|

سومین مناظره بین یک اصلاح‌طلب و اصولگرا

گفت‌وگوی ملی میان تاجزاده و زاکانی

شرق: تاجزاده و زاکانی برای سومین‌بار در ماه‌های اخیر با هم مناظره می‌کنند. بعد از رخدادهای سال 88 به نظر می‌رسد این یکی از جدی‌ترین رویارویی‌های دو فرد از منتهی‌الیه دو جریان اصلاح‌طلبی و اصولگرایی است که حاضر شده‌اند روبه‌روی هم بنشینند. این مناظره‌ها را شاید بتوان در امتداد همان ایده گفت‌وگوی ملی دانست که مدتی است باب آن باز شده و چهره‌هایی از دو جناح گاه‌به‌گاه باهم دیدار و گفت وگو می‌کنند؛ جلساتی که از یک‌سو عارف و سیدمحمد صدر و مجید انصاری و از سویی دیگر باهنر و ضرغامی در آن شرکت می‌کنند. ناطق‌نوری هم به عنوان یک شخصیت مرضی‌الطرفین در آن حاضر می‌شود. با‌این‌حال جلساتی که به‌طور مشخص با محور گفت‌وگوی ملی رقم می‌خورد، نه رسانه‌ای می‌شود و نه خبر دقیقی از چهره‌های حاضر در ‌آن و چند و چون مذاکرات بیرون می‌آید؛ درحالی‌که سلسله‌مناظره‌های تاجزاده و زاکانی شفاف است و به صورت آنلاین در اینستاگرام منتشر می‌شود، خبرنگاران حضور دارند و نشست را پوشش می‌دهند. دور نخست این مناظره دی‌ماه سال گذشته بر سر موضوعات مربوط به کوی دانشگاه سال ۷۸ بود که چون به سرانجام نرسید، ادامه آن چند روز بعد دوباره برگزار شد و به جز ماجرای کوی دانشگاه، درباره رابطه با آمریکا، نظارت استصوابی، رد صلاحیت‌ها و... هم صحبت شد. حالا اعلام شده است که دور سوم این مناظره‌ها با موضوع اتفاقات سال 88 و فساد اقتصادی امروز، برگزار می‌شود. اگرچه مدتی است برای ترمیم رابطه میان اصلاح‌طلبان و اصولگرایان، پر‌کردن شکاف‌های سیاسی ایجادشده و بازگشت اعتماد، برخی از چهره‌های دو جریان باب گفت‌وگوی ملی را گشوده‌اند، اما مسیر همواری به‌نظر نمی‌رسد. کما اینکه قاطبه اصولگرایان هم روی خوشی به آن ندارند. اگر صراحتا نگویند اما کنش و گفتار آنها راه هرگونه گفت‌وگو را می‌بندد. برخی چهره‌های اصولگرا نه‌تنها تمایلی به گفت‌وگو ندارند، بلکه برعکس زبانشان علیه اصلاح‌طلبان هر روز تندتر و نیششان پرکنایه‌تر می‌شود. این درحالی است که گفت‌وگوی ملی قرار است زخم‌های به‌جامانده از گذشته را ترمیم کند، اما در این میان گویا منفعت برخی از اصولگرایان در باز‌ماندن این زخم است. سعید حجاریان اخیرا در یادداشتی در تحلیل جریان تحول‌خواهی پس از انقلاب نوشته بود که این تحول‌خواهی در سه جریان خط ‌امامی، اصلاح‌طلبی و سبزها رخ داده است. او نوشته بود «اکنون با گذشت یک‌ دهه، این سه‌ جریان نه‌تنها تلفیق و تجمیع نشده‌اند، بلکه میان آنها مرزبندی‌‌ صورت گرفته است؛ چپ‌های خط‌ امامی در گذشته متوقف مانده‌اند، اصلاح‌طلبان گذشته را به دیده انتقادی می‌نگرند اما تحرک کافی از خود نشان نمی‌دهند و حامیان جنبش‌ سبز تا حد زیادی آموزه‌های قدما را نفی می‌کنند...». او بحث‌های دیگری را نیز در ادامه تحلیل خود مطرح کرده بود، اما اشاره حجاریان به سال 88 و جریان سیاسی معروفی که آن سال شکل گرفت، کافی بود تا حسین صفارهرندی، وزیر سابق ارشاد، دیروز به تندترین شکل به این تحلیل حجاریان واکنش نشان دهد؛ واکنشی که نه‌تنها کمترین نشانه‌ای از ترمیم یک شکاف سیاسی در آن به چشم نمی‌خورد، بلکه به نظر می‌رسد مانع شکل‌گیری هرگونه گفت‌وگویی هم خواهد بود. صفارهرندی تحلیل حجاریان را مصداق لجن‌پراکنی به انقلاب دانسته و در مراسم سالگرد شهدای مؤتلفه اسلامی گفته است: «نمی‌شود بگوییم ما شاگرد امامیم و عکس یادگاری با ایشان گرفتیم، ولی در بزنگاه‌های موضع‌گیری از نگاه امام(ره) خلاف امام عمل کنیم و موضع بگیریم... جنبش سبز یعنی تجمع همه اراذل‌واوباشی از جنس بهایی، ضدانقلاب، سلطنت‌طلب و توده‌ای که کنار هم جمع شدند و جنبش سبز را تشکیل دادند. در خارج از کشور آنهایی که آیین‌شان فحشاست مچ‌بندهای سبز به خود و گردن سگ‌هایشان آویختند و این جنبش، سبز بود. آیا این نسخه تکامل‌یافته انقلابی است که امام در سال ۴۲ پرچمش را بلند کرد؟». محمدحسین صفارهرندی که معمولا تندترین سخنان را در نقد اصلاح‌طلبی و اصلاح‌طلبان بر زبان می‌راند، ماه گذشته هم در اجلاس دبیران