پیرو مطالبه «شرق»، جدول مالی جشنواره مد و لباس فجر منتشر شد
نگاه نمایشگاهی به مُد، کارساز نیست
ستاره جاويد
شوربختانه برخلاف انتقادها و پیشنهادهای کارشناسان حوزه مد و لباس به استراتژیهای سیاستگذاران و تصمیمگیران مد در بخش دولت، طبق مصاحبهای که در شماره پیشین صفحه مد ایرانی و اسلامی (روزنامه «شرق»، سهشنبه 7 خرداد 1398، شماره 3438، صفحه 9) منعکس شد، سیاستگذاری بنیاد ملی و لباس، بر راهاندازی و برگزاری بیش از 150 فقره نمایشگاههای لباس در سال 98 متمرکز شده است. حمید قبادی، دبیر کارگروه ساماندهی مد و لباس کشور به عنوان مجری اوامر مکتوبشده در بنیاد، در رأس هیئت اجرائی، تحقق و اجرای این مانیفست را دنبال میکند. نتيجه رایزنیهای گروه مد با کارشناسان این بخش، چندان امیدوارکننده نیست. اساتید گروه مد و لباس دانشگاههای علم و فرهنگ، دانشگاه الزهرا و مجتمع فنی تهران، بر احیای هفتههای مد اتفاق نظر دارند و با این نظریه همراه هستند که نگاه نمایشگاهی و نمایشگاهداری در حوزه مد، آزمون خود را در کشور پس داده و نتایج مطلوبی نداشته است. از سوی دیگر، برگزاری رویدادهای انفرادی توسط آن دسته از طراحان و فعالانی که مجموعههای فاخری را در دست تولید دارند هم به نوعی تکمحوری و فردگرایی در این حوزه دامن میزند و روح تجمیع و وحدت رویه را از جامعه فعال مد سلب میکند. در منصفانهترین و منطقیترین حالت ممکن، بنیاد ملی مد و لباس کشور باید در یک سیاستگذاری بیطرفانه، نتایج و تبعات حاصل از اقدامات و استراتژیهای خود را واکاوی و اعلام كند که آیا تبعات حاصله، به تعالی و پویایی عنصر مد کمک کرده و آن را پیش رانده یا اینکه گامی به عقب بوده است. بررسی آمارهای رسمی و غیررسمی از میزان رونق اقتصادی حاصل از واردات یا صادرات محصولات مد به مبادی ورودی و خروجی کشور، میتواند یکی از پاندولهای سنجش نتایج این آزمون باشد. بهخصوص اینکه پیرو گزارش گروه مد و مطالبه انتشار بودجه بنیاد ملی مد و لباس کشور (روزنامه «شرق»، سهشنبه 24 اردیبهشت 1398، شماره 3427، صفحه 9)، این بنیاد اقدام به انتشار گزارش مالی هشتمین جشنواره بینالمللی مد و لباس فجر در تاریخ 13 خرداد 1398 کرده و گزارش مالی جشنواره را در اختیار خبرگزاری هنرآنلاین (خبرگزاری معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) قرار داده است. با استناد به جدول منتشرشده مذکور، در شرایطی که نیمی از بودجه اندک مد و لباس، برای مدیریت و اجرای جشنواره بینالمللی مد و لباس فجر که خود حرف و حدیث فراوانی دارد و کنداکتور بسیار شلوغ، بیبرنامه و غیرهدفمندی را دنبال میکند، صرف شده است، بهتر نیست به جای استراتژیهای آماری و کمیتی و شعارگونه که بهجد نه تنها حوزه مد را ارتقا نداده بلکه نوعی نگاه بازاری و ارزان را به پیکره مد چسبانده است، نگاهی منصفانه و به دور از حب و بغض به میزان عملکرد و کارکرد این استراتژیها داشته باشیم؟!
