|

ترس و کابوس

شرق: «جزیره»، مجموعه داستانی است از آلیستِر مَک‌لاود که با ترجمه پژمان طهرانیان در نشر بیدگل منتشر شده است. آلیستِر مَک‌لاود نویسنده کانادایی متولد 1936 میلادی و درگذشته به سال 2014 است. «جزیره»، چنان‌که مترجم در مقدمه کتاب اشاره می‌کند، شامل نُه داستان اول مجموعه کامل داستان‌های کوتاه مک‌لاود است. این کتاب ترجمه داستان‌هایی از او را در بر می‌گیرد که در دهه‌های 60 و 70 میلادی نوشته شده‌اند. در مقدمه مترجم بر این کتاب ضمن معرفی مک‌لاود و آثارش و جوایز ادبی که او گرفته، درباره حال و هوای داستان‌های او و ارتباط این داستان‌ها با تجربه زیسته‌اش آمده است: «مک‌لاود، برای تأمین هزینه تحصیلاتش، هیزم‌شکنی و معدن‌کاری و ماهیگیری کرده، مشاغلی که در داستان‌های کوتاهش به آنها پرداخته است، داستان‌هایی تکان‌دهنده، با غنای عاطفی و زبانی و به گفته مایکِل اُنداتیه (نویسنده رمان بیمار انگلیسی)، هم بومی و هم جهانی و به تعبیر مجله تایم، شخصی و جست‌وجوگرانه که بیشتر در فضاهای کارگری می‌گذرند و شخصیت‌های‌شان غالبا ماهیگیران و معدن‌کاران‌اند و درون‌مایه اصلی‌شان خانواده و ارتباط بین نسل‌هاست». قایق، تاریکیِ بی‌کران، هدیه گران‌بهای خاکستری، بازگشت، در پاییز، هدیه گم‌شده نمکینِ خون، راهی به دماغه رَنکین، رخت بر بستنِ تابستان و هر چیزی فصلی دارد، داستان‌هایی هستند که در مجموعه «جزیره» آمده‌اند. بعد از این داستان‌ها ترجمه گفت‌وگوی فصلنامه نقد و بررسی کتاب اسکاتلند با آلیستر مک‌لاود آمده. در پایان کتاب علاوه بر پی‌نوشت‌ها و فهرست نام‌ها جدولی آمده است برای تطبیق ماه‌های میلادی با ماه‌های شمسی. آنچه می‌خوانید سطرهایی است از داستان «قایق» از این مجموعه: «حتی هنوز هم مواقعی هست که ساعت چهار صبح با این ترسِ شدید بیدار می‌شوم که خواب مانده‌ام، مواقعی که خیال می‌کنم پدرم در اتاقِ پایینِ پله‌های فرورفته در تاریکی منتظرم است یا مردهایی که به ساحل می‌روند به پنجره‌ام سنگ‌ریزه پرتاب می‌کنند و توی دست‌هایشان ها می‌کنند و بی‌صبرانه پاهایشان را گرومپ‌گرومپ روی زمینِ سفتِ یخ‌زده می‌کوبند. مواقعی هست که من، بیرون‌آمده‌ونیامده از تخت، کورمال‌کورمال دنبال جورابم و مِن‌مِن‌کنان دنبالِ کلمات می‌گردم و بعد متوجه می‌شوم که به طرز مسخره‌ای تنها هستم که هیچ‌کس پای پله‌ها منتظرم نیست و هیچ قایقی بی‌تاب کنار اسکله در آب‌ها شناور نیست. در چنین مواقعی، فقط لاشه‌های خاکستری در زیرسیگاریِ لبریزِ کنار تختم به خاموشیِ آخرین اخگر شهادت می‌دهند و در سکوت، لِه‌شدنِ آخرین همنوع‌شان را انتظار می‌کشند و پس از آن من، از ترسِ تنها‌ماندن با مرگ، فورا لباس می‌پوشم، با صدای بلند گلو صاف می‌کنم، هر دو شیر آب دست‌شویی را باز می‌کنم و بیهوده شلپ‌شلپ راه می‌اندازم و بعد بیرون می‌روم و حدود یک‌ونیم کیلومتر را تا رستوران شبانه‌روزی پیاده طی می‌کنم». اگر داستان «قایق» از مجموعه «جزیره» با ترسی مکرر، درست پس از برخاستن از خواب و در نخستین لحظه بیداری آغاز می‌شود، ماگدا سابو، نویسنده مجارستانی، رمان خود با عنوان «در» را با شرح کابوسی مکرر آغاز می‌کند؛ کابوسِ راوی که تقلا می‌کند قفل دری را باز کند و بیماری را از مرگ نجات دهد؛ اما هرچه می‌کوشد و تقلا می‌کند، قفل باز نمی‌شود. رمان «در» با ترجمه نصرالله مرادیانی در نشر بیدگل منتشر شده است. این رمان داستان آشنایی راوی با شخصیتی است به نام امرنس که راوی می‌خواهد او را به‌عنوان خدمتکار استخدام کند. امرنس شخصیتی عجیب و پیچیده است که در وهله اول خشک و عبوس می‌نماید و چیزی از خود بروز نمی‌دهد و رمان با محوریت این شخصیت و ماجرای او پیش می‌رود و با ایجاد این پرسش برای خواننده که او به واقع کیست و چه ماجرایی را از سر گذرانده است. آنچه می‌خوانید، قسمتی است از این رمان: «...وظایفش را که بهش توضیح می‌دادم، بی‌هیچ حرفی گوش می‌داد. حین صحبت با او با خودم فکر می‌کردم هیچ‌وقت حرف رمان‌نویسان قرن نوزده را جدی نگرفته‌ام که قیافه شخصیت را به آب برکه تشبیه می‌کردند؛ اما حالا، همان‌طور که قبلا بارها برایم اتفاق افتاده بود، از اینکه به خودم جرئت داده بودم کلاسیک‌ها را زیر سؤال ببرم شرمم می‌شد. صورت امرنس به هیچ‌چیز بیشتر از انعکاس آرام و رام دریای دم صبح شباهت نداشت. اصلا نمی‌توانستم حدس بزنم که پیشنهاد من برایش جذابیتی دارد یا نه. از حالت و رفتارش به‌تمامی پیدا بود که نه به کار احتیاج دارد نه به پولش. هرقدر هم من برای استخدامش دستپاچه و بی‌طاقت می‌بودم، آن صورت دریاوش، زیر سایه روسری آیینی‌اش، چیزی بروز نمی‌داد. انتظارم برای جوابش به نظر چندین‌وچند سال طول کشید. وقتی دست آخر جواب داد حتی سرش را بالا نیاورد. حرف‌هایش یک‌طوری به این معنی بود که بعدا می‌توانیم درباره‌اش صحبت کنیم و عجله‌ای در کار نیست».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.