دیدار بیسابقه زیر سایه انفجار نفتکشها
کلاف سردرگم انفجار 2 نفتکش
همزمان با ملاقات شينزو آبه، نخستوزیر ژاپن، با مقام معظم رهبری در تهران، دو نفتکش در دریای عمان منفجر شد. اتفاقی که یک روز بعد به طرح دوباره بحث درباره بستهشدن تنگه هرمز پیوند خورد. دو کشتی حامل میعانات گازی بودند، یک کشتی نروژی «فرونت التر» حامل اتانول و کشتی ژاپنی «کوکوکا کاریجس» حامل متانول. کشتی نروژی با پرچم جزایر مارشال و کشتی ژاپنی با پرچم پاناما در تردد بودند. خبرگزاریهای بینالمللی ساعتی بعد از وقوع این حادثه از قول مقامهای مختلف، گزارشهای گوناگونی درباره استفاده از «اژدر»، «مین دریایی» و «استفاده از قایق» برای وقوع انفجار منتشر کردند. یک مقام ژاپنی نیز گفته بود خدمه کشتی ژاپنی که دچار آتشسوزی شد، شاهد حرکت «اشیائی پرنده» به سوی شناور بودند. ۱۵ عضو شورای امنیت سازمان ملل متحد، به اتفاق آرا حملات روز پنجشنبه به دو نفتکش در دریای عمان را محکوم کردند و خواهان انجام تحقیقاتی مستقل و بیطرف در این زمینه شدند؛ اما ایالات متحده آمریکا در ساعات اولیه حادثه، این اتفاق را به ایران منسوب کرد؛ البته مانند دفعات پیش بدون هیچ دلیل و مدرکی. یک روز بعد از حادثه، ماجرای نفتکشها شکل دیگری به خود گرفت. سنتکام ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا با انتشار ویدئویی تلاش کرد ماجرا را به ایران منتسب کند. در ویدئو یک قایق گشتی نشان داده شده که به کشتی نزدیک میشود و کاری انجام میدهد و بهسرعت از کادر خارج میشود؛ اما روایت سنتکام این است که این قایق متعلق به ایران است و مینی عملنکرده را از بدنه نفتکش کوکوکا جدا میکند. این نفتکش پیشتر در دریای عمان منفجر و بعد دچار آتشسوزی شد. هیچ نشانی روی قایق نیست که آن را منتسب به ایران کند. همچنین ویدئو بدون تاریخ، زمان و مکان مشخص است. هرمز بسته نمیشود عصر جمعه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با شبکه خبری فاکسنیوز گفته تنگه هرمز بهعنوان مسیر کلیدی تردد کشتیها، بسته نخواهد شد. او گفت: «آنها (ایران) تنگه هرمز را نمیبندند، این تنگه بسته نخواهد شد. این تنگه برای مدتی طولانی بسته نخواهد بود و آنها (ایران) این را میدانند. به آنها با شدیدترین لحن گفته شد نمیتوانند این کار را بکنند». رئیسجمهور آمریکا در این مصاحبه بار دیگر ایران را عامل این حمله دانست. به گزارش بیبیسی، ترامپ در پاسخ به این پرسش که چه طرحی برای جلوگیری از وقوع حوادث بیشتری از این نوع دارد، گفت: «باید ببینیم چه میشود». وقوع دومین حادثه نفتی در دریای عمان در ماههای گذشته بهسرعت موجب صفآرایی شد، آمریکا، انگلیس و کشورهای عربی منطقه در یک سو ایستادند و انگشت اتهام را به سمت ایران گرفتند. سوی دیگر ایران قرار گرفت که بهدنبال رفع اتهام از خود بود. تک و پاتک اتهامی «شک» پرتکرارترین کلمه در واکنش به حادثه نفتکشها بود؛ همه مشکوک بودند به عامل حادثه. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان، در ساعات اولیه وقوع حادثه آتشسوزی در نفتکشهای دریای عمان در صفحه توییترش نوشت: «حملات گزارششده به تانکرهای مرتبط با ژاپن زمانی اتفاق افتاد که نخستوزیر شینزو آبه برای گفتوگوهایی گسترده و دوستانه در حال دیدار با آیتالله خامنهای بود. مشکوکبودن برای توصیف آنچه احتمالا امروز صبح اتفاق افتاده، کفایت نمیکند. مجمع گفتوگوی منطقهای پیشنهادی ایران، ضروری است». مایک پمپئو، وزیر امور خارجه آمریکا، در واکنش به حمله به دو نفتکش در دریای عمان مدعی شد: تحلیل آمریکا این است که حمله به نفتکشها کار ایران بوده و ایران قصد دارد جریان نفت را دچار مشکل کند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا نیز بامداد جمعه در توییتی ایران را مسئول حمله به دو نفتکش در دریای عمان دانست و نوشت: ارزیابی آمریکا این است که ایران مسئول حملات دریای عمان است. سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در واکنش به اتهامزنیهای بیاساس آمریکا اظهار کرد: مسئولیت تأمین امنیت تنگه هرمز، بر عهده جمهوری اسلامی ایران است و نشان دادیم که در سریعترین زمان ممکن به کمک ملوانان کشتیهای دچار سانحه رفتیم و آنها را نجات دادیم. ظاهرا برای آقای پمپئو و سایر دولتمردان آمریکایی متهمکردن ایران در حادثه مشکوک و تأسفبار برای نفتکشها راحتترین و سادهانگارانهترین کار است. درحالیکه نخستوزیر ژاپن برای کاهش تنشها، با نفر اول جمهوری اسلامی ایران در حال دیدار است، کدام دستهای پنهان بهدنبال اثرگذاری بر این تلاشها در منطقه است و چه کسانی از آن سود میبرند؟! آقای پمپئو! این تشکیک نهتنها شوخی و خندهدار نیست، بلکه نگرانکننده و هشدارآمیز است. