منافذ فساد در وزارت ارتباطات در گفتوگو با «شرق» بررسي شد
ليست نمايشي وزير ارتباطات در گاوصندوق
مهفام سليمانبيگي: سال گذشته افشاي ليست ارزبگيران دولتي از وزارت ارتباطات آغاز شد. وزير جوان با پردهبرداري از اين ليست خود را به سرعت بر سر زبانها انداخت و آنقدر ماجراي ليستها پررنگ و پرحاشيه شد که براي انتشار ساير ليستها حسن روحاني به زيرمجموعه خود دستور داد. اما افشاي اين ليست آغاز يک پروسه افشاگري نبود و وزير جوان با همان سرعت که پرآوازه شد، با همان سرعت نيز با سکوتش به حاشيه رفت. با گذشت چند ماه از اين اقدام وزير ارتباطات اکنون برخي اين اقدام را يک شوي مبارزه با فساد مينامند. سيدهحميده زرآبادي، نماينده مردم قزوين، آبيک و البرز، در دهمين دوره مجلس شوراي اسلامي در گفتوگو با خبرنگار «شرق»، افشاي اين ليست را براي مردم بيثمر خواند و اين اقدام را تا زماني که وزارت ارتباطات سهم خود را در شکلگيري فساد نپذيرد، يک نمايش براي مبارزه با فساد ميداند. او همچنين تخلفات حوزه آيتي مانند گراني اينترنت براي مصرفکنندگان و پيامهاي تبليغاتي همراه با کسر هزينه را ناشي از عدم نظارت اين وزارتخانه بر اپراتورهاي تلفن همراه ثابت و دائمي ميداند. به گفته او عدم شفافيت و کليگويي در گزارشهايي که اين وزارتخانه ارائه ميدهد و به دنبال آن اتکاي دستگاههاي نظارتي به اين گزارشهاي متناقض به جاي استفاده از گزارشهاي ميداني، موجب شده صداي نارضايتي مردم شنيده نشود و وزارت ارتباطات با اقداماتي مبني بر هدررفت هزينههاي دولت، کوتاهي در نظارت و تعللهايش براي فساد بسترسازي ميكند. نماينده مردم قزوين، آبيک و البرز افزود: ليستي که منتشر شد، هم ليست افرادي بود که ثبت سفارش کردهاند، هم کساني که موفق به دريافت ارز شدهاند. ثبت سفارشها در حوزه ارتباطات است؛ پس قطعا اين افراد به خود وزارتخانه رفتند و ثبت سفارش را انجام دادهاند. اگر اين افراد در اين وزارتخانه ثبت سفارش کردهاند، چرا وزير با اينها برخورد نکرده است؟ او با اشاره به اينکه عنوان ميشد برخي از شرکتها صوري بودند، خاطرنشان کرد: اگر شرکتها صوري بودند، چرا وزارت ارتباطات متوجه نشد؟ شناسايي اين افراد در همان مراحل اوليه وظيفه وزارتخانه متبوع بوده و در همان مرحله بايد از پيشامد فساد جلوگيري ميشد. منتشرکردن ليست بعد از وقوع جرم چه ثمري دارد؟ زرآبادي بحث مبارزه با فساد را به دو صورت مبارزه با فساد به صورت حقيقي و شوي مبارزه با فساد در نظر ميگيرد. او معتقد است که شوي مبارزه با فساد کار سادهاي است؛ زيرا همه ميتوانند با يک توييت، يک سخنراني يا انتشار يک خبر، ادعاي مبارزه با فساد کنند. اين در حالي است که اگر قصد مبارزه با فساد را داشته باشيم، با پرهيز از ايجاد جنجال رسانهاي، اقدام عملي در راستاي شناسايي متخلفان و جلوگيري از وقوع جرم خواهيم کرد. او با بيان اينکه تعداد افرادي که واقعا در حال مبارزه با مقوله فساد هستند، بسيار اندک است، تصريح کرد: از اين جهت ميگويم تعدادشان کم است و اثرگذاري کمي دارند که هر روز ميبينيم از تريبونها و رسانهها انواع حمايتها براي مبارزه با فساد صورت ميگيرد و همه پرچمدار مبارزه با فسادند اما عملا اين فساد روز به روز در بخشهاي مختلف رخنه و رشد ميکند. اين نشان ميدهد فقط در حال اجراي شوي مبارزه با فساد هستيم. اين نماينده مجلس افزود: چه وزارت ارتباطات چه هر وزارتخانه ديگري وقتي درباره موضوع مبارزه با فساد صحبت ميکند؛ اولا بايد سهم خودش را در شکلگيري اين فساد مشخص کند. نميشود که شما مسئول يک بخش باشيد و هيچ سهمي در طول فرايند فساد نداشته باشيد. ثانيا عملش در بحث نمايش باقي نماند؛ اگر موضوعي را مطرح کرديد و منجر به نتيجه نشد؛ شما يک شوي مبارزه با فساد صورت دادهايد چراکه اگر واقعي باشد نتيجهاي به همراه ميآورد. گرانفروشي