|

تولد علم اقتصاد

چگونه دولت‌ها می‌توانند بدون داشتن درآمد خرج کنند؟ به چه دلیل برخی کشورها ثروتمند و برخی فقیرند؟ راه درمان رکود اقتصادی چیست؟ پس‌انداز بیش‌تر یا مصرف بیش‌تر؟ علل به‌وجودآمدن تورم چیست؟ پيچيدگي دانش اقتصاد، تنوع نظريه‌ها و سياست‌هاي اقتصادي در كشورهاي مختلف، فراواني تصميم‌گيري‌هاي اقتصادي در شرايط عدم اطمينان و وجود مشكلات فراوان اقتصادي در اكثر يا تمام كشورها باعث مي‌شود اقتصاددانان، سياست‌مداران و ساير مردم گاهي ديدگاه‌هاي طنزگونه، آميخته به حقيقت، واقعي و غيرواقعي و بعضا غيرمنصفانه درباره اقتصاد بيان كنند. اكثر مردم عادي پس از شنيدن حرف‌هاي سياست‌مداران درباره بهبود مشكلات معيشتي، كاهش تورم، رفع بي‌كاري و افزايش رشد اقتصادي و بررسي و مقايسه سطح رفاه اقتصادي خود با اين سخنان به اين احساس مشترك مي‌رسند كه اين سخنان نمي‌تواند درست باشد و به همين دليل مي‌گويند اقتصاددان‌ها (بخوانيد سياست‌مداران) خودشان هم نمي‌دانند چه چيز درست است و چه چيز نادرست و دائما از كلماتي مانند اگر، شايد، احتمالا، ممكن است، با اين فرض، از يك‌سو و امثال آن استفاده مي‌كنند. انديشمند، فيلسوف و طنزپرداز انگليسي، جرج برنارد شاو، مي‌گويد اگر همه اقتصاددان‌ها را در يك جا جمع كنيد، به هيچ نتيجه يكساني نمي‌رسند. البته اين سخنان طنز نمي‌توانند تمام واقعيت را آشكار كنند. کتاب «چگونگی رشد و فروپاشی اقتصاد» با استفاده از داستاني تخيلي و تصاویر کارتونی مفاهیم پیچیده مربوط به رشد اقتصادی و نظام پولی را شرح می‌دهد. نویسندگان کتاب، پیتر شف و اندرو شف، مبانی رشد اقتصادی، موارد استفاده از سرمایه، ماهیت ویرانگر وام‌های مصرفی، علل تورم، اهمیت تجارت خارجی، پس‌انداز، ریسک و بسیاری از مهم‌ترین اصول علم اقتصاد را در اين كتاب شرح می‌دهند. کتاب هفده فصل دارد و در هر فصل درباره یکی از مفاهیم اقتصادی پایه توضيح داده می‌شود. هر فصل با يك مقدمه كوتاه آغاز و مفاهيم موردنظر در قالب ماجراهاي پيش‌آمده براي سه شخصيت اصلي داستان، ايبل، بيكر و چارلي شرح داده مي‌شود. در طول هر فصل بخش‌هایی با عنوان «بررسي واقعيت» شامل نظريه‌هاي اقتصادي ارائه شده و نهايتا فصل با يك نتيجه‌گيري به پايان مي‌رسد. روش بيان موضوعات و مشكلات اقتصادي در يك داستان تخيلي طنز به همراه كارتون‌هاي متعدد جذابيت كتاب را براي خوانندگان بيشتر كرده است. اين داستان طنزآمیز خیالی در جزیره‌ای دورافتاده در اقیانوسی به نام «اوسونيا» با روایتی از تنها سه مرد ساکن در جزیره کل حکایت رشد اقتصاد از وضعیت رابینسون کروزوئه‌ای به سطوح بالاتر را توضيح مي‌دهد. نكته مهم اين است كه عوامل يا شرايط لازم براي رشد اقتصادي مانند منابع طبيعي، سرمايه فيزيكي، سرمايه انساني و فناوري چه در اقتصاد رابينسون كروزوئه و اقتصاد خيالي اوسونيا و چه در يك اقتصاد پيشرفته تفاوتي ندارد. شرايط كافي براي رشد و توسعه اقتصادي كه عمدتا به آموزش، جذب سرمايه‌هاي خارجي، توجه به پس‌انداز و سرمايه‌گذاري، مديريت قضائي كارآمد، حقوق مالكيت، ثبات سياسي،‌ كنترل رشد جمعيت، تحقيق و توسعه، تجارت آزاد و امثال آن مربوط مي‌شود، بحث ديگري است كه در مورد هر اقتصاد بايد به صورت جداگانه بررسي شود. نويسندگان در قالب اين داستان طنز اقتصادي چگونگي رشد و فروپاشي اقتصاد، رونق و ركود و بحران اقتصادي و فرايند تحول از يك جامعه ابتدايي به يك جامعه پيشرفته را شرح مي‌دهند. بسياري از شخصيت‌هاي داستان، وقايع پيش‌آمده براي اهالي جزيره خيالي اوسونيا، كارها و فعاليت‌هاي به ظاهر مضحك آنها، مشكلات اقتصادي، حوادث غيرمنتظره و بيم‌ها و اميدهايشان مي‌توانند كاملا واقعي باشند. جزيره خيالي اوسونيا از نظر نويسندگان در درجه نخست همان ايالات متحده آمريكاست ولي اتفاقات داستان مي‌تواند مربوط به هر كشور ديگري باشد. مفاهیم مختلف اقتصادی از قبیل اهمیت منابع طبیعی، عوامل تولید، نوآوری، کارآفرینی، کارایی، بهره‌وری، فناوری، اهمیت افزایش تولید، اهمیت پس‌انداز، سرمایه‌گذاری، انواع اعتبار، اهمیت تجارت، نقش پول، اختراع پول، اختراع بانک، اهمیت نقدینگی، رشد نقدینگی، تورم، رکود، ورشکستگی نظام بانکی و بحران مالی در قالب اين داستان خيالي بررسی مي‌شوند. نويسندگان در مقدمه كوتاه خود توضيح مي‌دهند كه در اين داستان و قصه خيالي از اقتصاد آمريكا خواننده با بسياري از شخصيت‌ها و حوادث آشنا و قابل تشخيص مواجه مي‌شود. البته آنها توضيح مي‌دهند براي اينكه بتوانند چنين داستان پيچيده‌اي را در يك كتاب كاملا خلاصه و فشرده با تصاوير كارتوني متعدد روايت كنند، مجبور به دست‌کاری و چكش‌كاري‌هاي فراواني شده‌اند تا بسياري از جزئيات ديده نشود. مثلا در دنياي واقعي اوراق خزانه‌داري بانك مركزي آمريكا 20 سال قبل از انتخاب فرانكلين روزولت به رياست‌جمهوري منتشر شد اما به علت علاقه و ميل شديد او به هزينه‌هاي دولت نويسندگان تصميم گرفته‌اند تا در داستان خود او را به عنوان يك مبتكر معرفي كنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.