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان نیز در واکنش به ادعاهای آمریکا مبنی بر دستداشتن ایران در این حملات در توییتی نوشت: اینکه ایالات متحده فورا و بدون ذرهای شواهد عینی یا هر امارهای، به اتهامپراکنی علیه ایران دست میزند، تنها این را کاملا آشکار میکند که تیم بی در حال حرکت به سوی یک نقشه جایگزین است: خرابکاری در دیپلماسی (از جمله در اقدامات شینزو آبه) و سرپوشگذاشتن بر تروریسم اقتصادی علیه ایران. او در توییت دیگری افزود: من چند ماه پیش دقیقا درباره همین سناریو هشدار دادم؛ نه به این دلیل که من یک پیشگو باشم، بلکه به این دلیل که من ذات تیم بی را میشناسم. دبیرکل سازمان ملل نیز حمله به دو نفتکش در دریای عمان را محکوم کرده و گفته باید ابعاد ماجرا روشن شود. دبیرکل اتحادیه عرب هم از شورای امنیت خواسته با عاملان حمله برخورد کند. روسیه هم به اتهامزنی به ایران واکنش نشان داده است. شورای امنیت محکوم کرد وقوع این اتفاق در روز پنجشنبه منجر به برگزاری جلسه فوری شورای امنیت شد. عصر پنجشنبه اعضای دائم شورا در نشستی که به پیشنهاد آمریکا برگزار شده بود، حمله به دو نفتکش در دریای عمان را محکوم کردند. منصور العتیبی، سفیر کویت و رئیس دورهای شورای امنیت سازمان ملل متحد در این زمینه گفت از اقدام همه اعضای شورای امنیت در محکومیت حمله به نفتکشها در نزدیکی تنگه هرمز استقبال میکنیم و خواهان تحقیقات کامل و بیطرفانه در این زمینه هستیم. منصور العتیبی که پس از نشست غیرعلنی شورای امنیت با خبرنگاران صحبت میکرد، گفت که مجاز نیست درخصوص نتیجه این نشست به طور رسمی ابراز نظر کند. رئیس دورهای شورای امنیت در ادامه گفت: همه خواهان تحقیقات بیطرفانه و واقعی هستند. منصور العتیبی با این حال تأکید کرده است كه در نشست عصر پنجشنبه درخصوص اینکه چه کسی مسئول این حمله بوده، بحث نشد. همچنین درباره شواهد و مدارک هم مذاکرهای انجام نشد. ایران و آمریکا و دعوت به دیپلماسی جاناتان کوهن، سرپرست نمایندگی آمریکا در سازمان ملل متحد هم گفت اسناد و ارزیابیهای ایالات متحده درخصوص مسئولبودن ایران در این حمله را به شورای امنیت ارائه کرده است. جاناتان کوهن که پس از نشست شورای امنیت صحبت میکرد، اظهار كرد ایران بايد با دیپلماسی در برابر آمریکا حاضر شود و نه به «ترور، حمله به کشتیها و تأسیسات دیپلماتیک» دست بزند. نمایندگی دائم جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان ملل متحد نیز به اظهارات نماینده آمریکا در شورای امنیت پاسخ داد. به گزارش ایسنا، ایران اعلام کرد: اظهارات فتنهجویانه نماینده آمریکا علیه ایران در جلسه ۲۳ خرداد شورای امنیت سازمان ملل نماد دیگری از عملیات روانی ایرانهراسانه این کشور بود. ایران قاطعانه ادعای بیاساس آمریکا در ارتباط با حوادث تانکرهای نفتکش را رد کرده و آن را با شدیدترین لحن ممکن محکوم میکند. فراخواندن ایران به دیپلماسی و بازگشت به میز مذاکره توسط آمریکایی که خود به صورت غیرقانونی از برجام خارج شده، یک طنز است. اتحاد انگلیس با آمریکا وزیر امور خارجه انگلیس نیز در ادعاهایی بیاساس ایران را مسئول حملات به دو نفتکش در دریای عمان دانست. به گزارش ایسنا، به نقل از رویترز، جرمی هانت، وزیر خارجه انگلیس روز جمعه در بیانیهای در واکنش به حملات به دو نفتکش در دریای عمان گفت: این مسئله بسیار نگرانکننده است و در زمانی رخ داده که تنشها در اوج خود هستند. من با پمپئو در ارتباط بودهام. ما هوشیارانه و با دقت به ارزیابی این مسئله خواهیم پرداخت اما تا آن زمان باید حرف شریک آمریکاییمان را باور کنیم. ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا نیز روز جمعه با انتشار بیانیهای از اعزام ناوشکن ماسون (USS Mason) به دریای عمان برای حفاظت از منافع آمریکا در منطقه خبر داد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.