مهاجرت، عشق و اتفاق
شرق: «من، خسرو زکریا، پسر هوشنگ و ماهخاتون، چهلوهشتساله، متولد تهران، اعتراف میکنم گلرخ را کشتهام. خسرو این جمله را رو به دوربین میگوید و گویا باری سنگین از دوشش برداشته باشند، نفسی بلند میکشد و لم میدهد روی مبل. نگاهش سرگردان و نگران است. چشمهایش دودو میزنند. انگار که یاد چیزی افتاده باشد، سرش را رو به دوربین میگیرد و به زور لبخند میزند. عرق روی پیشانیاش نشسته. مرد فیلمبردار لنز را روی صورت خسرو تنظیم میکند. خسرو انگشتهایش را در هم مشت میکند. دستهایش میلرزند. سعی میکند خودش را آرام نشان دهد اما رنگش پریده...». آنچه خواندید سطرهای آغازین رمان «شورآب»، چهارمین رمان کیوان ارزاقی است؛ رمانی که چندی پیش در نشر افق تجدید چاپ شد. ارزاقی که در رمان اولش، «سرزمین نوچ»، به موضوع مهاجرت پرداخته بود در «شورآب» نیز ایرانیهای به اروپا مهاجرتکرده را بهعنوان شخصیتهای داستانش انتخاب کرده است. خسرو که یک ایرانی اکنون ساکن آلمان است، حقیقتی را درباره زندگی گذشتهاش کشف میکند. او از همسرش، گلرخ، جدا شده و مدتی است به آلمان آمده است. رمان «شورآب» داستانی است که حولِ روابط آدمها در جهانی درگیر بحرانهای اجتماعی و خانوادگی میگردد. نویسنده همچنین از خلال روایت داستان اصلی و در پسزمینه این داستان، تصویری از زمانهای که داستان در آن اتفاق میافتد به دست میدهد. وقایع رمان در ایران و آلمان اتفاق میافتند و در روزگار معاصر. البته جاهایی به گذشته شخصیتها نیز ارجاع داده میشود. اینک بخش دیگری از این رمان: «راننده وراج است و مدام فکش میجنبد اما حواس خسرو به او و حرفهایش نیست. از مشکلات و زندگی در روستا میگوید، از امکاناتی که وجود ندارد، از اینکه هر مسافری که پایش به شورآب میرسد عاشق آبوهوایش میشود ولی شورآبیها به خاطر کمبود امکانات برای ادامهی زندگی، یا به تهران رفتهاند یا به ساری. از اینکه در اطراف شورآب ویلاسازی شده و تا چندسال دیگر از جنگل و طبیعت بکر روستایشان چیزی باقی نمیماند، گله دارد. راننده هنوز از شورآب بیرون نرفته که از خاطرات دوران کودکیاش میگوید. خندهای میکند و با افتخار از سنگهایی که با دوستانش به طرف قطار پرت میکردند حرف میزند. ناراحت است از اینکه بچههای این دوره زمانه حال سنگ پرتکردن به طرف قطار را ندارند. البته قبول دارد چون سرعت قطار در گذشته کمتر بوده، سنگهای بیشتری به قطار و شیشهها میخورده و قطارهای جدید سریعتر حرکت میکنند و کار سختی است نشانهگیری شیشهها!». رمان «لکههای ته فنجان قهوه» از رضا ارژنگ نیز چندی پیش در نشر افق تجدید چاپ شد. «لکههای ته فنجان قهوه» چنانکه در توضیح پشت جلد کتاب نیز آمده، رمانی است «دربارهی خانوادهای از طبقهی متوسط شهری با دغدغهها، نگرانیها و سردرگمیهایشان در روابط خانوادگی.» در این توضیح همچنین درباره مضمون رمان آمده است: «عشق و اتفاق دو موضوع محوری رمان است و نویسنده میکوشد از خلال تفسیر روانکاوانهی روابط آدمها به تبیین این دو موضوع بپردازد». رمان «لکههای ته فنجان قهوه» متشکل از مجموعهای از برخوردها، آشناییها و عشقهاست، همراه با واکاوی احساسات و ذهنیات و انگیزههای هریک از شخصیتهای رمان از دریچه چشم خودِ آنها. بخشهای مختلف این رمان بهصورت سومشخص محدود به ذهن شخصیتهای مختلف داستان روایت میشوند. آنچه میخوانید برگرفته از یکی از بخشهای رمان است که از دید شخصیتی به نام بهرام روایت میشود. بهرام روزنامهنگار است. قبلا در سرویس اجتماعی کار میکرده و حالا در سرویس هنری به کار مشغول است: «دوباره تلاش کرد نوشتهاش را تمام کند. عنوانش بود: 1= 1 + 1 ؛ نقدی بر فیلم نوستالگیا اثر تارکوفسکی. میدانست برای اینکه نقد خیلی باسمهای در نیاید، نباید زور بزند. باید میگذاشت نوشته خودش جاری شود. - باز عمو پیغامپسغام داده که میخواهم اینجا را بکوبم. - بهروز این را گفته بود بهش، آنهم درست شبی که از ماهعسل یک هفتهای برگشته بودند. باید این فکرهای مزاحم را از ذهنش پاک میکرد. یک آن فکر کرد کاش برمیگشت سرویس اجتماعی. اصلا چطور میشد خانهای را که سند نداشت، کوبید و ساخت و بعد هم هُلُپی کشید بالا؟ به این میگویند یک کروکودیلِ مردِرندِ درستوحسابی. سعی کرد یک آن خودش را بهجای خانعمو تصور کند، پیرمردی با هفتادوپنج سال سن که هنوز میخواست داشته باشد. این تصور برایش همانقدر سخت بود که دیدن دنیا از دید یک کروکودیل. چرا نمیتوانست با قضایا جدی برخورد کند؟ جدی بنویسد؟ و جدی بخواند؟ توی دعوای میراث خانوادگی، حقش را از عمو بگیرد؟ یا دستکم نقد نوستالگیا را تمام کند؟».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.