|

وزير آوانگارد

نسيم عباسي . کارشناس ارشد مديريت رسانه

وزير جوان در کابينه پير! اين اولين تناقضي بود که محمدجواد آذري‌جهرمي به محض دراختيارگرفتن عنان مديريت وزارت ارتباطات با آن مواجه شد؛ تنها وزير جمهوري اسلامي ايران که پس از انقلاب به دنيا آمده است، حالا، هم بايد نماد کارآمدي نسل جوان در مديريت کلان کشور باشد و هم وفادار به اصول و چارچوب‌هاي دولتي که اگرچه خود به پيري متهم است؛ اما با هر منطق و معياري او را به وزارت گمارده است. اين تناقض آنجا آشکارتر مي‌شود که بدانيم موفقيت آذري‌جهرمي در وزارت ارتباطات باعث خواهد شد اين باور را که مديريت کهنه‌کار کشور حالا بايد جاي خود را به نيروهاي جوان‌تر داده و به بازنشستگي رضايت دهد، تقويت کند و همين مي‌تواند او را به چالشي در درون دولت و حتي حاکميت سوق دهد. تحليل رفتار مديريتي وزير جوان نيز نشان مي‌دهد که وجود چنين چالشي همواره برايش دردسرساز بوده است. او هرگاه به الزامات رويکرد سنتي مديريت کشور تن در داده است، با مخالفت قشر وسيعي از جامعه که اکثر آنها را جوانان و نسل نو تشکيل داده‌اند مواجه شده و هرگاه خواسته به‌عنوان نماينده‌ هم‌تيپ‌هاي جوان تکنوکراتش به ايفاي نقش بپردازد، با مخالفت‌هاي فراواني از جانب افراد و نهادهاي حاکميتي مواجه شده است. محمدجواد آذري‌جهرمي پيش‌قراول نسلي جنجالي در مديريت کشور است؛ نسلي که آن‌قدر قدرتمند، باهوش و تأثيرگذار بود که بتواند واژه‌اي مانند «دهه‌شصتي» را به ادبيات محاوره‌اي و حتي سياسي و اجتماعي ايران وارد کند؛ نسلي که اولين خاطرات‌ زندگي‌اش را بمباران و وضعيت قرمز تشکيل داده و همه محدوديت‌ها و مشکلات چهار دهه اخير را تجربه کرده و حالا به سني رسيده است که مي‌تواند اميدوار باشد، خودش جامعه‌اش را مهندسي کند. يکي ديگر از تناقض‌هايي که آذري‌جهرمي در وزارتخانه خود با آن مواجه است، زمينه کاري اين وزارتخانه؛ يعني ارتباطات است که اين روزها يکي از پرمناقشه‌ترين حوزه‌ها در کشور ايران است. وزارتخانه‌اي که براي تسهيل و تعميق ارتباطات به وجود آمده است، در مقطعي از نظر قانوني ملزم مي‌شود که دکمه فيلتر را فشار دهد و اين مي‌تواند براي وزير جواني که همانند ساير هم‌سن‌وسال‌هايش شيفته امکانات و آزادي‌هاي فضاي مجازي است بسيار سنگين و پرهزينه باشد. واقعيت اين است که حوزه ارتباطات به دلايل متعددي از جمله نوپابودن، متغيربودن، فني و تخصصي‌بودن، فراگير و تأثيرگذاربودن و بسياري عوامل ديگر، از حوزه‌هايي است که به‌ويژه در چندسال گذشته همواره محل نزاع رويکردهاي فکري متفاوت در ايران بوده. وجود مراکز تصميم‌گيري و قانون‌گذاري متعدد نيز بر پيچيده‌شدن اين فضا افزوده و آذري‌جهرمي دقيقا در چنين شرايطي است که مي‌تواند تلاش کند که يا برايندي از نيروهاي وارده بر اين عرصه باشد يا با حفظ اصول و آرمان‌هاي خود و هم‌نسلي‌هايش، طرحي نو از مديريت کشور دراندازد و به الگويي جديد در اداره جامعه برسد. وزير ارتباطات