بازی تاج و تخت اتحادیه اروپا
هرولد جیمز استاد تاریخ و امور بینالملل در دانشگاه پرینستون و عضو ارشد مرکز نوآوریهای حکومتداری بینالمللی در مقالهای با عنوان «بازی تاج و تخت اتحادیه اروپا» به نتایج شگفتآور انتخابات پارلمان اروپا پرداخته که قرار است به «نظم نوین سیاسی اروپایی» منجر شود. بخشهایی از این نوشته را میخوانیم. انتخابات پارلمان اروپا که در 26 مي (پنجم خرداد) به پایان رسید، به نوبه خود به یک سریال «بازی تاج و تخت» بدل شد؛ داستانی طولانی و پیچیده با پایانی شگفتآور که بسیاری آن را رضایتبخش نیافتند. این هم مانند «بازی تاج و تخت» شد که عدهای از طرفدارانش خواستار پایان دیگری برای آن شدند و از نویسندگان خواستند تا فیلمنامه را بازنویسی کنند. مخالفان اتحادیه اروپا که مترصد فرصتی بودند تا ببینند یکی از سه حزب پوپولیست ماتئو سالوینی در ایتالیا، ویکتور اوربان در مجارستان و استیو بنون در آمریکا در راه فتح بروکسل هستند، شکست خوردند. طرفداران اروپایی که از احزاب تشکیلدهنده اتحادیه اروپا حمایت میکردند نیز باختند. سیاستمدارانی هم که فرایند خاص موسوم به Spitzenkandidaten را برای انتخاب رئیس بعدی کمیسیون اروپا اختراع کردند و بعضی از احزاب قدیمی اتحادیه اروپا در این شرایط وضعیت مضحکی پیدا کردند. به طور خلاصه، تمام انتظارات متعارف نقش بر آب شد. یک نتیجه آشکار از مدتها پیش از اعلام نتایج انتخابات معلوم بود: دوقطبی نیروهای چپ میانه و راست میانه که مدتی طولانی برقرار بود، قطعا به پایان رسیده است. این دوقطبی بیش از همه در سطح ملی آشکار بود که یک حزب تا اندازهای محافظهکار و یک حزب کمی سوسیالیستی معمولا بر سر میزان حقوق بازنشستگی، سیاستهای دستمزد، میزان تبادلات اجتماعی و مسائل مشابه مبارزه میکردند. هر حزب پس از آن نیاز به این داشت که موضع خود را تعدیل کند تا بتواند به جذب آرای رأیدهنده متمایل به مرکز بپردازد. سیستمهایی که آنها در سیاست ملی پدید آورده بودند، کاملا پایدار بوده و برخی امیدوار بودند که یک مکانیسم مشابه بتواند آن را به سطح اروپایی برساند. قدمت این دوقطبی چپ میانه -راست میانه در ایتالیا در اوايل دهه 1990 پایان گرفت. در فرانسه نیز اخیرا و در انتخابات ریاستجمهوری 2017 به پایان رسید، زمانی که نه کاندیداهای چپ قدیم توانستند به دور دوم برسند و نه کاندیداهای راست کهن. حزب سوسیالدموکرات آلمان (SPD) با تلاش برای ایجاد دولت ائتلافی بزرگ با اتحادیه دموکرات مسیحی خود را به طور سیستماتیک تضعیف کرده است. در بریتانیا نیز برگزیت عاملی شد که حزب محافظهکار و شاید حزب کارگر نابود شوند. در یونان، حزب حاکم سیریزا ناکام به نظر میرسد و این امر بهوضوح منعکسکننده دیدگاههای بسیاری از رأیدهندگان است که این حزب را حزبی میبینند که به یک حزب سنتی چپ میانه تبدیل شده است. اگر چند مورد استثنائی مانند اسپانیا و اتریش را کنار بگذاریم، سوسیالدموکراسی قدیمی دیگر کارایی ندارد. در فرانسه و آلمان، دو کشوری که به طور سنتی در کانون مسائل اروپا هستند، این مورد چشمگیرتر از همه است. باخت احزاب سنتی چپ میانه، واقعیت جهان باز امروز را نشان میدهد. هرچه اروپا در سطح جهانی اهمیت بیشتری مییابد، مجبور میشود کاری بیش از توزیع مجدد ثروت انجام دهد: ازنوساختن سیستمهای رفاهی قدیمی در مقیاس اروپایی به عامل درگیریهای بیپایان میان بخشهای مختلف اتحادیه بدل شده است. نتیجه جالبتر انتخابات، ضعف نسبی احزاب راستگرا و ملیگرای پوپولیست بود. آنها نیز تا حد زیادي برنامههای حمایت اجتماعی را در دستور کار خود گنجاندند. به عنوان مثال، حزب مارین لوپن بیشتر از فهرست «رنسانس» امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه رأی از دست داد. با وجود ماهیت چندپاره پارلمان جدید اروپا، به آسانی میتوان دریافت اکثریت شهروندان اتحادیه اروپا به چه چیز رأی دادند. یکی از جنبههای بارز تحولات سیاسی پس از سال 2016 در انگلستان و ایالات متحده این است که چگونه قانونگذاران کشورهای مختلف در مواجهه با ناکارآمدی دستگاه اجرائی، خود را توجیه میکنند. نمایندگان مجلس اروپا باید همان مسیر را دنبال کنند. پیش از هر چیز آنها باید جلوی رسواییهای پوپولیستها در اتریش و کشورهای دیگر را بگیرند و پرهیز از فساد را یک اولویت اصلی در سطوح ملی و اتحادیه اروپا قرار دهند. علاوه بر این، پارلمان جدید باید کمک کند تا رویکردی هماهنگ در اتحادیه اروپا در زمینه چالشهای انرژی و امنیت جهانی، در مواجهه با فشار ایالات متحده و روسیه برای تحمیل دستور کار سیاسی پدید آید. این بحثها نیز به موضوع فساد و نفوذ مرتبط است. سریال «بازی تاج و تخت» پایان یافت اما کشمکش بر سر قدرت در اتحادیه اروپا تازه آغاز شده است. انتخابات پارلمان اروپا چشمانداز سیاسی قاره را به شکلی چشمگير تغییر داده است، بهطوریکه احزاب سنتی مجبور هستند سازمان تازهای پیدا کنند یا منحل شوند. تا اقدامات بعدی آنها را نبینیم، نمیتوانیم درباره وقایع بعدی به روشنی نظر دهیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.