|

ردپای تبعیض‌های اجتماعی در اکوسیستم استارتاپی

حامد ذاکر

برای رسیدن به هدفی مشخص باید بین «مسئله‌ها» و «مسئله‌نماها» تمایز قائل شد. مسئله‌ها آن دسته از چالش‌هایی هستند که با رفع‌شدنشان، تفاوتی حاصل می‌شود. قبل و بعد از حل مسئله تفاوت چشمگیری دارد. مثلا یا مانعی از بین می‌رود یا قدمی برای نیل به هدفی پیش گذاشته می‌شود. اما مسئله‌نماها آن دسته از چالش‌هایی هستند که حتی وقتی حل هم می‌شوند، عملا تغییر و تفاوتی حاصل نمی‌شود. قبل و بعد حل آن چالش، تفاوتی حاصل نمی‌شود و عملا وقت خود را صرف چیزی کرده‌ایم که ارزش نداشته است. بسیاری از تبعیض‌های اجتماعی، از جنس مسئله‌نماهایی هستند که جلوی پیشرفت جامعه را گرفته‌اند. مثلا رنگ و پوست و نژاد و جنس آدمیان هیچ‌گاه در توان فردی آنها تأثیر حیاتی نداشته است. مثلا این‌طور نیست که یک نژاد خاص توان انجام کاری را داشته یا نداشته باشد. با این حال، در طول تاریخ، بسیاری از خط‌کشی‌های بی‌اساس مانع استفاده جوامع از توان آحاد و افراد حاضر در آن جامعه می‌شده است. اگر یک خانم توان مدیریتی داشته، کمتر فرصت به‌کار‌گیری این توان را پیدا می‌کرده است؛ آن‌هم فقط به صرف زن‌بودن! یعنی جنسیت یا لهجه یا رنگ پوست به یک چالش تبدیل می‌شود، اما چالشی که از جنس «مسئله‌نماها» است. چراکه اگر چشم خود را به این موارد ببندیم، یک انسان توانمند که قادر است هدف مشخصی را محقق کند، در برابر ما خواهد بود. در چنین فضایی، پیشرفت تکنولوژی و توسعه فرهنگ استفاده از آن می‌تواند فضایی ایجاد کند که این مسئله‌نماهای خود‌ساخته و غیر‌واقعی در حد زیادی از بین بروند. تکنولوژی فرصتی برابر در پیش‌روی قرار داده است و نحوه استفاده از این فرصت‌ها را به‌طور شفاف در اختیار همگان قرار می‌دهد؛ بنابراین هرچه تکنولوژی در یک جامعه بیشتر پیشرفت کرده باشد و فرهنگ استفاده از آن بیشتر در جامعه جا افتاده باشد، احتمالا آن جامعه بسترهای بیشتری برای توسعه عدالت اجتماعی خواهد داشت. اکوسیستم استارتاپی از این حیث هم می‌تواند در جامعه بسیار مثمر‌ثمر باشد. توسعه استارتاپ‌ها از طرفی به معنی توسعه تکنولوژی و از طرفی به معنی کاربردی‌کردن آن در زندگی افراد است. با‌این‌حال، خود این اکوسیستم تا چه اندازه فرصتی برابر را پیش روی افراد قرار داده است؟ چقدر تابوها و تبعیض‌هاي اجتماعی دامن‌گیر خود فعالان استارتاپی بوده است؟ برای یافتن پاسخ این سؤالات به سراغ عده‌ای از فعالان این عرصه رفتم تا جویای رد پای برخی از نابرابری‌های اجتماعی در اکوسیستم استارتاپی شوم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.