جامعه پزشكي، صداوسيما و دانش حقوق
بابك زماني-رئيس انجمن سكته مغزي
هرازچندگاهي چندثانيه تصوير و چند جمله حرف از سيماي سراسري، ما جامعه پزشكي را بهشدت متأثر كرده و به جوش ميآورد؛ جامعه پزشكياي كه در وجه غالب خود بيشترين صدمات را از سيستم معيوب سلامت در كشور متحمل شده و به نوعي پس از بيماران، دومين قرباني آن محسوب ميشود. در اين اوضاع نابسامان اقتصادي نهتنها رزقوروزي كه بارها فراتر از آن كيفيت و حيثيت كاري را كه شالوده وجودی است، در خطر ميبيند. بنابراين جملاتي بيمقدار نه از جهت موهنبودن آن - كه هست- بلكه از جهت عدم درك و نبود كوچكترين اشراف بر ريشههاي بحران سلامت در عرصه عمومي است كه پزشكان را ميآزارد و اين واقعيت كه اين عدم اشراف امكان بهبود اوضاع را هرچه دورتر و دورتر ميبرد. اينگونه مسائل بارهاوبارها گفته شده و هر روز تكرار ميشود. در اين يادداشت بنا ندارم به اين موضوع بپردازم كه رسانه ملی اساسا چگونه ساختاري دارد. درحالی که رسانه ملي ما بهجاي اشاره به واقعيات و مشكلاتي كه وجود دارند و مراجع ذيصلاح آن را تأييد كردهاند، اجازه ميدهد مسائلي كلي بدون تعيينتكليف حقوقي آن و با تعميم به تمام پزشكان از اين رسانه پخش شود. چرا سازوكار حقوقي - مقصود انتشار خطايي كه ابتدا توسط مرجع ذيصلاح مثلا نظام پزشكي به اثبات رسيده باشد- در اين رسانه جايي ندارد؟ (البته بدون نامبردن مشخص، چراكه افشاي نام خود مجازاتي مجزا محسوب ميشود) مگر يكي از اهداف دانش حقوق و علم جزا استفاده از بازخورد آن در جلوگيري از خطا نيست؟ آيا مجادلاتي اينچنيني ولو از جنس مطايبه و مضحكه نسبت به رفتار حقوقي رفتاري بدويتر نيست؟ همين رفتارهاي بدوي و بدون منطق است كه جامعه پزشكي را به اين نتيجه رسانده كه گويا دستهايي در كار اختلافانداختن و سلب اعتماد فيمابين پزشكان و مردم هستند. اين برداشت را نه ميتوان اثبات كرد و نه رد، اما قدر مسلم اينكه وجود چنين توطئهاي حداقل داراي منطقي است كه عدم توجه به عواقب چنين برنامههايي فاقد آن است.
از سوي ديگر در مقابله با اينگونه رفتارها پاسخ جامعه پزشكي هم معمولا تنها خيل نامهها و كامنتها در رسانههاي واقعي و مجازي است. با استدلالهايي در جهت حقانيت پزشكان و نقش طبيب در جامعه و در نهايت نامههاي سرگشاده به مسئولان صداوسيما و اطلاعرساني! به ايشان درمورد نقش پزشكان در جامعه كه گويا تاكنون از آن خبر نداشتهاند. گهگاه پاسخ نامههايي هم با همين مضمون و در تأييد اين جايگاه دريافت ميشود و قضيه ميخوابد تا يكبار ديگر همان موضوع تكرار شود و منظومه تعارفات متقابل، مانند يك دور باطل مجددا و تا ابد تكرار شود. واقعيت آن است كه در اينجا هم بايد به اطلاع رساند! كه از چندصد سال پيش، از شروع دوران روشنگري و حتي قبل از آغاز عصر مدرن رفتار حقوقي بهعنوان بديل عاقلانهتر و مدرنتر مجادلات اجتماعي پا به عرصه وجود گذاشته است. پزشكان عمومي كه بنياد سالها تحصيلشان بر باد فناست، امكان كار ندارند يا در كتابخانهها محبوس امتحانات پذيرش دستيارند يا در سفارتخانهها و كلاسهاي زبان اروپايي دنبال راهكاري ميگردند. اينها در ملأ عام در برابر چشم دوستان و بستگان تحت توهين و تحقير هم قرار گرفتهاند. هزاران متخصص جوان هيئت علمي تماموقت كه با تعرفههايي كه از اندکی تنها در كتاب گينس ميتوان ثبت كرد در حال رفعورجوع مسائل درماني جامعه، رتقوفتق آموزش پزشكي و حتي وظايف زمينمانده تحقيقات پزشكي هستند. آنها هم يكبار ديگر تحت توهين و تحقير قرار گرفته و اظهاراتي شنيدهاند كه امكان درك وضعيت ايشان و ريشههاي بحراني را كه در آن گرفتار شدهاند دورتر و دورتر ميبرد. دستياران و دانشجويان پزشكي با جانهايي آكنده از آرزوهاي بزرگ آمال و اهدافشان را به بهانهاي نامشخص از موردي كه معلوم نيست چه بوده، آماج تحقير ديدهاند. به نظر نميرسد جايگاه پزشكي كه معيار عيني آن رتبه انتخاب در كنكور پزشكي است به راحتي در اذهان خانوادههاي ما و حتي خانوادههاي توهينكنندگان به اين سادگي تنزل كند، اما پاسخ اين برگزيدگان نامههاي تكراري تمجيد از پزشكان نيست، بلكه روش مدرنتر رويكرد حقوقي است؛ فراخواندن توهينكننده به دادگاه صالحهاي است كه بتوان با منطق پاسخ اين مطالب را داد، گوينده را محكوم كرد و با هر حكمي اصولي ساخت كه هويت و حميت كار پزشكي را در عمل تعريف ميكنند؛ شكواييهاي كه تنها سازمان نظام پزشكي بايد ارائه كند و پيش ببرد. اينكه «شكايت به جايي نميرسد» نميتواند ناديدهگرفتن بسترهاي حقوقي موجود را توجيه كند. اتفاقا اين راهكارها هم تنها با آزمودن و درخواستكردن است كه صيقل پيدا ميكنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.