محصول ارزان او به يکي ديگر از محرزترين تخلفات در حوزه آيتي اشاره کرده و گفت: فروش خدمات اينترنتي منشأ بروز تخلفات بسيار است. با وجود اينکه اينگونه خدمات بهجز احتساب سرمايه اوليه براي ارائهدهندگان خدمات، رايگان است؛ اما آنچه به مشتريان تحويل داده ميشود، محصول گراني است. زرآبادي در پاسخ به اينکه چرا هيچ اقدام تنبيهي براي اين تخلف در نظر گرفته نميشود، اظهار کرد: اين موضوع از عدم نظارت مناسب بر مصوبات سازمان حکايت دارد. سازمان تنظيم مقررات يکي از معاونتهاي زيرمجموعه وزارت ارتباطات است. هرچند اين سازمان مصوباتي در اين خصوص دارد اما نظارت خوبي روي اجراي آن انجام نميشود. حتي به نارضايتي مردم در اين حوزه نيز توجهي نميشود. براي مثال در حال حاضر اگر شما به مسيرهايي نهچندان دورافتاده حتي در حوزه شهري و جادههاي اصلي بينشهري يا شهرهاي نزديک به پايتخت برويد، تلفن همراهتان گاهي آنتن نخواهد داشت و هيچ دستگاهي بابت اين عدم ارائه خدمات پاسخگو نيست حال آنکه براي اين منظور در تنظيم مقررات مصوباتي وجود دارد و بايد برايش جريمه دريافت شود تا سرويس احيا شود. به گفته او هر زمان ما اين موضوع را مطرح کرديم وزارت ارتباطات ادعا کرده که به اين مصوبه عمل کرده و جرايمي نيز دريافت کرده است. درحاليکه اگر جرايم و برخوردها واقعي بود بايد خلأ موجود حل ميشد حال آنکه حتي بعد از پنج، شش سال همچنان اختلال در ارائه خدمات وجود دارد. در بحث گراني اينترنت هم با چنين وضعي مواجه هستيم. زرآبادي در ادامه خبر از وجود مصوباتي جهت حمايت از اپراتورها داد و متذکر شد: برخورد با گرانفروشي اينترنت جزء مصوباتي است که بر آن نظارت نميشود. در واقع نه تنها اپراتورها براي اين گرانفروشي جريمه نميشوند بلکه مصوباتي نيز وجود دارد که تخفيفاتي نيز براي اپراتورها در نظر ميگيرد همچنين بعضي مواقع انحصاري ايجاد ميکند که سبب ميشود خدماتي که مردم دريافت ميکنند اصلا تناسبي با هزينهاي که پرداخت ميکنند نداشته باشد. انحصار اپراتورها نماينده دهمين دوره مجلس معتقد است مسائل و مشکلاتي که اپراتورها براي مردم ايجاد کردهاند ناشي از انحصاريبودن آنها و عدم نظارت صحيح وزارت ارتباطات بر اين اپراتورهاست. او به اتفاقي که مدتي پيش از سوي يکي از اپراتورها افتاد اشاره کرد و افزود: چنديپيش پيامي از جانب يکي از اپراتورهاي تلفن همراه با هشدار قطع خط تلفن براي مشتريان ارسال شد که خواسته بود مبالغي بين 300 تا 400 هزار تومان را پرداخت کنند، اما پس از اينکه مشتريان بسياري اقدام به واريز اين مبلغ کردند، اعلام شد پيام اشتباه بوده است. او ادامه داد: با وجود آنکه در يک روز مبالغ زيادي از اين محل از جيب مردم بيرون کشيده شد و به جيب اپراتور مزبور رفت اما هيچ برخوردي با آن صورت نگرفت و تنها به ارسال يک پيام معذرتخواهي با يک روز مکالمه رايگان اکتفا شد. زرآبادي تأکيد کرد: اپراتورهاي فعال کشور ما پروانه فعاليتشان را از وزارت ارتباطات ميگيرند و اين وزارتخانه وظيفه دارد بر نحوه خدمترساني آنها به مردم نظارت کند. اين در حالي است که متأسفانه اين خدمترساني به درستي انجام نميشود و اپراتورها با انحصاري که در اختيار دارند بازار را طبق خواسته خود مديريت ميکنند. کليگويي در جواب نمايندگان او همچنين از عدم شفافيت گزارشهاي ارائهشده از سوي وزارتخانه اعلام نارضايتي کرد و گفت: گاه ما براي پيگيريهايي که از طريق گزارشها انجام ميدهيم، ميبينيم که اطلاعات غيرشفافي به ما داده و کليگويي ميکنند و به علاوه، گزارشهايي که ارائه ميدهند يا صحبتهايي که ميکنند، بهشدت با آنچه در بطن جامعه روي ميدهد، متفاوت است. زرآبادي عنوان کرد: هرچند مردم از سرويسهاي اينترنتي و خدمات ارتباطي که ميگيرند؛ چه به لحاظ هزينه و چه به لحاظ کيفيت گلايهمندند اما گزارشهايي که