|

مصاحبه با دکتر ناصر هاديان، استاد حوزه بين‌الملل دانشگاه تهران

رئيس‌جمهور مسير خود را ادامه دهد

هفته گذشته سران اتحاديه اروپا اعلام کردند درخصوص برجام مانند آمريكا پنهان‌کاري ندارند و به اين توافق‌نامه پايبندند. چقدر مي‌توان به اين گفته اعتماد کرد؟ ما نبايد بنا را بر اين بگذاريم که اروپا در رابطه با برجام پنهان‌کاري داشته است يا اينکه نيت آنها را خوب يا بد تلقي کنيم. ما اساسا نبايد به‌دنبال اين قضاوت باشيم. ما بايد برنامه خود را به پيش برده و اقداماتمان را بر اساس نامه ارسال‌شده، ادامه دهيم؛ يعني تا مهلت اعلام‌شده، کارهايي را که بايد صورت گيرد انجام دهيم. هم‌زمان تحرکات ديپلماتيک گسترده را در دستور کار داشته باشيم و هر زمان اروپا به تعهدات خود عمل کرد، ما نيز بلافاصله به نقطه اول بازگرديم. بنابراين اصلا نبايد درگير اينکه نيت اروپا چيست و قصدشان چه خواهد بود بشويم. اگر آنها به تعهدات برجامي خود عمل کردند ما نيز که به‌طورمثال در اين مدت اورانيوم غني‌شده خود را بالاتر برده‌ايم، به مقدار قبل بازمي‌گردانيم. اگر آب سنگين خود را از 300 تن بالاتر برده‌ايم، در صورت اجراي تعهدات آنها، اضافه آن را مي‌فروشيم و ... . بنابراين به آنها تفهيم کنيم که ايران مبنا را بر حسن‌نيت آنها گذاشته است. با توجه به اينکه جمهوري اسلامي مهلتي دوماهه را اعلام کرده و اروپا فرصتي 120 روزه خواسته است، آيا ايران فرصت 60 روزه را تمديد خواهد کرد؟ ما به‌هيچ‌وجه نبايد به گفته آنها عمل کنيم. اتفاقي نمي‌افتد، چراکه اگر آنها به تعهدشان عمل کنند ما هم به شرايط قبل بازخواهيم گشت. براي چه بايد 120 روز ديگر صبر کنيم؟! اگر قبول کنيم آنها دوباره خواهند گفت «نتوانستيم»! دوباره خواهند گفت «60 روز ديگر صبر کنيم»! در اين صورت ممکن است ما در بازي آنها بيفتيم. بنابراين ما بايد آنها را تحت فشار قرار دهيم، البته تحت فشار معقول؛ يعني وقتي که آنها تعهد خود را عملي کردند ما هم به قبل بازمي‌گرديم. اگر هم گفتند سه روز بعد، ما کار خود را مي‌كنيم و بعد از سه روز به قبل بازمي‌گرديم. ما بايد روي حرفمان بايستيم. برداشت شما از نشست هفته گذشته سران اروپا و آمريكا بعد از نامه رئيس‌جمهور چيست؟ برداشت من اين است که متوجه شدند مسئله جدي‌تر است و حتي وقوع جنگ را محتمل دانستند. حتي آمريكايي‌ها هم متوجه شدند که عملکردشان مي‌تواند عواقب بدتري داشته باشد. بنابراين بايد کاري کنند تا زير فشار قرار نگيرند. اروپا هيچ عجله‌اي براي عملياتي‌کردن اينستکس ندارد. اقدام ايران حداقل باعث مي‌شود که فشارهاي موجود، آنها را وادار به عجله کند. البته اگر قصد اجرائي‌کردن راهکاري مالي را داشته باشند. اگر هم نخواهند که هيچ. پس شما راهکار رئيس‌جمهور را تأييد مي‌كنید. بله. همين مسير را بايد ادامه دهند. چه اندازه مي‌توان به رفتارهاي چين و روسيه اعتماد داشت؟ ببینيد ممکن است چيني‌ها اعلام کنند که خريدار نفت ايران نيستند، ولي يقينا به گونه‌هاي ديگر خريدار نفت ما هستند. حالا شايد دوتا شرکت خريدار نباشند، اما شرکت‌هاي ديگر خواهان نفت ما هستند. ازاين‌روي براي ارزيابي دقيق‌تر و بهتر، بايد اطلاعات بيشتري از اين شرکت‌ها به دست آوريم. بررسي ما در سطح گفتار دو دولت روسيه و چين است و نه عملکردشان. از اين جهت روس‌ها در رابطه با گفتارشان بد نبودند. چيني‌ها هم در همين سطح بوده‌اند. به‌هرحال اينها به دنبال منافع ملي خودشانند. ما نمي‌توانيم انتظار داشته باشيم همان چيزهايي را بگويند که ما مي‌خواهيم، ولي تا اينجا درمجموع عملکردشان بد نبوده؛ خصوصا روس‌ها. در شرايط كنوني عملکرد وزير خارجه را چگونه ارزيابي مي‌کنيد؟ ظريف در سفرهاي اخير خود براي حل مسائل استفاده مي‌کند. درمجموع اين ديدارها، فعاليت ديپلماتيک خوبي بود. درحال‌حاضر هرچقدر فعاليت ديپلماتيک خودمان را افزايش دهيم، برنده اين بازي ايران خواهد بود. البته ديپلماسي فقط به وزارت خارجه منتهي نمي‌شود؛ مثلا مجلس، وزارتخانه‌هايي مثل نفت، دانشگاه‌ها و وزارت علوم، اين وزارتخانه‌ها همه بايد فعاليت‌هاي ديپلماتيک خود را افزايش دهند.

گروه ديپلماسي- زهره آقاياني: توافق‌نامه‌اي که شش سال پيش به امضاي شش قدرت جهاني و ايران رسيد، حالا به مرحله بسيار حساس و شکننده خود رسيده است. خروج آمريكا از برجام و به دنبال آن تعلل اروپا در اجراي تعهدات برجامي خود، بر حجم ترديد‌ها افزوده است تا جايي که ايران با ارسال نامه‌اي به سران اروپا از کاهش سطح تعهدات برجامي خود خبر داد و مهلت دوماهه‌اي را تعيين کرد تا به اقدامات بعدي خود دست نزند، اما اتحاديه اروپا هم بلافاصله اين مهلت را رد کرد و فرصت 120 روزه‌اي خواست تا سازوکار مالي - اينستکس - اجرائي شود. حالا بايد ديد زمان چهارماهه‌اي که اتحاديه اروپا براي اجراشدن خواسته‌هاي ايران طلب مي‌کند واقعي است يا اينکه بهانه‌اي براي تأخير در راه‌اندازي اينستکس است؟ در همين رابطه با ناصر هاديان، استاد دانشگاه تهران و تحليلگر مسائل بين‌المللي، گفت‌وگويي داشته‌ايم که مشروح آن را در ذيل مي‌خوانيد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.