|

نجفی و حس دوگانه!

محمدرضا نیک‌نژاد

یکی، دو هفته پیش فیلم اجتماعی و بسیار دیدنی «متری شیش‌و‌نیم» را دیدم؛ فیلمی خوش‌ساخت و با بازی‌هایی بسیار خوب و ماندگار بازیگرانی مانند پیمان معادی، نوید محمدزاده و ... ضدقهرمان فیلم، یک قاچاقچی عمده فروش مواد مخدر است که در عملیاتی پلیسی دستگیر می‌شود. روند فیلم با سرک‌کشیدن به زندگی خصوصی این قاچاقچی بی‌کله و قدرتمند و روایت جنبه‌هایی انسانی در وجودش، نگارنده و احتمالا بسیاری از تماشاگران را در لحظه اعدامش، دچار حسی دوگانه کرد؛ دو حسی که یکی از دل برمی‌آمد و دیگری از سر. از سویی دلسوزی برای گذشته‌ای سرکوب‌شده، تلاش برای دستگیری پدری پیر و کارگرپیشه و مادری زجرکشیده و خانواده‌ای که سال‌ها حسرت یک زندگی معمولی را داشتند و از دیگرسو عصبانی از حرفه‌ای سیاه، بی‌رحمانه و آسیب‌زا که پیامدهایش بر کسی پوشیده نیست. گرچه این حس دوگانه هنر و توانایی دست‌اندرکاران فیلم را نشان می‌دهد، اما خوره‌ای است که - دست‌کم تا مدتی- تماشاگران را می‌آزارد و شکنجه می‌کند... .

این حس دوگانه به شکل واقعی‌تر و آزاردهنده‌تر در این یکی، دور روز باز به سراغم آمده. ماجرای دکتر نجفی شوک بزرگ و شگفت‌آوری بود. 9 سال وزارت، پیوند محکم و تعریف‌شده‌ای میان دکتر نجفی و آموزش‌وپرورش، کنشگران صنفی، سیاسی و رسانه‌ای این حوزه پدید آورده است. در یک دهه گذشته به‌عنوان کنشگران صنفی- آموزشی، دیدارهایی با ایشان داشتیم. یکی از این دیدارها در دوره عضویت نجفی در شورای شهر تهران و در خانه یکی از معلمان زندانی بود. به‌جز نجفی، مسجدجامعی و خانم ابتکار نیز برای دیدار و پیگیری وضع این معلم و خانواده‌اش حضور داشتند. البته این نخستین‌بار یا واپسین‌باری نبود که نجفی و همراهانش پیگیر آسیب‌دیدگان صنفی- مدنی معلم و غیرمعلم بودند. چندین‌بار دیگر نیز؛ چه به شکل عمومی و چه به همراه گروهی محدودتر، ایشان را دیده بودم. برداشت کلی‌ام از شخصیت نجفی بسیار مثبت بود؛ مردی آرام، عاقل، پخته، باپرستیژ و با رفتارها و گفتارهایی سنجیده و از سر دانش و بینش و تجربه ... . نجفی در میان بسیاری از معلمان یکی از کامیاب‌ترین و محبوب‌ترین وزیران آموزش‌وپرورش بود که توانست گام‌هایی هرچند اندک در راستای بهبود معیشت و منزلت معلمان بردارد. ازاین‌رو هم بود که با معرفی‌اش به‌عنوان نامزد وزارت آموزش‌وپرورش در دولت نخست حسن روحانی، موجی از شادمانی و امید در میان فرهنگیان شکل گرفت که شوربختانه با آب سرد رأی عدم‌اعتماد مجلس اصولگرا به‌سرعت به سردی گرایید ... . سال‌ها پیش بزرگی گفته بود که زندگی روشنفکر باید مانند اتاق شیشه‌ای باشد؛ اتاقی شفاف شفاف برای همه روشنفکران و سیاست‌مداران و کنشگرهای سرشناس مدنی و ... . بی‌گمان زندگی فردی و اجتماعی افرادی مانند نجفی برای خودشان و گروهی که نمایندگی‌شان می‌کنند بسیار مهم‌تر از آنی است که به توصیف درآید. مصیبت بزرگ نجفی از یک لغزش به ظاهر کوچک (احتمالا ارتباط‌های دوستانه اولیه با مقتول) آغاز شد! در این زمینه پرسش‌های فراوان و سرسام‌آوری وجود دارد؛ از بروز چنین رفتار خشنی از مرد آرام و معقول گرفته تا پوشش خبری شگفت‌آور، ضدتربیتی و پرهیاهوی صداوسیما و سلاح به‌دست‌گرفتن گزارشگر و خشونت نهفته در آن، ارتباط پیچیده قاتل و مقتول و ... . شوربختانه هرچه پیش می‌رویم، چنین پرسش‌هایی همراه آن حس دوگانه بیشتر و بیشتر می‌شود؛ حسی که در این روزها به گمانم حتی برای کسانی که از دور نجفی را می‌شناسند، بیش از پیش آزاردهنده و زجرآور است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.