دهکده جهاني؛ اسير انواع مواد مخدر و روانگردانها
اسدالله افشار
بايد اذعان کرد که حل مشکل پيچيده فرايند توليد، ساخت، قاچاق، پخش، سوءمصرف و اعتياد به مواد مخدر و روانگردان و کاستن از آثار گوناگون زيانبار آنها به موازات قانونگذاري کارا و مؤثر در سياست جنايي تقنيني و فعاليتهاي فيزيکي مأموران مبارزه با مواد مخدر و روانگردان و رسيدگيهاي قضائي، اجرائي و مشارکت کنشي و فعال مردمي نياز به فعاليتهاي آموزشي و فرهنگي مستمر دارد. تدوين کتابهاي علمي، آموزشي، ارشادي و رمان، مقالههاي منتشره در رسانههاي مطبوعاتي و الکترونيکي، فيلمهاي کوتاه و بلند، نمايشنامهها و نمايشها (تئاتر)، ترانههاي دلنشين همراه با موزيک و تصاوير مناسب، مصاحبه با کارشناسان، معتادان ترک اعتياد کرده و صاحبان درد در رسانههاي مطبوعاتي، صوتي و تصويري، برپايي نمايشگاههاي عکس، کاريکاتور با زيرنويسهاي مناسب و راهبردهاي مفيد اطلاعرساني ديگر فرهنگي- آموزشي و هشداردهنده با رعايت شرايط زمان، مکان و سطح فراگيري گروه مخاطب و بازديدکنندگان از نمايشگاهها بهويژه جوانان و نوجوانان، با هدف عمده پيشگيري اوليه و همگاني از روآوري به سوءمصرف اين مواد بايد به طور مکرر، متنوع و مستمر ارائه شود. در ضرورت تکرار و استمرار واکاوي و بازنمايي و بيان آثار زيانبار گوناگون فيزيولوژيکي، رواني، خانوادگي، اقتصادي و اجتماعي مواد مخدر و روانگردان به شيوههاي مؤثر در گروه مخاطب و همچنين اجراي برنامههاي مشاورهاي براي سوءمصرفکنندگان تفنني و کاهش آسيبها و درمان منجر به انقطاع وابستگي رواني معتادان به اين مواد نبايد ترديد كرد و تعلل ورزيد. بايد اذعان کرد که امروزه توليد و ساخت غيرقانوني انواع مواد مخدر و روانگردان سنتي و نيمهصناعي با منابع گياهي مانند هروئين، کوکائين و کراک و مواد روانگردان صناعي با منشأ آمفتامينها مانند شيشه، اِکستاسي و... قاچاق، پخش، سوءمصرف و اعتياد به اين مواد، از مشکلات عمده جامعه بشري بيش از هفتميلياردنفري دهکده جهاني شده که زيانهاي گوناگون آنها از آلودگي محيط زيست، قاچاق سلاحهاي متعارف و غيرمتعارف، قاچاق اشخاص بهويژه زنان و کودکان، قاچاق اعضاي بدن انسانها و حتي وقايع تروريستي دولتي و غيردولتي گستردهتر است.
قاچاقچيان و شگردهاي گوناگون جاسازي مواد در عصر حاضر به موازات گسترش و توسعه ارتباطات فوقسريع و تجارت انواع توليدات و مصنوعات مورد نياز جامعه بشري از قبيل وسايل و مواد منابع انرژيزا و مصنوعات کاربردي در زندگي مرفهتر يا توليد بيشتر مواد غذايي و خريد و فروش اينترنتي آنها قاچاق مواد مخدر و روانگردان چنان گسترش يافته که در مقابل «دلارهاي نفتي»، «دلارهاي هروئيني» مصطلح شده است. قاچاقچيان با شگردهاي گوناگون، لابهلاي اشيا و اجناس مجاز و متعارف در تجارت مشروع، مواد مورد سوءمصرف را جاسازي ميکنند. آنها حتي از رحم زنها، شکم حيوانات، بلعيدن افراد، فضاهاي مناسب و دور از معرض ديد وسايل نقليه و ساير مصنوعات و حيوانات براي جاسازي و قاچاقکردن مواد مخدر و روانگردان و پيشسازهاي اين مواد استفاده ميكنند و هر بار که نوعي از جاسازيها توسط مأموران مبارزه با قاچاق مواد مخدر و روانگردان کشف ميشود ... ...