لیبی؛ صحنه رقابت ایتالیا و فرانسه
جنگ داخلی لیبی پنجمین سال خود را سپری میکند و بیتردید یکی از مهمترین دلایل بروز و طولانیشدن این جنگ، حمایت فرانسه از ژنرال خلیفه حفتر و نظامیان وفادارنش در «ارتش ملی لیبی» است. با وجود اینکه مقامهای فرانسه بارها ادعای حمایت خود از حفتر را تکذیب کردهاند یا در برخی موارد سکوت اختیار کردهاند؛ اما شواهد انکارناپذیری وجود دارد که پایگاههای این ژنرال در شرق لیبی از حمایت فرانسه برخوردار است. علنیترشدن نقش کلیدی فرانسه در جنگ داخلی لیبی به سال 2016 بازمیگردد. جولای 2016 سه نظامی فرانسوی وابسته به نیروی ویژه این کشور در جریان درگیریهای لیبی کشته شدند. با بالاگرفتن درگیریها در لیبی از آوریل امسال و حملات حفتر و نظامیان وفادارش برای تصرف پایتخت این کشور، فرانسه نیز حمایت خود از این ژنرال را افزایش داد. این حمایت فرانسه نهتنها به طولانیشدن جنگ داخلی لیبی انجامیده، بلکه در اروپا نیز چالشهایی ایجاد کرده است. پاریس یکی از رهبران کلیدی اتحادیه اروپا به شمار میآید و حمایت فرانسه از ژنرال حفتر باعث شده اتحادیه اروپا نتواند موضعگیری روشنی در قبال تحولات اخیر لیبی داشته باشد. ایتالیا که در دهههای گذشته لیبی مستعمره این کشور بود، با همراهی دیگر کشورهای عضو اتحادیه اروپا از حکومت آشتی ملی لیبی که مورد پشتیبانی سازمان ملل قرار دارد، حمایت کردهاند؛ اما حفتر اعلام کرده که این حکومت را به رسمیت نمیشناسد. دولتمردان ایتالیا که بهدلیل نقش سابق خود در لیبی، رهبری تلاشها در اروپا برای پایاندادن به جنگ داخلی لیبی را بر عهده دارند، بارها به فرانسه بهدلیل نقش منفی این کشور در تشدید اختلافهای لیبی هشدار دادهاند؛ اما این هشدارها تاکنون عملی نشده است. بهتازگی نیز با ممانعت فرانسه در صدور بیانیه اتحادیه اروپا در اعتراض به حملات نیروهای وابسته به حفتر به طرابلس پایتخت لیبی، ناتوانی این اتحادیه در انجام اقدامی مؤثر برای پایاندادن به بحران لیبی آشکارتر شد. رقابت ایتالیا و فرانسه تنها به لیبی محدود نمیشود. این دو کشور دهههاست برای افزایش نفوذ خود در مغرب، با هم رقابت دارند و آنچه در لیبی رخ داده، بر تنشها میان رم و پاریس افزوده است. رهبران ایتالیا و فرانسه یک نکته مهم را از نظر دور داشتهاند. رقابت این دو کشور برای افزایش نفوذ در لیبی نهتنها تنش را در این کشور، بلکه در تمام کشورهای شمال آفریقا افزایش میدهد و این باعث بهخطرافتادن منافع بیشمار و قابل توجه رم و پاریس در شمال آفریقا خواهد شد. نمیتوان تصور کرد که ایتالیا و فرانسه خواهان افزایش قدرت گروههای شبهنظامی از جمله داعش در لیبی باشند. پایاندادن به بحران لیبی از روشهای دیپلماتیک و مسالمتآمیز نهتنها مانع تبدیلشدن این کشور به پایگاه جدید داعش میشود، بلکه کمک بزرگی هم به حل بحران مهاجران و پناهجویان است که درحالحاضر مهمترین دغدغه رهبران اتحادیه اروپا محسوب میشود. قطعا آنچه فرانسه و ایتالیا را به چنین رقابتی در لیبی واداشته، ثروت عظیم نفتی این کشور است. فارغ از منافع مشترکی که ایتالیا و فرانسه در لیبی دارند، این دو کشور استراتژیهای کاملا متفاوتی را برای تأمین این منافع در پیش گرفتهاند. رم اعتقاد دارد سیاست فرانسه در حمایت از خلیفه حفتر اقدامی بسیار خطرناک است، چراکه علاوه بر لیبی، میتواند مغرب را هم با بیثباتی روبهرو کند. بهتازگی متئو سالوینی، معاون نخستوزیر ایتالیا، صراحتا به اختلافهای ایتالیا و فرانسه در لیبی اشاره کرده و گفته بود «ایجاد ثبات در لیبی منافع فرانسه را تأمین نمیکند و بههمیندلیل پاریس بر آتش درگیریها در لیبی دامن میزند. نفت لیبی برای فرانسه بسیار ارزشمند است و پاریس میخواهد در این بیثباتی، امتیازهای نفتی ایتالیا را هم از آن خود کند». بر همین اساس ایتالیا خواستار ورود مؤثرتر دیگر قدرتهای جهانی از جمله ایالات متحده به پرونده لیبی است تا مانع از یکهتازی فرانسه در این کشور شود. ظاهرا پاریس نگاه دیگری به تحولات لیبی دارد و امانوئل مکرون، نخستوزیر فرانسه، ادعا میکند حمایت پاریس از خلیفه حفتر با هدف جلوگیری از قدرتگرفتن گروههای شبهنظامی تندرو و افزایش اعتبار فرانسه در سطح بینالمللی انجام میشود. این رویکرد فرانسه در قبال مصر و امارات متحده عربی هم قابل مشاهده است و مکرون با هدف مقابله با گروههای شبهنظامی از جمله اخوانالمسلمین بهدنبال تقویت روابط و افزایش نفوذ خود در این کشورهاست. با وجود اینکه حفتر دشمن قسمخورده اخوانالمسلمین و گروهها و جریانهای قبیلهای در لیبی محسوب میشود؛ وجود مخالفتهای بسیار با او در داخل لیبی باعث شده تردیدها نسبت به موفقیت او در ایجاد ثبات و صلح در این کشور با تردید روبهرو شود. منبع: العربی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.