک گزی، هنوز هم تبعات تلخ این اعتراضات ادامه دارد. مخالفت مردم با تخریب پارک گزی در میدان استقلال استانبول به بزرگترین اعتراض به دولت ترکیه در دهههای اخیر تبدیل شد، اما اردوغان هنوز هم آن را توطئه و کودتای ناکام مخالفان علیه خود میداند. با این نگاه طبیعی است که اردوغان و حامیانش شکست در استانبول را مقدمه شکست در ترکیه بدانند و برای حفظ سلطه خود در این شهر دست به هر اقدامی بزنند. از زمانی که انتخابات شهرداری استانبول باطل شد، تا امروز که این انتخابات تکرار میشود، واقعیتهایی برای اردوغان و همفکرانش نمایان شده است. بنالی ییلدیریم با وجود سابقهای که در همراهی با اردوغان دارد، در رقابت منصفانه با اماماوغلو کمترین شانس را برای پیروزی دارد و آگاهی اردوغان از این موضوع باعث شد رئیسجمهور ترکیه در کمپینهای تبلیغاتی برای انتخابات شهرداری استانبول بهجای موضوعات مربوط به این شهر، به مسائل و چالشهایی که در سطح ملی با آنها دستوپنجه نرم میکند، اشاره کند. تاختن دوباره به کردهای سوریه و لزوم تداوم رویارویی با فتحالله گولن، مخالف تبعیدی خود، موضوعاتی بود که اردوغان در روزهای اخیر ترجیح داد تا درباره آنها سخنرانی کند. این رویکرد اردوغان در شرایطی که او در موضوع نابسامان اقتصادی نیاز دارد تا مردم را بیشتر با خود همراه کند، میتواند نوعی خودکشی سیاسی باشد. اردوغان چنین ریسکی را در هفتههای گذشته و زمانی که خواستار تکرار انتخابات شهرداری استانبول شد هم تکرار کرده بود. رئیسجمهور ترکیه در جمع هواداران خود گفته بود «تکرار انتخابات استانبول ارزش ریسککردن دارد». اردوغان قبل از انتخابات شهرداریها در ترکیه با هدف کسب رأی کردها که حدود 1.7 میلیون رأیدهنده در این انتخابات داشتند، دستور داد عبدالله اوجالان، رهبر زندانی «پ.ک.ک»، برای نخستینبار پس از هشت سال با موکلان خود دیدار کند؛ اما این رویکرد در هفتههای اخیر کاملا تغییر کرده است. اگر در انتخابات امروز ییلدیریم به پیروزی برسد، اردوغان در این قمار پیروز خواهد شد، اما اگر اماماوغلو موفق شود نامزد مورد حمایت اردوغان را دوباره شکست دهد، شرایط کاملا متفاوت خواهد بود. با وجود اینکه در چهار سال آینده انتخاباتی پیشروی رئیسجمهور ترکیه نخواهد بود و اردوغان و حزب عدالت و توسعه بهراحتی به توسعه قدرت خود ادامه میدهند، اما در کنار آنها اماماوغلو نیز این فرصت را خواهد یافت تا بهعنوان شهردار مهمترین شهر ترکیه، خود را در جایگاه بزرگترین رقیب سیاسی اردوغان و حزب عدالت و توسعه و شانس اول پیروزی در انتخابات 2023 قرار دهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.