استان‌های حزب مؤتلفه گفته بود: «برخی از این مدعیان سابق انقلاب صرفا با نفس انقلاب مشکل دارند و می‌گویند ما با انقلاب اسلامی درگیری نداریم، بلکه با کلیت پدیده انقلاب مخالفیم و باید روش‌های اصلاحی و گام‌به‌گام را در دستور کار خود قرار دهیم؛ یعنی همان نظریاتی که مهندس بازرگان در ابتدای انقلاب می‌گفت. البته کسانی که امروز چنین سخنانی را مطرح می‌کنند، در ابتدای انقلاب گریبان مرحوم بازرگان را به دلیل طرح این نظریات می‌گرفتند». صفارهرندی آن‌بار هم تیر ترکش خود را به سمت سعید حجاریان گرفته و گفته بود: «برخی یاران سابق انقلاب مثل آقایان سعید حجاریان و جلایی‌پور که مدتی هم در حزب مشارکت بودند، بحث نرمالیزاسیون را مطرح می‌کنند. این افراد معتقدند رمز تمام مشکلات امروز ما وفاداربودنمان به آیین انقلاب است؛ بنابراین باید خود را از شر چنین مقوله‌ای نجات دهیم».مصطفی تاجزاده همان زمان در واکنش به این گفته‌های پسرخاله همسرش به «شرق» گفته بود: «من از این دوستان نشنیدم که دلیل مشکلات امروز را اصل انقلاب بدانند. ضمن اینکه آقای حجاریان سلامتی خودش و آقای جلایی‌پور سه برادر خودش را تقدیم انقلاب و آرمان‌هایش کرده است. قبلا هم ایشان (صفار هرندی) فرموده بودند که چرا ما باید در 40سالگی انقلاب از حقانیت نظام و انقلاب دفاع کنیم. در پاسخ به این سؤال، ایشان باید نگاه کنند به عملکرد کسانی که روزبه‌روز بین این انقلاب و آرمان‌هایش فاصله انداختند و از مردم دور شدند. اگر آقای صفار هرندی اعتمادبه‌نفس کافی داشته باشد، من حاضرم در یک مناظره در هر روز و هر جایی که ایشان تعیین کنند، به شرطی که به صورت زنده از فضای مجازی پخش شود، شرکت کنم و بحث کنیم که چه کسانی با عملکرد خودشان باعث شدند بخشی از مردم ما نسبت به حقانیت انقلاب و نظام برآمده از آن تردید کنند و چه کسانی عامل مشکلات این جامعه هستند». نکته جالب اینکه سال 88 این صفار هرندی بود که به تاجزاده که آن زمان در زندان بود، پیشنهاد مناظره داد که ازقضا با استقبال تاجزاده هم روبه‌رو شد. خانم محتشمی پور به نقل از همسرش گفته بود: «نیازی هم به مرخصی از زندان نیست بلکه حاضرم با مأمورین زندان تحت‌الحفظ به محل مناظره بروم و اگر هم برای آقایان زحمت است ایشان می‌توانند به زندان بیایند و در اتاقی در همین جا مناظره انجام گیرد. من همان‌طور که قبلا هم گفته‌ام از هر مناظره‌ای در برنامه زنده تلویزیونی استقبال می‌کنم و در مورد پیشنهاد آقای صفار هرندی هم اعلام می‌کنم که برای شرکت در مناظره با ایشان در هر زمان و هر محل و هر موضوعی که اعلام کند در ارتباط با زمان گذشته، حال و آینده آمادگی کامل دارم». این مناظره طبعا به خاطر شرایط آن زمان تاجزاده عملی نشد اما صفار هرندی بعد از آزادی تاجزاده از زندان هم پیشنهادش را عملی نکرد؛ نه تنها عملی نکرد بلکه حتی وقتی پیشنهاد این بار از سوی تاجزاده مطرح شد، کاملا سکوت کرد. صفار هرندی زمانی درباره ارتباط فامیلی خود و تاجزاده گفته بود: «ارتباط ما با ایشان تا یک دوره‌ای صمیمی، نزدیک و تعریف‌شده بود و علاقه ما در بخش‌هایی طولانی در اوایل انقلاب و پیش از انقلاب مشترک بود و نزدیک به هم فکر می‌کردیم، ولی از یک جایی به‌ بعد رابطه ما تضعیف شد. وقتی رابطه سیاسی برجسته می‌شود، ممکن است به‌تدریج بر روابط خانوادگی نیز اثر بگذارد که در مورد ما بی‌اثر نبود. ما رابطه را قطع نکردیم. تا بخشی از دهه 60، من و آقای تاجزاده اشتراکاتی داشتیم، ولی از یک جایی ما جدا شدیم و دلم می‌خواهد کسی به این سؤال من جواب دهد که آیا ما عوض شده‌ایم یا کسان دیگر عوض شده‌اند؟ من تصور می‌‌کنم که ما در دهه 60 توقف کرده‌ و علایق آن روز را ترک نکرده‌ایم، ولی گویی برخی با علایق پیشین خودشان خداحافظی کرده یا فاصله گرفته‌اند و منشأ بسیاری از اختلافات به نظر من این تغییرات است». گفت‌وگوی میان تاجزاده و صفار هرندی در صورتی که رخ دهد نه تنها باب گفت‌وگوی ملی و جریانی را هموار‌تر می‌کند بلکه شاید باب نزدیک‌ترشدن دو خانواده را هم باز کند... .

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.