پیامهای تکراری و مدیران تکراری
عبدالرضا جعفری . آموزگار ابتدایی
در تاريخ بيهقي كه از امهات متون منثور فارسي است، داريم كه «هيچ کتابی نيست كه ارزش يك بار خواندن نداشته باشد» (به اعتبار و کارایی این سخن در زمانه
امروز نمیپردازیم). اين سخن را ميشود به «هیچ نوشتاری» نیز تقلیل داد و این تفسیر را نيز از دل آن درآورد که این سخن قبل از اینکه خطابش با خواننده باشد، با نویسنده است تا مباد ایشان چیزی بنویسند که ارزش خواندن نداشته باشد! چنان که خود بیهقی چنین گفت و چنین کرد: «سخني نرانم كه... خوانندگان اين تصنيف گويند شرم باد اين پير را». بیشتر پیامهاي مناسبتي مسئولان، تهی از ارزش ادبي هستند، نکته و پند تاريخي، توصيه و ارشاد ديني و ارزش خبری و رسانهای ضعیفی در خود دارند، گفتاري علمی نیستند، فاقد نگاهی ژرفاند، انگيزهای را برای مطالعه و تحقیق تحریک نمیکنند و حتی از خاطرهگویی و ذکر بیبهرهاند؛ در واقع به نظر از حیث گونهشناسی این متون بيشتر مدحيات و تهنیات هستند و بس. فعالان و نشردهندگان این پیامها در رفع و رجوع ایراد بالا شاید خواهند گفت كه اينها به هیچ روی از اهداف پیام ما نيستند، بلكه هدف بزرگداشت آن واقعه است و گرامینگهداشتن یاد و خاطره تاریخسازان آن؛ غبارزدایی از ذهن مخاطب. صورت مهم نیست، اصل نیّت است. درون و حال نی، برون و قال. بالنیات! این استدلال درست نيست؛ چراکه اگر اندکی صحت داشت، نیت شما موجب میشد پیام برخاسته از دل و جان شما، پشتوانه فكري و معرفتي داشته باشد؛ یعنی جوششی اصيل كه تحت تأثیر آن مناسبت در شما به غلیان آمده و قلمتان را به نگارش وادارد، کنشی باشد که به وسیله آن اندیشههایتان را به تصویر بکشد که نشانه بارز این جوشش و شوق، «تحمل رنج نوشتن است»؛ همان «عرقريزانشدن روح». به بیانی بسیار ساده، وقتگذاشتن، نه COPY-PASTE کردن! به گفته اکتاویو پاز، «نوشتن روندی دردناک است که کوشش فراوان و شبهای بیخوابی میطلبد»؛ حتی اگر چند سطر. شبهای بیخوابی پیشکش، اما اکثر پیامهای اشارهشده را میتوان از قول 10 مسئول در اینترنت پیدا کرد؛ بهسرعت آماده شدهاند، هر برشی از جایی، سرهمبندیکردن محض. در این حالت (تو گوگل بگرد سریع پیدا کن) همان نیتی که از آن لاف زدید نیز هرگز محقق نمیشود. گرامی نگهداشتن یاد و خاطره تاریخسازان، یا بزرگداشت و مهمشمردن یک روز، یک شخص، یک قشر، یک شب، یک فریضه و... با چه چیزی؟ با متنی که عاریتی و سرقتی و سرهمبندی و بیمحتواست؟! این روش پُرعیب در خبرنویسی، در متن لوایح تقدیر، در اطلاعیهها، به فراواني در پيامهای اشارهشده و در برخی دیگر متون رایج، شوربختانه به شدت باب شده است (وضعیت متون دانشگاهي به كنار). اما تا کجا؟! تا جایی که پیام تسلیت شهردار فلانجا و معاون اداره آموزشوپرورش منطقه بهمانجا و سرپرست بخشداری بادآباد به مناسبت مثلا سومين سالگرد سانحه سانچی یکی باشد؟! کاش مسئولان محترم، در پی نمایش نام نباشند و اگر نشد و «پيام تبریک/ تسلیت...» را انتخاب کردند، حداقل برای نوشتن آن وقت و حوصله خرج کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.