|

پایان هفتادودومین جشنواره فیلم کن

خرمای تلخی که به کام کره‌ای‌ها شیرین شد!

مجید موثقی

«هفتادودومین جشنواره فیلم کن» به پایان رسید و سرانجام هیئت داوران به سرپرستی «آلخاندرو گونسالس ایناریتو»، فیلم «اَنگل-Parasite»، ساخته «بونگ جون-هو» را شایسته گرفتن نخل طلا دانستند! «جایزه بزرگ جشنواره» به کارگردان زن سیاه‌پوست تعلق گرفت که برای اولین‌بار در طول تاریخ جشنواره کن، کاندیدای دریافت نخل طلا شد! «جایزه بزرگ» به فیلم «آتلانتیک»، ساخته «ماتی دیاپ»رسید! داوران جایزه ویژه خود را به فیلم‌های «بینوایان»، ساخته «لاج لی» و «قوش شب»، ساخته مشترک «کلبر مندونسا فیلیو» و «جولیانو دورنلی» اهدا کردند! «برادران داردن» با فیلم قابل‌قبول «احمد جوان» برنده جایزه «بهترین کارگردانی» شدند! این دو برادر پیش از این برای فیلم‌های «رزتا» و«بچه» دوبار برنده این نخل طلایی شدند! جایزه بهترین فیلم‌نامه به فیلم متوسطی مانند «پرتره یک بانو در آتش» رسید! «الیا سلیمان» نیز که خود سالیان پیش برای فیلم کمدی «مداخله الهی» برنده نخل طلا شد، امسال با فیلم «بهشت حتما همین است» برنده جایزه شد و مورد تقدیر ویژه هیئت داوران قرار گرفت! نخل بازیگری مرد به «آنتونیو باندراس» برای فیلم «درد و افتخار»، به کارگردانی «پدرو آلمادوار»رسید! و «امیلی بیچام» برای فیلم «جو کوچک» برنده بهترین بازیگری زن شد! نخل طلای کوتاه به فیلم یونانی «فاصله میان ما و آسمان»، ساخته «وایلیس کِکاتوس» اهدا شد جشنواره کن برای رهایی از فیلم‌های تکراری که در سالیان اخیر در برنامه‌های خود قرار داده، باید از «هیئت انتخاب» بهتری دعوت به عمل آورد، زیرا تعداد فیلم‌های خوب این دوره از تعداد انگشت‌های دست انسان فراتر نرفتند! اما فیلم کره‌ای «اَنگل» که پایان تلخی دارد، به خوبی شایسته گرفتن نخل طلا شد! خرمای تلخی که این روزها به کام کره‌ای‌ها شیرین شده است! فيلم‌سازان آسياي شرقي هميشه در جشنواره‌هاي سينمايي جايگاه بالايي داشته‌اند و فيلم‌هاي آنها هميشه در جشنواره بزرگي چون کن مورد تحسين قرار گرفته است! حتي نخل طلايي که «عباس کيارستمي» در سال ۱۹۹۶ براي فيلم «طعم گيلاس» دريافت کرد، يک جايزه مشترک با فيلمي ژاپني به نام «مارماهي»ساخته «شوهئي ايمامورا» بود! سال‌هاست که سينماي شرق با چاشني فلسفي و شاعرانه‌اي که دارد از سينماي غرب، پيشي گرفته است! ژاپني‌ها و چيني‌ها همواره سردمداران اين سينما بوده‌اند و کره‌اي‌ها نيز در سال‌هاي اخير خود را ساعي و پرکار در سينماي انديشه نشان داده‌اند! سال پيش نيز فيلم «دزدان مغازه» ساخته «هيروکازو کورئيدا» از ژاپن برنده نخل كن شد و همچنين فيلم «سوختن» ساخته «لي چانگ‌دو» از کره‌جنوبي برنده «جايزه بزرگ فيپرشي» شد؛ اين جايزه توسط سختگيرترين داوران جشنواره کن يعني «فدراسيون بين‌المللي منتقدان فيلم» اهدا مي‌شود! سينماي کره‌جنوبي امروز با بزرگاني چون «کيم کي‌دوک»، «هونگ سانگ‌سو» و «ايم کوان‌تا»، «بونگ جون‌هو»، «پارک چان‌ووک»، «کيم جي‌وون» تبديل به وزنه سنگيني در سينماي جهان شده است! اما ازجمله فيلم‌ساز‌هاي کره‌اي که در سال‌هاي