اعظم طالقاني خدمتگزاري شبزندهدار
فخرالسادات محتشميپور
قرار است به مناسبت مراسم نکوداشت بانو اعظم طالقاني، از زنان نامآور ايرانزمين، مطلبي بنويسم. چند روزي است که براي قلم بهدستگرفتن و از او نوشتن با خودم کلنجار ميروم. نه آنکه گفتني از ايشان نداشته باشم، بلکه با خودم فکر ميکنم من چه بگويم و بنويسم که ديگران نگفته و ننوشته باشند. من چه پرده نو و بديعي از زندگي و شخصيت اين زن چندوجهي تأثيرگذار ميتوانم عيان کنم که تاکنون از نظر پنهان مانده باشد؟عاقبت به اين نتيجه رسيدم که حتي اگر همه آنچه را که همگان از او ميدانند بازگو کنم، ارزشمند است؛ چراکه ذکر هميشه منشأ خير است. نام اعظم طالقاني با توجه به اينکه در خانوادهاي سياسي- مذهبي نشو و نما کردهام، برايم ناآشنا نبود. اما واقعهاي که توجهم را به اين نام آشنا جلب کرد، ثبتنام ايشان در انتخابات رياستجمهوري سال 76 بود. اينکه يک زن براي نخستینبار کانديداي رياستجمهوري کشورمان شود، فقط براي من غيرمنتظره نبود، بلکه توجه محافل سياسي و اجتماعي داخلي و خارجي را به خود جلب کرد. او جسورانه با پشتوانهاي که از توش و توان علمي و تجربي خود و پدر بزرگوارش داشت، به ميدان آمد تا به زنان و مردان سرزمين خود بگويد حق گرفتني است. پس از آن در اعتراض به ردصلاحيتش ازسوی شوراي نگهبان، بهدليل زنبودن، در مقابل مجلس شوراي اسلامي که نماينده اولين دوره آن پس از انقلاب اسلامي بود، تحصن و بيانيه اعتراضي صادر كرد تا اين کنش اجتماعي- سياسي زنانه که در نوع خود بيسابقه و بينظير بود، در تاريخ ايران ثبت، ضبط و مستند شود. گام بعدي فرزند خلف آيتالله سيدمحمود طالقاني رفتن به قم و ديدار با علما براي تعيين تکليف درباره «ولايت زنان» بود که به اختلاف نظر آنان پي برد و پس از آن با مطالعه صورت مذاکرات مجلس خبرگان با حضور تنها زن عضو آن، استاد منيره گرجي، مخالفت اين مفسر قرآن با شرط مردبودن رئيسجمهوری را به عنوان برگ زريني در حضور آگاهانه زنان مسلمان ايراني در بزنگاههاي تاريخي اين مرز و بوم در دست گرفت و استفاده از واژه «رجل سياسي» را نشانه درايت دو عضو هيئترئيسه مجلس خبرگان (آيتالله بهشتي و آيتالله منتظري) دانسته و آن را بارها در محافل سياسي و مجالس فکري و فرهنگي بيان داشته و ميدارد.
خانم طالقاني با يادآوري خاطرات خود از مبارزات سالهاي پيش از انقلاب، گفته است: «زماني كه وارد سلول انفرادي شدم روي ديوار نوشته شده بود شما را چه شده است كه در راه زنان و كودكاني كه پناهي ندارند، مبارزه نميكنيد؟ اين موضوع در من ايجاد دغدغهاي كرد كه تا عمر دارم براي ملتم و حتي مردم دنيا اگر تواني داشته باشم، كاري انجام دهم، اما مهمتر اينكه در قرن بيستويكم هستيم و زنان زيادي را در اين قرن و قرن گذشته، يعني قرن بيستم ميبينيم كه سمت رياستجمهوري يا نخستوزيري را بر عهده دارند، از جمله خانم تاچر، خانم بينظير بوتو و...»؛ پس سابقه فعاليتهاي ايشان براي احقاق حقوق زنان به پيش از انقلاب برميگردد، اما پيروزي انقلاب اسلامي موجب شد که اين فعاليتها در قالب حزب (جمعيت زنان انقلاب اسلامي) و سازمان غيردولتي (مؤسسه اسلامي زنان) به صورت نظاممند دنبال شود. من براي اينکه بتوانم در اين يادداشت کوتاه دِيني را نسبت به اين بانوي خدمتگزار ايران و اسلام ادا کنم، نکتهاي را بيان ميکنم و تو خود بخوان حديث مفصل از اين مجمل: آنچه براي من به عنوان يک فعال حقوق زنان و کنشگر اجتماعي در شخصيت و منش و رفتار خانم طالقاني اهميت دارد، جديت و سرسختي او در رسيدن به هدف است و از آنجا که هيچگاه منافع فردي و مصالح گروهي را مدنظر نداشته، مطالباتش فردي تلقي نشده و قابل احترام و پيگيري است. در همين ارتباط شناخت فرصتها و تلاش براي بهرهگيري از آن به نفع جامعه هدفش که زنان محروم و آسيبديده (تحت پوشش مؤسسه اسلامي زنان) يا عموم زنان محروم از حقوق طبيعي و اوليه خود قابل تحسين است. همين ويژگي است که وقتي در نيمههاي شب زنگ تلفن خانه به صدا درميآيد و ما را از خواب ميپراند، يکي از گزينههايي که در بدو امر درباره تماسگيرنده به ذهن ميرسد، اعظم خانم است. زن شبزندهداري که بايد پابهپاي فرزند بيمارش بيدار بماند و او را پرستاري کند و درعينحال براي کسب رضايت خدا به امور خلقش اهتمام ورزد تا شايسته مقام مسلماني شود! (من اصبح و لم يهتم بامورالمسلمين فليس بمسلم). *رئيس هيئتمديره انجمن زنان مدير کارآفرين، مشاور امور زنان وزير کشور دوره اصلاحات و از اعضاي مؤسس انجمن زنان پژوهشگر تاريخ
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.