وزارت ارتباطات ارائه ميدهد سطح رضايتمندي مردم را بسيار بالا ارزيابي کرده و گاه حتي در گزارشهايشان سطح اينترنت، دسترسيها و ضريب نفوذ را بسيار مطلوب عنوان ميکنند. اما اين گزارشها اغلب داراي تناقض است. ستارهمربعهاي خطرناک زرآبادي ساير مسائل و مشکلات اپراتورها، مثل پيامهاي تبليغاتي که براي مصرفکننده هزينه به همراه دارند و مسئله ستارهمربعهاي خطرناک را خاطرنشان کرد و ادامه داد: روي نحوه فعاليت اپراتورها بهخصوص اپراتورهاي تلفن همراه نظارت خيلي ضعيفي صورت ميگيرد که اين نظارت وظيفه وزارت ارتباطات است. من به عنوان يک نماينده وقتي مسئلهاي را پيگيري ميکنم، با نگاهي به گزارشها به نظرم ميرسد اين گزارشها با آنچه در جامعه رخ ميدهد تناقض دارد. دستگاههاي نظارتي خارج از آن وزارتخانه مثل بازرسي، ديوان محاسبات يا ساير دستگاههاي نظارتي که وجود دارد، مکاتبه ميکنند و خواهان ارائه گزارشها از وزارتخانه ميشوند؛ مسئله اصلي ما همين است، دستگاههاي نظارتي خارج از وزارتخانه (چه وزارت ارتباطات و چه گاه ساير وزارتخانهها) مبناي کارشان گزارشهاي خود وزارتخانه است؛ يعني يک دستگاه نظارتي هم که قرار است بر امور نظارت کند، با مشکل مواجه است و اين نميتواند ما را به نتيجه مطلوب برساند. دستگاههاي نظارتي بايد به صحتسنجي گزارشها بپردازند و بازديدهاي ميدانيشان را بيشتر کنند. طرحهاي بينتيجه USO زرآبادي بخشهايي از فعاليتهاي وزارتخانه را که در آن هدررفت هزينه ديده ميشود، يادآور شد و گفت: در روستاها چه در مقوله ارتباطات و چه اينترنت خدمترساني درخوري صورت نميگيرد. سالهاي متمادي طرحهاي خدمات اينترنتي به روستاها (USO) توسط وزارت ارتباطات تعريف شد؛ ولي متأسفانه هيچ خدمات شايستهاي در حيطه ارتباطات به روستاييان ارائه نشد. اخيرا هم اپراتوري به اسم «هايوب» را درگير اين کار کردهاند که متأسفانه با ايجاد انحصار باعث مشکلات بيشتر هم شده است. به نظر من اين از مصداقهاي هدررفت هزينه در وزارت ارتباطات است و هيچ نظارت و پيگيرياي هم بر آن اعمال نميشود. مسئله ديگري که اين نماينده ذيل هدررفت هزينه در اين وزارتخانه به آن اشاره دارد، پروژه فيبرهاي نوري است. به اعتقاد او هدف وزارت ارتباطات از تعريف اين پروژه توسعه نبوده؛ اين وزارتخانه براي فيبرکشيها و کابلکشيهاي فيبر نوري هزينه زيادي را به دولت تحميل ميکند. اين در حالي است که بخش اعظمي از هزينههاي آن بايد توسط اپراتورها تقبل شود و پرداخت آن وظيفه دولت نيست. زرآبادي عنوان کرد: براساس گزارشي که خود وزارت ارتباطات ارائه داده است، بيش از 70 درصد کابلکشيهاي انجامشده تارهاي تاريک هستند؛ به اين معنا که فعلا مورد استفاده قرار نميگيرند. به علاوه در سالهاي گذشته ماهوارهها و تجهيزاتي که براي آن خريده شده و ايستگاههاي ماهوارهاي که داشتيم، خدمات ارائه ميدادند؛ اما همين پروژههاي فيبر نوري که به صورت بيبرنامه و بدون هيچ توجيهي تعريف شده و انجام ميشود، باعث شده است که ماهوارهها هم جمع شوند. حوادث و اتفاقاتي که ميافتد؛ مثل سيل اخير يا زلزلهاي که رخ داد، علاوه بر بحث هزينههاي مالي، هزينههاي جاني هم به مردم تحميل کرد. چراکه در شرايط بحران ارتباطات کاملا قطع ميشود؛ مثلا مسيرهاي فيبر نوري قطع شده و هيچ مسير جايگزيني وجود ندارد چراکه مسير ماهوارهاي که پيش از اين داشتيم و براي آن هزينه بسيار کرده بوديم حالا با بيتدبيري جمع شده است. وي ميافزايد: يکي ديگر از موضوعات اين وزارتخانه خريد تجهيزات خارجي است که مهمترين آن توزيع الکاتل بود. در آن پروژه ما شاهد بسترسازي براي فساد توسط وزارت ارتباطات بوديم. فساد همواره در مفهومي که به طور شفاف در اذهان عمومي وجود دارد رخ نميدهد. بسياري از مواقع عملکرد ما زمينهساز فساد است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.