دولت دوازدهم نشان داده است که برخلاف اسلاف سنتي‌اش زيستن در دنياي نوين ارتباطات را مي‌شناسد و به همين خاطر تلاش مي‌کند تا برند سياسي خود را داشته باشد. او تا حدود زيادي نيز موفق شده است اين برند را بسازد و اگرچه در مقاطعي تنها توانسته‌ با صنايع گفتاري و نوشتاري مانند ايهام و تعليق و کنايه، محدوديت‌هاي خود را به جامعه منعکس کند، اما درمجموع مي‌توان او را يکي از معدود مسئولاني دانست که اهميت برندسازي براي خود را مي‌شناسد و تلاش مي‌کند تا از اين طريق اعتماد عمومي و سرمايه اجتماعي را که اين روزها براي بيشتر مسئولان کشور به نقطه هشدار رسيده است براي خود حفظ کرده و آن را افزايش دهد. او به خوبي اهميت ايجاد تمايز ميان رفتار خود با الگوهاي سنتي رفتار سياسيون ايراني را مي‌داند و تلاش مي‌کند در بزنگاه‌هايي اين تفاوت و تمايز را نشان دهد. نشستن در آخرين رديف صندلي‌هاي يک سالن سخنراني در شرايطي که ساير وزرا حتي نشستن در رديف دوم را هم توهين به خود تلقي مي‌کنند، پوشيدن تي‌شرت آستين‌کوتاه و شلوار جين، توييت‌ها و پست‌هاي اينستاگرامي خاص و پاسخ‌دادن به نظرات مخاطبان، از مصاديق برهم‌زدن الگوهاي رفتار و عرف سنتي سياسيون کشور توسط آذري‌جهرمي است. آذري‌جهرمي برخلاف موفقيت‌هايي که در برندسازي داشته، در زمينه گفتمان‌سازي اما ضعيف عمل کرده است. او با وجود همه برنامه‌ريزي‌ها و اقداماتي که در وزارتخانه ارتباطات انجام داده است، هنوز نتوانسته وارد مرحله گفتمان‌سازي شود. اهميت گفتمان‌سازي براي اين شخصيت سياسي زماني آشکار مي‌شود که بدانيم او آينده سياسي بسيار طولاني‌ای خواهد داشت که احتمالا مطرح‌شدن به‌عنوان شخصيتي تأثيرگذارتر بر سپهر سياست ايران در افق آن ديده مي‌شود. آقاي وزير هرچند تاکنون به صورت قطعي در مورد برنامه‌اش براي هيچ انتخاباتي اظهارنظر نکرده است، اما تيپ‌شناسي و تحليل رفتار او اين گمانه را در آينده سياسي ايران بسيار قوت مي‌بخشد که شايد چنين شخصيتي در آينده دور يا نزديک بخواهد در مقامي بالاتر از وزير هم فعاليت کند که در اين صورت حتما مي‌بايست از مرحله‌ برند عبور کرده و با واردشدن به مرحله مطرح‌کردن آرمان بزرگ، گفتمان خود را به جامعه معرفي کند. شايد مبارزه با فساد در درون وزارتخانه ارتباطات و پيشگام‌شدن او در معرفي دريافت‌کنندگان ارز دولتي مي‌توانست نقطه شروعي باشد بر مطرح‌کردن اين گفتمان، اما اين اقدام او و تعدادي ديگر از کنش‌ها و عملکردهايش هنوز به ميزاني متقاعدکننده نشده‌اند که بتوان نام گفتمان بر آن نهاد. به‌هرروي آذري‌جهرمي اولين نشانه از ظهور نسل جديدي در مديريت عالي کشور است که از اين پس بيشتر شاهد حضورش در ساختار قدرت خواهيم بود؛ نسلي که به هر شيوه‌اي که عمل کند، قطعا يکي از مهم‌ترين وجوه تمايزش با نسل قبلي ساختارشکني خواهد بود و جامعه ايراني بايد خود را براي تجربه‌کردن مديريت و ايفاي نقش اين نسل آماده کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.