|

بررسي چرايي ادعاي اخير يك فعال سياسي درباره خاطرات آيت‌الله هاشمي

عبدي عليه هاشمي

شرق: عباس عبدی در بخشي از گفت‌وگوي اخير خود با انديشه پويا، گفته است خاطرات هاشمي‌رفسنجاني چندان قابل اعتنا نيست. او كه بخشي‌هايي از گفت‌وگوي خود را در كانال شخصي‌اش نيز بازنشر كرده است، هاشمي را متهم كرده كه رواياتش بي‌طرفانه نيست و آنچه را به نفع خود بوده، آورده است: «شخصا کم‌تر به خاطرات ایشان ارجاع می‌دهم، مگر آنجا که در مورد خودشان شبیه اقرار است ولی درمورد اظهارات ایشان نسبت به دیگران، شک دارم که روایت دقیق و بی‌طرفانه‌ای ثبت شده باشد. می‌توان گفت که این خاطرات با سوگیری حتی ناخواسته به نفع خودشان نوشته شده است». اين سخنان در شرايطی مطرح مي‌شود كه تازه‌ترين جلد خاطرات هاشمي به‌تازگی منتشر شده است؛ جلدي كه در آن رويدادهاي سال 75 را روايت مي‌کند. البته ابراز چنين سخناني از سوي عباس عبدي چندان تعجب‌آور نيست زيرا او در سال‌هاي پس از فوت هاشمي چنين گفت‌وگوهايي كم نداشته است؛ براي مثال، او در گفت‌وگويي با روزنامه ايران، گفته بود: «با اطمینان می‌توان گفت که ریشه بخش عمده‌ای از مشکلات کشور، ناشی از نوع تربیت کارگزاران اجرائی در دوره آقای هاشمی بود؛ به این ‌معنی که آنان فکر می‌کردند باید با قدرت جلو رفت و خود را چندان ملتزم به قانون یا رضایت دیگران نمی‌دیدند. به‌عنوان نمونه حضور وزارت اطلاعات در امور اقتصادی یکی از بدترین اتفاقات آن دوره بود. درحالی که این وزارتخانه در بخش حاکمیتی تعریف می‌شود و نباید وارد این حوزه‌ها شود». يا در جاي ديگري از همين گفت‌وگو هاشمي را مقصر تقسيم‌شدن آرای اصلاح‌طلبان در انتخابات سال 84 دانسته و مدعي شده بود: «اساسا نتیجه انتخابات 84 محصول اشتباه آقای هاشمی است. یک نفر از ایشان نپرسید که چرا وارد انتخابات شدید؟ چطور نمی‌دانستید که رأی ندارید و شناخت درستی از پایگاه اجتماعی خود نداشتید؟ در حالی که شما 10 سال رئیس مجلس، هشت سال رئیس‌جمهوری و هشت سال اخیر هم رئیس مجمع بودید. اگر آقای هاشمی به جای حضور خود، آقای نجفی را به نامزدی ملزم می‌کرد، تقریبا می‌توان گفت همه نیروها متفقا از آقای نجفی حمایت می‌کردند». البته عبدي در آن گفت‌وگو توضيح نداده بود كه علت تكثر نامزدهاي جبهه اصلاحات چه بود و آيا نيروهاي اصلاح‌طلب خود توانسته بودند به يك نامزد واحد برسند؟ البته انتقادهاي عبدي در دوران هاشمي نيز جريان داشت. او در سال 87 در يادداشتي نوشته بود: «توهین و تحقیر دیگران و استفاده از الفاظ و گفتمان متناسب با آن، ویژگی جدایی‌ناپذیر آقای هاشمی شده و اگر مصاحبه او مورد مطالعه قرار گیرد فقط در یک بخش آن، بیش از صد بار از «من» و کلمات مترادف آن استفاده شده است». يا آنكه در گفت‌وگويي گفته بود: «آقای هاشمی وقتی که تحلیل‌های مرکز تحقیقات استراتژیک را دید، گفت اینها ژورنالیستی است. دیگر معلوم است که این حرف چه معنایی می‌دهد. این روحیه، کل کار را خراب می‌کند. می‌خواهم بگویم برخوردهای آقای هاشمی هم در فاصله‌گرفتن جناح چپ از ایشان کاملا مؤثر بود. کسی که در مسند قدرت است، موظف است که مراقب برخوردهایش با دیگران باشد». گفته مي‌شود عبدي به دليل انتقاد‌هايي كه به دولت هاشمي داشت، در دولت سازندگي بازداشت شد و از آن زمان اين موضوع را از چشم هاشمي مي‌بيند؛ گرچه خودش در جايي گفته بود كه بازداشتش به هاشمي ارتباطي نداشت اما پس از آزادي به هاشمي نامه‌اي نوشت و نسبت به آنچه در وزارت اطلاعات مي‌گذشت، گلايه كرد كه به گفته او، تنها كاري كه هاشمي انجام داد آن بود كه آن را نامه به وزير اطلاعات ارجاع داد. به نظر مي‌رسد به هر حال، عبدي از آن واقعه همچنان دلگير است و نتوانسته اين موضوع را از ذهن خود كنار بگذارد. عبدي در همه اين‌سال‌ها هر كنش يا واكنش سياسي هاشمي‌رفسنجاني را محكوم كرده است؛ مثلا وقتي سيدحسن خميني براي انتخابات مجلس خبرگان