حقیقت و دروغ ترامپ و جانسون
فیلیپ استفنز. ستوننويس فايننشالتايمز
نگاهی که باراک اوباما، رئیسجمهور سابق آمریکا، به بریتانیا داشت، متأثر از ریشه کنیاییاش بود. با رویکارآمدن دونالد ترامپ نگاه کاخ سفید به بریتانیا دستخوش تغییر اساسی شد و درحالحاضر کمتر ناظری از ناسیونالیسم افراطی ترامپ تعجب میکند، چراکه در بیش از دو سالی که از ریاستجمهوری ترامپ میگذرد، او مرزهای راستگرایی افراطی را درنوردیده است. این احساسات راستگرایانه افراطی اما تنها به رئیسجمهور فعلی ایالات متحده محدود نمیشود. بوریس جانسون هم در بریتانیا نگاهی کموبیش مشابه ترامپ دارد. جانسون در گذشته بارها در جایگاه یک سیاستمدار ردهبالای بریتانیایی جملات و شعارهایی مشابه ترامپ به زبان آورده و اکنون این فرد در آستانه رهبری حزب محافظهکار بریتانیا و جانشینی ترزا می برای نخستوزیری قرار دارد. جالب اینکه آغاز به کار کمپین انتخاباتی بوریس جانسون تقریبا همزمان شد با سفر رسمی ترامپ به لندن. این دو سیاستمدار رابطه خوبی با هم دارند و ترامپ بارها به تمجید از دیدگاههای افراطی جانسون در حمایت از خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا پرداخته است. ترامپ و جانسون هر دو خود را قهرمانان ملی میدانند. ترامپ با شعار «اولویت با آمریکا» در حال کاهش تعهدات بینالمللی این کشور در توافقها و معاهدهها و کمرنگکردن حضور واشنگتن در نهادهای بینالمللی است. ترامپ بارها نسبت به خروج از معاهدههای آمریکا با آسیا و اروپا هشدار داده و در همین راستا از معاهده اقلیمی پاریس و توافق هستهای با ایران خارج شد. رئیسجمهور آمریکا همچنین کارآمدی ناتو و نیز شبکه متحدان ایالات متحده در شرق آسیا را زیر سؤال برده است. ملکه الیزابت هفته گذشته و در ضیافتی که به افتخار ترامپ ترتیب داده بود، اینگونه با ظرافت درسی تاریخی به رئیسجمهور آمریکا داد: «بریتانیا و ایالات متحده در جنگ جهانی دوم در یک جبهه بودند و قربانیانی مشترک داشتند. پس از جنگ دو کشور با اتحاد و همکاری هم پایههای تأسیس یک نهاد بینالمللی را طرحریزی کردند تا مانع از تکرار فجایعی مانند جنگ جهانی شوند. این روزها و در شرایطی که دنیا نسبت به آن دوران با تغییرات چشمگیری مواجه شده، باید قدردان و مراقب ساختاری باشیم که با همکاری هم ایجاد کردیم تا از این طریق ملتها به همکاری با هم ادامه دهند و صلحی را که به سختی به دست آمده حفظ کنند». اما بعید است که ترامپ اصلا به چنین سخنانی توجه کرده باشد. با وجود شباهتهای زیاد، جانسون تفاوتهایی هم با ترامپ دارد. ملیگرایی جانسون به پررنگی ترامپ نیست و در برخی موارد، از جمله توافق هستهای با ایران، معاهده اقلیمی پاریس و رابطه آمریکا و ناتو، در نقطه مقابل ترامپ قرار دارد و هنوز منتقد خروج ترامپ از این توافقهای بینالمللی محسوب میشود. اما برای حامیان خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا هیچ چیزی به اندازه وعده او به بازپسگیری اکثریت قابلتوجه در پارلمان و اجرائیشدن برگزیت اهمیت ندارد. جانسون وعده داده که در تاریخ 31 اکتبر 2019 که آخرین مهلت اتحادیه اروپا برای لندن محسوب میشود، بریتانیا را از این اتحادیه خارج کند. جانسون نیز مانند ترامپ قصد دارد از سلاح «تهدید به ترک میز مذاکره» استفاده کند تا به توافقی که مدنظرش است با رهبران اتحادیه اروپا دست یابد. اما جانسون گزینههای متعددی در اختیار ندارد و اتحادیه اروپا هم امتیاز ویژه دیگری نمیتواند به لندن بدهد. از سوی دیگر پارلمان بریتانیا هم آماده است تا هرگونه خروج بدون توافق را وتو کند. شباهت دیگر جانسون و ترامپ، خوارشمردن واقعیت است. این دو هر خبری را که با آن مخالف باشند را «خبر دروغین» میدانند و برای تأیید مواضع خود ادعاهای بیاساس مطرح میکنند. جانسون اخیرا بر سر یکی از همین ادعاهای دروغ به دادگاه احضار شده بود. او که از هواداران افراطی خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا به شمار میآید، در روزهای قبل از رفراندوم سال 2016 و برای متقاعدکردن افکار عمومی به رأی به خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا به دروغ ادعا کرده بود که «بریتانیا هر هفته 350 میلیون پوند به اتحادیه اروپا پرداخت میکند». نگاه این نامزد نخستوزیری بریتانیا در مورد رنگینپوستان و مسلمانان نیز شباهتهای او و ترامپ را بیش از پیش نمایان میکند. با اینکه دوستان و نزدیکان جانسون میگویند رسانهها باعث بدفهمی و سوءتعبیر افکار عمومی در مورد دیدگاه او نسبت به رنگینپوستان و مسلمانان شدهاند، اما واقعیت را نمیتوان انکار کرد که مخالفت با ورود مهاجران به بریتانیا مهمترین شعار او در کمپین خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا بود. جانسون در یکی از جنجالیترین اظهارات خود که به استعمار قاره آفریقا مربوط میشد، گفت: «شاید در برخی موارد باید استعمارگری مردان سفید در قاره سیاه را مورد نکوهش قرار داد، اما نباید وجدان خود را به این خاطر آزرده کنیم. این قاره شاید اکنون به لکه ننگی تبدیل شده باشد، اما نه به دلیل اقدامات ما. درحالحاضر مشکل این است که ما زمانی در این قاره قدرت و مسئولیت داشتیم، اما اکنون دیگر هیچ مسئولیتی نداریم». شاید بهتر بود از جانسون و اظهاراتش در مستندهای مربوط به دروغهای تاریخی استفاده کرد، اما به نظر میرسد محافظهکاران بریتانیا راه جمهوریخواهان آمریکایی در سال 2016 را میپیمایند. به نظر میرسد استانداردهای امروز برای تعیین رهبر حزب محافظهکار از شخصیت و اصول سنتی اخلاقی به حمایت بیچونوچرا از برگزیت و ملیگرایی افراطی تنزل یافته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.