|

ماجراي نجفي و جريان اصلاحات

مهسا جزيني : مسئله، فقط بهره‌برداري سياسي اصولگرايان از رخداد يك قتل نيست. ابعاد سياسي ماجراي قتل ميترا استاد به درون جريان اصلاحات هم كشيده شد. اين قتل گويا بهانه‌اي شده براي اينكه بخشي از جريان اصلاحات در راستاي اهداف سياسي، دامن خود را از ماجرا بيرون بكشد و ديگري را مقصر جلوه دهد. اين خطي بود كه از همان روز انتشار خبر قتل آغاز شد. نخستين‌بار غلامحسين كرباسچي، دبيركل حزب کارگزاران سازندگی، با توييتي عجيب و مبهم نوشت: «ماهيت تأسفبار حادثه قتل ميترا استاد هرچه باشد نمي‌توان مسئوليت کساني را که دو سال قبل عليرغم اصرار و تذکر برخي دلسوزان و مراکز مسئول، اين چاه ويل را براي اصلاحات و نجفي حفر کردند ناديده گرفت». او بعد هم گفت كه از توصيه‌هاي امنيتي درباره شهردارنشدن نجفي خبر داشته و پيش‌تر هم گفته بود كه اگر جاي اعضای شوراي شهر تهران بود، هيچ‌وقت نجفي و افشاني را شهردار نمي‌كرد. توييت به‌اصطلاح هوايي كرباسچي، حزب اتحاد ملت و نزديكان آن را هدف گرفته بود. يكي ديگر از اعضای حزب هم فردايش در توييتي نوشت: «از نجفي قديس نسازيد. يکبار ساختيد، او را به‌ اين روز انداختيد. دوباره نسازيد. دوباره نگوييد که پرچم مبارزه با فساد برداشته‌ بود. او غرق شده بود. و اذا قيل لهم لاتفسدوا في‌الارض قالوا انما نحن مصلحون و هنگامي که به آنان گفته شود: در زمين فساد نکنيد مي‌گويند ما فقط اصلاح‌کننده‌ايم». اگرچه او لازم نديد توضيح بيشتري بدهد كه نجفي دقيقا در چه چيزي غرق شده بود! تيتر و عكس يك روزنامه سازندگي، ارگان اين حزب هم كه تصوير نجفي را به همراه استاد منتشر كرده بود، در فرداي انتشار خبر قتل، حواشي زيادي داشت و باعث انتقادات بسياري شد.حزب كارگزاران در جريان انتخاب شهردار تهران بعد از انتخابات شوراها، به دنبال شهرداركردن محسن هاشمي، عضو منتخب شورا بود و چندان با نجفي سر سازگاري نداشت. اين در حالي بود كه نجفي زماني عضو حزب كارگزاران بود. اصلاح‌طلبان عضو يا نزديك به حزب اتحاد ملت اما از شهردارشدن نجفي حمايت مي‌كردند. ماجرا البته يك بُعد ديگر هم داشت. طبق قول‌وقراري كه منتخبان شورا با هم گذاشته بودند، قرار نبود هيچ‌يك از اعضا به رأي مردم پشت كند و شورا را به هر علتي ترك كند. شهردارشدن محسن هاشمي دقيقا مصداق اين موضوع بود. در نهايت طيف كارگزاران در جريان انتخاب شهردار مغموم شد. آن مغموم‌شدن علتش بود يا نه، حالا حزب سازندگي مدعي است كه از همان روز نخست مي‌دانسته كه نجفي نبايد شهردار مي‌شده تا جايي كه «محمد قوچاني»، سردبير روزنامه سازندگي، هم گفته است: «يک طيف سياسي که در اين دو سال جدايي نجفي از کارگزاران در شهرداري تهران به او نزديک شدند و با ناديده‌گرفتن حوزه خصوصي‌اش او را قرباني اهداف سياسي خويش کردند حال با اغراض شخصي و ناديده‌گرفتن رسانه‌هاي ديگري که همين عکس را منتشر کرده‌اند با تمرکز بر سازندگي قصد انتقام از رسانه‌اي را دارند که نشان داده است به مصداق «حاسبوا قبل ان تحاسبوا» در نقد «تا جايي که بتواند» مستقل عمل مي‌کند». حالا هم از اين‌سو درحالي‌كه حسين مرعشي، سخنگوي حزب سازندگي، خواستار سكوت و پايان‌دادن به بحث‌ها درباره ماجراي قتل شده و در اطلاعيه‌اي از فعالان اصلاح‌طلب خواسته تا وحدت جبهه اصلاحات را پيش‌فرض اعمال خود قرار داده و به تنش‌ها و تشتت‌هاي ايجادشده درباره حاشيه‌هاي بعد از قتل همسر نجفي خاتمه دهند. اما از سويي ديگر محسن آرمين اصلاح‌طلب در تحليلي كه سايت جماران منتشر كرد و ديگر سايت‌ها هم آن را بازنشر كرده‌اند، برخلاف مرعشي از لزوم انديشيدن به اين اتفاق و واننهادن نجفي سخن مي‌گويد. در اطلاعيه «سيدحسين مرعشي»، سخنگوي اين حزب آمده است: «از کليه کساني که به مصالح عمومي ايران و وحدت و تقويت روزافزون جبهه اصلاحات تعلق‌خاطر دارند، تقاضا مي‌شود که از طرح اظهارات يا پاسخ‌گويي به نظرات، که فضاي تنش‌آلود و مبهم کنوني را تشديد مي‌کند خودداري کنند. در زمان مقتضي حزب کارگزاران سازندگي ايران در قالب يک بيانيه نظرات کامل خود را در اين زمينه اعلام خواهد کرد». به نظر مي‌رسد كه برخي اعضاي حزب كارگزاران سازندگي در انديشه حفظ آتيه سياسي خود مي‌خواهند در بزنگاه مسئله محمدعلي نجفي، مسير خود را از ساير اصلاح‌طلبان جدا كند، اين درحالي است كه برعكس، محسن آرمين، با هدف واكاواي‌اي كه حاكي از نوعي دغدغه فردي و انساني و مسئوليت جرياني است، اتفاقا به سراغ مسئله مي‌رود. چنانكه مطلع يادداشت او هم اين‌گونه شروع مي‌شود: «فکر دکتر نجفي رهايم نمي‌کند. اين حادثه چه جنبه‌ها و لايه‌هاي نه‌تويي دارد؟ به عنوان کسي که عمري را در عرصه سياست گذرانده شرمگينانه بايد بگويم عرصه سياست در کشور ما به‌غايت کثيف و عفن است...».او در ادامه مي‌نويسد: «نمي‌دانم ميترا استاد بر اساس طرحي وارد زندگي نجفي شده است يا نه. اما ترديد ندارم دست‌کم از زماني که وارد زندگي او شده، همچون يک پروژه مديريت شده است تا در زمان مناسب از او استفاده شود. شهرداري نجفي همان زمان مناسب بود تا نجفي بفهمد در کشوري زندگي مي‌کند که شرط حضور مؤثر در عرصه‌هاي سياست و مديريت چيزهاي ديگري جز پاکدستي و توانمندي است. به‌همين دليل در ميانه غوغاي مبارزه با فساد و اختلاس، گزارش بزرگ‌ترين پرونده اختلاس شهرداري به قوه قضائيه هم نمي‌توانست نشانه شايستگي او باشد. تعجب مي‌کنم از او که شاگرد اول دانشگاه شريف و ام‌آي‌تي بود اما پس از سال‌ها مديريت در اين کشور اين حقيقت بديهي را درنيافت. آنها که پروژه ميترا استاد را کليد زدند يا دست‌کم مديريت کردند تا به مقاصد زشت خود برسند، در فرجام غم‌بار و عبرت‌انگيز اين ماجر سهيم هستند و اگر نه امروز، فردا در پيشگاه خداوند بايد پاسخ‌گو باشند. نجفي هرچه بود به عنوان يک فرد تمام شد. اما داستان او قصه ناتمام انسان است که از آدم تا امروز و تا دنيا دنياست ادامه دارد. آنچه مربوط به من فردي ماست همين جنبه از ماجراي نجفي است. چه خوب نوشته بود يکي از دانشجويانش که نجفي قرباني توانمندي‌هاي خارق‌العاده و اعتمادبه‌نفس کاذب خود شد. او هميشه فکر مي‌کرد با توانايي‌هاي خدادادي هر اتفاق و جرياني را در زندگي خود مي‌تواند مديريت و کنترل کند. اما به گمانم اين نابغه شاگرد اول ام‌آي‌تي قرباني دو چيز شد: چيزي که داشت و چيزي که نداشت. اعتماد‌به‌نفس کاذبي که داشت و شجاعت و قاطعيتي که نداشت. شجاعت پايان‌دادن قاطعانه به مسير خطايي که آغاز کرده بود و نقطه سر سطر. همه ما خطا مي‌کنيم. هيچ‌کس را از خطا گريزي نيست. مهم شجاعت پايان‌دادن به خطاست. عدم شجاعت در اين آخرين صحنه امتحان موجب شد هر خطايي را با خطايي ديگر مديريت کند و به‌همين مسير ادامه دهد تا برسد به‌جايي که حيات سياسي‌اش را از دست‌رفته ببيند و برايش تنها تتمه آبرويي باقي مانده باشد که ميترا استاد قصد افشاي آن را دارد. مي‌توان فهميد براي پيرمردي 70 ساله که ديگر فرصتي براي جبران و ساختن ندارد، اين شرايط چقدر جان‌کاه و غيرقابل‌تحمل است. به نظر من قتل‌هايي که در چنين شرايط رخ مي‌دهند نه نشانه سنگدلي و بي‌رحمي است نه عدم پايبندي به انسانيت و اخلاق، بلکه محصول جنون آني و انفجار رواني انساني است که شجاعت لازم را براي مواجهه و پايان‌دادن به خطاهاي خود ندارد. از هدفي که داشتم دور نشوم. هرچه بود و هرچه هست خدايش بهتر مي‌داند. اما در اين دنيا نجفي پاسخ‌گوي آخرين اشتباه غيرقابل‌ جبران خويش است. من وقتي سرنوشت اين مرد آرام و ساکت و با اخلاق را مي‌بينم بر سر ايمان خود مي‌لرزم. اکنون اين دعاي پيامبر رحمت برايم معنادارتر از هر زمان ديگري شده است: «الهي لاتکلني علي نفسي طرفه عين ابدا» (خدايا حتي لحظه‌اي مرا به خود وامگذار). اعتمادبه‌نفس کاذبي همچون نجفي مي‌خواهد که با راحت‌خيالي خود را مصون از چنين سرنوشت‌هاي محتملي بپنداريم. غرور کاذب اعتماد به توانايي‌هاي خويش در مواجهه با فراز و فرودهاي دنيايي که حتي عبادتش و حتي خداپرستي‌اش مي‌تواند فريب و دام باشد؛ به قول حافظ حکايت همان قطره‌اي است که سوداي محال تسلط بر بحر در سر دارد؛ «خيال حوصله بحر مي‌پزد هيهات، چه‌هاست در سر اين قطره محال‌انديش». بي‌دليل نيست که قرآن به ما نهيب مي‌زند لايغرنکم الحياه‌ الدنيا و لا يغرنکم بالله الغرور».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.