|

گفتمان زنانه در شهر

​​​​​​گیتی صفرزاده

بیشتر اوقات وقتی داخل شهری در حال قدم‌زدن هستم، به این فکر می‌کنم که چقدر در این شهر گفتمان زنانه وجود دارد. منظورم از گفتمان زنانه آن تصویر رایج جمع‌شدن زنان دور هم و حرف‌زدن از همه چیز (از زایمان زودهنگام یکی از دوستان تا تأثیر وضعیت اقتصادی بر خرید طلا) نیست که البته گویا دانشمندان جدیدا ثابت کرده‌اند که این نوع گفت‌وگوهای زنانه علت اصلی طول عمر خانم‌ها و بهترشدن روحیه‌شان است! منظورم ایجاد آن فضایی است که در آن حضور زنانه و البته حقوق زنانه وجود داشته باشد. مثلا وقتی وارد اداره‌ای می‌شوم و سراغ میز مسئول مربوطه می‌روم و با میزی مرتب و تمیز مواجه می‌شوم که کنارش یک گلدان کوچک هم گذاشته شده، می‌فهمم که با یک فضا و سلیقه زنانه طرف هستم که همان چند لحظه حضورم را برای انجام کار دلپذیرتر می‌کند. ممکن است شما (براساس بسیاری دیگر از تفکرات غالب) بگویید ولی معمولا زنان کار آدم را به همان دلپذیری میزشان راه نمی‌اندازند یا طبق آن مثل معروف زن‌ها بدرئیس هستند. بیراه هم نمی‌گویید، اما وقتی به علتش فکر می‌کنم یاد حرف آقایی می‌افتم که همین چند روز پیش شنونده‌اش بودم و می‌گفت نمی‌گذارم همسرم داوطلب کار نمایندگی محله‌مان شود چون می‌دانم آن‌قدر در شهرداری و ادارات مربوطه او را سر می‌دوانند و برخوردهای درشت و تحقیرآمیز می‌کنند که خسته و بی‌اعصاب می‌شود. این ماجراها فقط مربوط به شهرهای بزرگ نیست. پایتان را از تهران بیرون بگذارید و به جنوبی‌ترین بخش ایران بروید؛ جزیره هنگام. سال 95 سفری به آنجا داشتم و گزارشی در نشریه پرنده آبی چاپ کردم. هنگام پر از زنان ماهیگیری است که کار اصلی اقتصادی آنجا را انجام می‌دهند و دخترانی که از همان کودکی با شور و شوق فراوان کنار مادرانشان ماهیگیری یاد می‌گیرند اما به کار آنها مجوز رسمی داده نمی‌شود و حتی از بیمه خطرات این کار هم برخوردار نیستند چون ماهیگیری کاری مردانه به حساب می‌آید، حتی اگر در واقعیت زنان این کار را بکنند! همین چند روز پیش خبری خواندم درباره افزایش سیل مهاجرت زنان به شهرهای بزرگ به‌خصوص تهران؛ زنانی که به علت طلاق یا ازدست‌دادن همسر و برای به‌دست‌آوردن فرصت درآمد بیشتر به شهرهای بزرگ می‌آیند که به نظر در آنجا فرصت‌های شغلی بیشتری برایشان فراهم است. کسی براي مسکن این زنان، به مسائل بهداشتی‌شان، به آن بخش از شرایط روحی- روانی‌شان که باید در رفت‌و‌آمدهای روزانه و فضاهای غالب مردانه بگذرد، فکری کرده است؟ یک بار دیگر به شهرتان نگاه کنید؛ در ساختارهای قدرتش، فرم شهری‌اش، مکان‌های بازتولید اجتماعی‌اش، حتی خانه‌هایش که هنوز اصلی‌ترین و مهم‌ترین مرکز حضور زنان هستند، چقدر به حضور زنان بها داده شده است؟ تا این لحظه می‌دانم که هم همسر آن آقا داوطلب نمایندگی محله‌شان شده و هم زنان جزیره هنگام هنوز ماهیگیری می‌کنند، چون خوشبختانه گفت‌وگوی زنانه هیچ‌وقت خاموش نمی‌شود، تا روزی که تبدیل به گفتمان زنانه شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.