اخير سروصداي زيادي به‌خصوص در جشنواره بزرگي چون کن راه انداخته‌اند، مي‌توان از «لي چانگ‌دو» با فيلم «سوختن» و «بونگ جون‌هو» با همين فيلم «اَنگل» نام برد! فيلم «اَنگل-Parasite» ساخته«بونگ جون‌هو» از کره‌جنوبي اين روزها جان تازه‌اي به جشنواره بي‌جان کن داد! فيلمي که از کارگرداني، روايت، فضاسازي و بازي‌هاي بسيار خوبي برخوردار است و اگر هيئت داوران از انصاف خوبي برخوردار باشند، بايد يکي از جوايز اصلي جشنواره را به اين فيلم اختصاصي دهند! کارگردان اين فيلم که دو سال پيش با فيلم «اوکجا-Okja» نامزد نخل طلاي کن شده بود، يکي از فيلم‌سازان نسل نوي کره‌جنوبي به حساب مي‌آيد. او امسال با فيلم «اَنگل» يکي از شگفتي‌هاي جشنواره کن را به بار آورد! اين فيلم که کمي تداعي‌کننده فيلم ژاپني «دزدان فروشگاه» است يک «جهان شاهزاده-گدايي» را به تصوير مي‌کشد که ستيز شخصيت‌ها در خانه‌اي مجلل و بزرگ شکل مي‌گيرد، ناگهان صاحبان پولدار اين خانه از سفر خود بازگشته و خدمتکاران خانه را که در حال برگزاري يک پارتي يواشکي بودند، دچار چالش ناخواسته مي‌کنند تا ميهمانان خود را در زيرزمين خانه مخفي کنند که در انتها فضاسازي طنز اين فيلم دچار يک آشوب و موقعيت گروتسکي مي‌شود که خنده‌هاي مخاطب با وحشت و ترس ناشي از يک‌ موقعيت غيرقابل انتظار عوض مي‌شود! کاملا مشخص است که اين فيلم‌ساز معترض به «جهان خرده‌بورژواها» و «سرمايه‌داران نوپايي» است که با لبخند مصنوعي، احترام ساختگي و توانايي مالي، انسان‌هاي بي‌دفاع و فقير را براي رفاه خويش در بند گرفتار کرده‌اند! فيلم «اَنگل» از کارگرداني و سازماندهي هوشمندانه‌اي در اجرا برخوردار است که گاه تداعي‌کننده فيلم «ويرديانا» اثر جاودانه فيلم‌ساز فقيد اسپانيايي «لوئيز بونوئل» مي‌شود که با فضاسازي و زيرساخت منتقدانه‌اي تبديل به گروتسکي شاعرانه براي دردهاي پنهان تمام انسان‌هاي محروم و بي‌بضاعتي شد که در زير چرخ نظام سرمايه‌داري در حال دست‌وپازدن براي زنده‌ماندن و بقاي خويش هستند! مشخص است با رشد اقتصادي کره‌جنوبي، نوعي غرب‌زدگي با مرزي طولاني بين جهان خوش‌بوها و جهان بدبوهاي بي‌کلاس‌ به وجود آمده که کارگردان اين فيلم دقيقا «همين موضوع بوي بد» را با هوشمندي در نقطه اوج فيلم‌نامه به کار برده است! بي‌شک خردمندي و فرزانگي سينماي شرق براي همگان آشکار است!‌ سينماي بازمانده غرب با جلوه‌هاي بصري و سوپراستارهاي جذاب و محبوب خود در حال خالي‌کردن جيب تماشاچيان است تا قدرت فکرکردن و انديشيدن را از آنها سلب کند! «ساتيا جيت‌راي» که با سري فيلم‌هاي «تريلوژي آپو» يکي ديگر از فيلم‌سازان بزرگ شرق در تاريخ سينما به حساب مي‌آيد، در نامه‌اي که براي گرفتن اسکار افتخاري‌اش دقيقا يک ماه قبل از مرگش مي‌نويسد، شرقي‌ها را عميق‌تر و شادمان‌تر از غربي‌ها ترسيم مي‌کند، زيرا به نظر او، شرقي‌ها هنوز به آخر خط، تکنولوژي بالا و رفاه کامل نرسيده‌اند و در حال تلاش براي به‌دست‌آوردن اين امکانات هستند و تلاش براي بهترشدن لذت بيشتري نيز نصيب همگان خواهد کرد!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.