ما و بازی دموکراتهای آمریکا
غلامرضا نظربلند . تحليلگر
هنگامی که مذاکرات 1+5 با ایران جریان داشت، موضع حزب جمهوریخواه آمریکا این بود که مذاکره با تهران باید علاوهبر مسئله هستهای، موضوعات دیگری مانند تروریسم، سلاحهای کشتار جمعی و اسرائیل را هم دربر بگیرد، اما اصرار طرف ایرانی بر ضرورت محدودبودن مذاکرات به موضوع هستهای و پذیرش آن ازسوی اوباما، رئیسجمهوری وقت آمریکا، موجب شد نظر جمهوریخواهان راه به جایی نبرد و سرانجام برجام به عنوان توافق هستهای پنج کشور عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل، به علاوه آلمان با ایران موجودیت یابد. فرجامیافتن مذاکرات هستهای به همان نحو مورد نظر رئیسجمهوری دموکرات آمریکا، مخالفت جمهوریخواهان را در پی داشت و دونالد ترامپ، نامزد نهایی این حزب، برای تصدی مقام ریاستجمهوری را واداشت تا در مبارزات انتخاباتی خود از ناقصبودن برجام و ضرورت مذاکره با ایران درباره موضوعات غیرهستهای برای رفع نقص آن، سخن به میان آورد. با پیروزی ترامپ بر رقیب دموکرات خود در انتخابات 2016 ریاستجمهوری آمریکا، موضع حزب جمهوریخواه آمریکا در زمینه ضرورت بازنگری برجام تقویت شد و شاید از همینرو بود که او با تدارک تمهیداتی بالاخره آمریکا را از آن توافقنامه خارج کرد تا بلکه راه را برای پختوپز برجامِ دلخواه جمهوریخواهان هموار کند. در همین حال دموکراتها هم، چه قبل و چه بعد از خروج ترامپ از برجام، ساکت ننشسته، متناسب با شرایط وقت اتخاذ موضع کردند. گفته میشود آنها به موازات موضعگیریهای علنی، در نهان هم به طرف ایرانی پیام میدادند که تا پایان دوره ریاستجمهوری ترامپ و رویکارآمدن مجدد دموکراتها و احیای برجام صبوری پیشه کند. به نوشته بعضی از رسانهها، جان کری، وزیرخارجه آمریکا در دولت دوم اوباما که نقش فوقالعاده برجستهای در مذاکرات 1+5 با ایران ایفا کرد، حامل پیامهایی بوده است. این پیامرسانیها، همواره با مخالفت دولت ترامپ همراه بوده و تازهترین آنها مربوط به واکنش هفته پیش پمپئو است که چنین اظهار کرد: «جان کری خیال میکند هنوز وزیر خارجه است که با ایرانیها تماس میگیرد و پیام میدهد».
اینکه ایران با دو حزب اصلی آمریکا در تماس و ارتباط باشد، نه تنها اشکالی ندارد بلکه در جای خود ممکن است ضرورت هم داشته باشد. آنچه اشکال دارد این است که احزاب مزبور ما را به بازی در زمین خود بکشانند. ادعای تلاش دموکراتها برای بازداشتن تهران از گفتوگو با دولت ترامپ تا پایان دوره ریاستجمهوری او اگر صحت داشته باشد، مصداق بازیکردن در زمین دموکراتها است. این بازی وقتی شکلی خطرناک پیدا میکند که میبینیم به مفروضاتی متکی است که معلوم نیست به وقوع بپیوندند. نخست آنکه معلوم نیست ترامپ پست ریاستجمهوری را در دور دوم به دموکراتها واگذار کند. دوم آنکه دموکراتهایی که تاکنون نامزدی خود را اعلام کردهاند، مواضع متفاوتی در قبال برجام دارند؛ بهگونهای که غیر از ساندرز بقیه، از جمله جو بایدن، خواهان بازگشت مشروط به برجام هستند که همین موجب پیچیدهترشدن موضوع میشود. سوم آنکه معلوم نیست اگر حزب دموکرات هم برنده انتخابات 2020 شود، موضع کنونی خود را در برابر برجام حفظ کند.با توجه به مطالب پیشگفته، اگر بنا به هر دلیلی قرار نیست مذاکرهای با دولت کنونی آمریکا صورت گیرد که این یادداشت درباره آن حرفی ندارد، اما اگر دموکراتهای آمریکا به هر نحوی در این ترک فعل دخیل هستند، باید نسبت به پیامدهای آن زنهار داد؛ چراکه نه شرط عقل است که به وعدههای غیرعملی و حتی خیالپردازانه امید بست و نه به صلاح و صواب است که در اختلافات بینحزبی آمریکا درگیر شد. زمانی هیلاری کلینتون، وزیر خارجه دولت اوباما در دوره نخست ریاستجمهوری، با افتخار اظهار کرد که با طراحی تحریمهای سنگین علیه ایران، این کشور را پای میز مذاکره آورده است و حال جان کری، وزیر خارجه اوباما در دوره دوم ریاستجمهوری، مصاحبه کرده و چنین گفته است: «ما در مذاکرات برجام تحریمهای حقوق بشر را حفظ کردیم؛ تحریمهای آزمایش موشکی را حفظ کردیم؛ تحریم علیه ارسال سلاح به یمن را حفظ کردیم. ما این تحریمها را حتی در زمانی که در حال مذاکره درباره برجام بودیم، افزایش دادیم. نظریه ما این بود که وقتی شما به برجام رسیدید و ثابت میکنید که میخواهید آن را همانطور که موافقت کردید، اجرا کنید، تمام آن مسائل دیگر را روی میز قرار دهید».نقل فرازهایی از اظهارات دو سیاستمدار ارشد دموکرات که در هشت سال ریاستجمهوری اوباما تصدی دستگاه دیپلماسی آمریکا را به عهده داشتند، به قدری گویا است که جایی برای مجامله درباره تفاوت دیدگاه و رویکرد دموکراتها و جمهوریخواهان درباره ایران و پرونده هستهای باقی نمیگذارد و و به ما نشان میدهد که بازکردن حساب مستقل روی هر کدام از آنها، به ویژه وقتی که در موقعیت اپوزیسیون قرار دارند، راه به جایی نمیبرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.