با استناد به جدول مذکور، برخی اقلام مطرحشده در جدول گزارش مالی، گنگ است. سالهاست بنیاد ملی مد و لباس کشور، بخش کارگاههای جشنواره فجر را به صلاحدید فردمحوری خود، با دانشگاههای دولتی که رشته مد و لباس را دارند، پیش میبرد و از فعالان باسواد و کارشناسان بنام حوزه خصوصی یادی نمیکند و دعوتی برای حضور در کارگاهها به عمل نمیآورد. نکته حائز اهمیت طبق این جدول، این است که همواره در نشستهای خبری و کنفرانسهای رسانهاي بنیاد ملی مد و لباس بر تعامل سازنده و دوسویه میان بنیاد و دانشگاهیان تأکید شده و هر گونه مراوده مالی یا اسپانسرینگ از سوی دانشگاهها به بنیاد یا از سوی بنیاد به دانشگاهیان را تکذیب کرده است. با استناد به جدول مالی منتشرشده، تمام اساتیدی که از دانشگاههای فعال در حوزه مد و لباس در کارگاههای جشنواره مد و لباس فجر حضور داشتهاند، مفتخر به دریافت حقالزحمه شدهاند. اینکه دریافت حقالزحمه بابت تدریس در کارگاهها، حق مسلم آنان هست یا خیر، بحث این مقال نیست بلکه بحث بر سر تناقضات موجود است. صرفنظر از تناقضات مالی مطرحشده در جمع خبرنگاران با آنچه در این جدول مندرج شده است، بر اساس قانون «ممنوعیت تصدی بیش از یک شغل» چگونه است که اساتید دانشگاههای دولتی فعال در حوزه مد و لباس که امین بنیاد ملی مد و لباس هستند، بابت حضور و تدریس در ورکشاپهای جشنواره بینالمللی مد و لباس فجر که همواره بر تهاتر و همکاری میان ارگانها تأکید داشته و نه مراوده مالی، دستمزد دریافت کرده و رسانهها را در جریان این مراودات مالی قرار ندادهاند. در آیتم شماره یک مربوط به هزینه اجاره بوستان گفتوگو هم وضعیت مشابهی وجود دارد، همواره تأکید مجریان جشنواره مد فجر به رسانهها، تعامل و حمایت شهرداری تهران و تهاتر با بنیاد بوده نه مراوده مالی. در آیتم دیگری، هزینه اقامت داوران درج شده که خود جای سؤال دیگری است. چگونه است که جشنواره بینالمللی مد و لباس فجر، بدون حضور کارشناسان برونمرزی از کشورهای مهد مد، هزینه اقامت داوران را از شهرهای دیگر ایران پرداخت کرده و این در حالی است که داوران که آثار مدعو به جشنواره را داوری کردند، در تهران مستقر هستند؟! تمنای حرفهای فعالان مد و لباس از بنیاد این است که به جای نشر جدولهای گنگ و نامفهوم از هزینهها، در یک نشست رسانهای هدفها و سیاستهای اجرائی خود را از صرف بودجه برای اقدامات بیحاصل تشریح کند. کارگاههایی که هرساله در جشنواره بینالمللی مد و لباس فجر دنبال میشود، چه خروجی فنی و بار دانشگاهی را به مراجعهکنندگان افزوده و چه جریان فاخر حرفهاي را در روند هدایت مد حرفهای ایران خلق کرده که بدون استثنا، این طرح شکستخورده هرساله در کنداکتور تکرار میشود و طبق سند مالی موجود، بخشی از بودجه را هم به خود اختصاص میدهد! موضوع بیهدف و بیحاصل دیگر، پیگیری استراتژیهای سالانه از سوی بنیاد مد است که در پایان هر سال، رها میشود و در سال بعد، به مصداق «روز از نو و روزی از نو» نه تنها استراتژیهای سال پیش دنبال نمیشود بلکه استراتژیهای جدید به سبد اجرائی مد و لباس افزوده میشود. استراتژی سال 98 اجرای 150 نمایشگاه لباس در نیمه دوم سال تعیین شده است. سه سال پیش، بر مانیفست لباس حلال مانور داده شد و بیآنکه به نتیجه مطلوب برسد در هزارتوی روزهای شلوغ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و کارگروه ساماندهی مد و لباس، گم شد و به دست فراموشی سپرده شد. استراتژی سال 98 علاوه بر کمیت نمایشگاهی، بر تحقق مد حرفهای متمرکز شده که هنوز مفهوم دقیقی از این هدف در دست نیست. اینکه دقیقا منظور بنیاد ملی مد و لباس کشور از مد حرفهای، چه نوع مدی است؟ دلسوزانه باید تصریح کرد که عافیت مد ایران و تحقق مُد حرفهای، نه در گرو نگاه فلهای و نمایشگاهی داشتن به مد، بلکه در گرو احیای هفتههای مد و ارائه نمونهای فاخر و فرهنگی از بضاعت مد ایرانی و اسلامی به جامعه ایران و در گامی فراتر به جوامع کشورهای اسلامی است. در غیر این صورت، مد به بیراهه میرود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.