شگردهاي ديگري توسط مغزهاي متفکر باندهاي قاچاق طراحي ميشود و جاسازي به شيوههاي ديگري متفاوت از شيوههاي کشفشده پيشين صورت ميگيرد که کسب مهارت اکتشاف جديدي را در مأموران مبارزه با قاچاق ميطلبد. در واقع مأموران مبارزه با قاچاق اين مواد با آلات کشفي که دارند (اعم از ابزارهاي الکترونيکي و سنتي و سگهاي تربيتشده موادياب) هربار با روش جديد و ناشناختهاي از شگردهاي جاسازي مواجه ميشوند که طريقه کشف مواد جاسازيشده با آنچه در پيش از آن تجربه شده است، متفاوت است. بنابراين توسعه جهاني تجارت و ارتباطات اينترنتي - الکترونيکي و روشهاي گوناگون جاسازي بهويژه در مورد موادي مانند هروئين،کوکائين، کراک و مواد مشابه آنها که نسبت به منابع گياهي خود حجم بسيار کمتري دارند و همچنين گسترش روزافزون انواع مواد روانگردان صناعي که طبق گزارشها در برخي کشورها مانند آمريکا از 250 نوع ماده مورد سوءمصرف تجاوز کرده و مواد پيشساز آنها، قاچاق اين مواد را افزايش چشمگيري داده و شناسايي و کشف مواد قاچاقشده را براي مأموران مبارزه با قاچاق مواد مخدر و روانگردان با ابهامات، اشکالات و پيچيدگيهاي زيادي مواجه کرده است. در حدي که گفته ميشود: در مؤثرترين فعاليت مبارزه با قاچاق موادمخدر و روانگردان آنچه کشف ميشود يکچهارم محمولههاي قاچاقشده است. از طرفي مشهور است که اگر از پنج محموله قاچاقشده برخي از مواد مانند هروئين بالاي 80 درصد خالص افغانها چهار محموله کشف شود و يک محموله به مقصد (که اغلب کشورهاي اروپايي، کانادا، برخي کشورهاي آسيايي و بهويژه آمريکاست) برسد و پخش شود، ارزش دلاري اين يک محموله نه تنها زيان مالي چهار محموله کشفشده را جبران ميکند، بلکه سود سرشاري هم نصيب قاچاقچي خواهد کرد. هماکنون تمام مناطق دهکده جهاني که مساحت خشکي حدود 150ميليون کيلومترمربع را شامل ميشود، بهنوعي آلوده به توليد، ساخت، قاچاق يا سوءمصرف اين مواد است؛ چنانکه کشورهاي اروپايي علاوه بر مواد روانگردان صناعي که در اغلب اين کشورها حتي در آشپزخانههاي منازل مسکوني آنها ساخته ميشود، با قاچاق و پخش مواد مورد سوءمصرف ديگري از قبيل هروئين، کوکائين و کراک قاچاقشده از کشورهاي مناطق آسيايي، آفريقايي و اقيانوسيه هم از واردات قاچاق و پخششدن انواع موادمخدر و روانگردان نيمهصناعي در امان نيستند. بلاي خانمانسوز سوءمصرف موادمخدر و روانگردانها ترديدي نيست که قاچاق و پخش موادمخدر و روانگردان باعث اشاعه سوءمصرف و اعتياد به اين مواد -بهخصوص درميان گروه سني فعال جوامع بشري- شده است. بلاي خانمانسوز سوءمصرف موادمخدر و روانگردان طبيعي، نيمهصناعي و صناعي و اعتياد به آنها حدود 300ميليون انسان را در جهان به اسارت دارد که اگر اعضاي خانواده هر معتاد در اين مشکل خانوادگي- اجتماعي به حساب آيند، بايد گفت بيش از يک ميليارد انسان از قاچاق، پخش و سوءمصرف اين مواد در جهان رنج ميبرند و طبق گزارشهاي منابع رسمي جهاني سالانه بيش از 200هزارنفر بر اثر سوءمصرف موادمخدر و روانگردانها به هلاکت ميرسند. هيئت بينالمللي کنترل موادمخدر سازمان ملل متحد در آستانه قرن جاري (بيستويکم) نوشت: «... موادمخدر و روانگردان بهداشت عمومي را بهطور فراگيري در تمام کشورها به خطر انداخته، خسارات سنگيني بر زندگي و بازده فعاليتهاي انسان وارد ميآورد، سازمانهاي سياسي قانونمند جهان را تهديد ميکند و ضمن تأثير بر اقتصاد کشورها و ارزشهاي اجتماعي باعث تخريب محيط زيست ميشود...». بنا بر اهميت موضوع و بحث پيشرو تکرار و تأکيد ميشود که شکي نيست که آثار زيانبار قاچاق و پخش موادمخدر و روانگردان در زمان حاضر از قاچاق اشخاص، رخدادهاي تروريستي کشوري و حتي دولتي و فرامرزي، قاچاق اسلحه متعارف و غيرمتعارف و قاچاق اعضاي بدن انسان گستردهتر شده و به همزيستي مسالمتآميز جامعه مدني جهاني در سطح وسيعي لطمه ميزند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.