رد صلاحيت شد و هاشمي در رد صلاحيت او به شوراي نگهبان انتقاد كرد، عبدي ناگهان با لحني تند عليه هاشمي گفت: «به نظرم عدم تایید و حضور حسن‌آقا در انتخابات را ترجیح می‌دهند یا می‌خواهند اگر احتمالا ایشان تایید شدند آن را به حساب حرف‌های خود بگذارند و دیگران را مدیون خویش بدانند و با توجه به منطق سخنان ایشان انتظارشان از تبعات این مدیونی هم روشن است. همانطور که سعی کردند آمدن حسن‌آقا را برخلاف واقعیت به حساب خود بگذارند». به‌نظر مي‌رسد عبدي در مقطعي كه حسن خميني رد صلاحيت شده بود بايد بر اساس جبهه متبوع خود يعني اصلاحات از رد صلاحيت او انتقاد مي‌كرد نه آنكه در آن شرايط نيز به هاشمي انتقاد مي‌كرد. اكنون نيز عباس عبدي در جدیدترين حمله خود به هاشمي خاطرات او را زير سؤال برده است؛ فردي خاطرات تازه‌ منتشر‌شده را رد كرده که سال‌هاست با بهانه‌هاي دقيق يا غيردقيق هاشمي را مورد هجمه قرار داده است. ضمنا مسائلي كه عباس عبدي عليه هاشمي مطرح مي‌كند، خود نوعي خاطره است كه معلوم نيست چقدر قابل‌اتكا باشد. در حقيقت همان ادعايي كه عبدي عليه هاشمي مطرح مي‌كند و مي‌گويد كه او تاريخ را به نفع خود روايت كرده، براي خود عبدي نيز جاري است. از سوي ديگر در شرايطي كه هاشمي‌ستيزي و پروژه حذف اين شخصيت مهم انقلاب به‌ویژه پس از مرگش آغاز شده است، عباس عبدي كه خود را اصلاح‌طلب مي‌داند، نيز بر هيزم‌هاي اين آتش مي‌افزايد و در اين شرايط مي‌گويد كه شک دارم هاشمي روایت دقیق و بی‌طرفانه‌ای ثبت كرده باشد يا مي‌گويد كه نبايد خاطرات او را زياد جدي گرفت. به‌هر‌روي روز گذشته پايگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله هاشمی‌رفسنجاني به ادعاهاي اخير عبدي واكنش نشان داد و محمد محمودی، دبير اين پايگاه، در روزنامه «آرمان» نوشت: «این خاطرات آیت‌الله هاشمی هم بدجوری امان همه را بریده. پیشنهاد نگارنده آن است که به جای این‌همه تکفیر و تحقیر و تهمت، حکم جمعی به سوزاندن آن در ملأعام بدهند تا خیال لشکری از این‌طرف و آن‌طرف راحت شود که دیگر نگران انتشار سال‌به‌سال آن نباشند و مجبور نشوند برای خلاصی از «سایه حضور هاشمی» خود را عبد و عبید دیگران جا بزنند و از «جدی نگیرید» خاطراتش بگویند! خاطرات آقای هاشمی مثل خود هاشمی است، حتما به کام همه قند نمی‌شود. خاطرات سیاسی هاشمی در دهه ۶۰ به مذاق اصولگراها خوش نمی‌آید، روایت‌های جنگی‌اش کام برخی نظامیان را تلخ می‌کند، ماجرای مراودات عمیقش با امام (ره) دل‌پسند برخی‌ها نیست و تکرار تدابیر خاص و نابش هم به کار امروزی‌ها نمی‌آید! حالا انتشار خاطرات آیت‌الله هاشمی به میانه دهه 70 رسیده که جیغ اصلاح‌طلبان هم درآمده، چرا؟ چون باب طبع آنان نیست. ‎می‌گویند «جدی» نبایدش گرفت! یاللعجب! پس با این تفاسیر اگر انتشار خاطرات آیت‌الله هاشمی به اواسط دهه 80 هم برسد، باید منتظر باشیم که احمدی‌نژاد هم به صدا دربیاید و مدعی شوخی‌بودن آن بشود! القصه آقایان، چه آنها که دیروز و در زمان حیات آیت‌الله هاشمی با تهمت و تحقیر به جنگ خاطرات شناسنامه انقلاب رفتند تا خاطر مردم از روایت دست‌اول مرد شماره دو انقلاب کوتاه بماند، چه اصلاح‌طلبانی که امروز دوباره به یاد رفیق قدیم رخت گنجی پوشیده و از ترس واگویه دقیق تاریخی وقایع تلخ و شومی نظیر انتخابات مجلس ۷۸ و تحصن مجلس ششم در خاطرات بعدی آیت‌الله هاشمی، دست پیش گرفتند و بر طبل جدی‌نگرفتن آن می‌کوبند، همه باید بدانند خاطرات هاشمی مثل خود هاشمی، زنده است، شاهدان زنده هم برای استناد و اثباتش کم ندارد؛ پس بهتر است بعد‌از‌این به جای نمایش‌های مشمئزکننده جدی نگیرید، به فکر راه علاجی مشترک برای پاک‌کردن گذشته‌های خود باشند که شاید سوزاندن خاطرات هاشمی یکی از آنها باشد و دوای درد دل پرکینه این آقایان شود که قطعا آقای هاشمی به آن راضی‌تر است!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.