داستان يك سد -3 مطالبه رودخانهها
محمد درويش
بدينترتيب، حذف سدهاي ديگر خارج از ايالت مين ادامه پيدا کرد. از زماني که سد ادواردز تخريب شد، سالانه پنج سد ديگر نيز در سراسر آمريکا حذف شدند. شمار آنها در سال گذشته ۸۰ عدد بود. در مجموع پس از تخريب ادواردز تاکنون هزارو صد سد حذف شدهاند. البته بسياري از آنها سدهاي کوچک بودهاند، اما پروژههاي قابل توجه ديگري مانند دو سد رودخانه الوا در ايالت واشنگتن تاکنون از بزرگترين پروژه حذف سد در دنيا محسوب ميشوند. در طول دو دهه گذشته همهجا در اذهان عمومي تغييري در زمينه سدها در حال بهوقوع پيوستن است. ايمي سورز کوبر، مدير ارتباطات American Rivers ميگويد: «اين ديگر موضوعي نيست که فقط کنشگران محيط زيست به آن بپردازند. حذف سد در بسياري موارد به دلايل اقتصادي و امنيت عمومي انجام ميشود». شمار زيادي از پروژهها نيز در پيشرو هستند، چشمها همه به رودخانه کلمث (جنوب ارگون و شمال کاليفرنيا) با برنامه حذف چهار سد در سال ۲۰۲۱ خيره شده که عظيمترين برنامه حذف سد و احياي رودخانه در دنيا به شمار ميرود. مخالفان حذف سد عقيده ندارند که ما نياز به تخريب همه سدهايمان داريم، ايالات متحده بيش از ۹۰ هزار سد دارد و بسياري از آنها هنوز وظايف مهمي بر عهده دارند. اما هر جا که از دو دهه پيشسدي حذف شده، نشان داده است که نتايج محيط زيستي از آن بينظير بودهاند و مهمتر آنکه ديگر سدي جايگزين سد تخريبشده نشد. گربر ميگويد: «هيچ راهي سريعتر و مؤثرتر براي بازگرداندن زندگي به يک رودخانه جز حذف سد وجود ندارد. از اينرو ما ۲۰ سال بر آن تمرکز داشتهايم. اين يک بُرد براي دلايل محيطزيستي، امنيت عمومي و رفع مسئوليت صاحبان سد است». کوبر اضافه ميکند: «حذف سدها درواقع حماسهاي درباره مردمي است که رودخانههاي خود را مطالبه ميکنند» و اين حماسه با تخريب سد ادواردز آغاز شد.
خواننده عزيز روزنامه «شرق»! سد ادواردز، ارتفاع کمتر از ۱۰ متر داشت، با وجود اين، نگاه کنيد که چه خسارت بزرگي به محيط زيست منطقه وارد کرد و مردم بعد از تخريبش تا چه اندازه مسرور شدند. حالا بهتر ميشود ژرفاي فاجعه و تغييرات مهيب در بومسازگان طبيعت ايران ناشي از ساخت بيش از ۶۵۰ سد با ارتفاعي به مراتب دهها برابر سد ادواردز را درک کرد. نميگوييم سدهايي را که ساختيد، تخريب کنيد؛ اما لااقل بس کنيد اين روند بيمحاباي ويراني رژيم آبشناختي رودخانهها و طبيعت ايران را و به بهانه سيل غيرعادي نوروز ۹۸، دوباره پروژههاي جديد براي گرمنگهداشتن اين تجارت سياه براي خود فراهم نکنيد. همين و تمام.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.