چشمانداز هند پس از انتخابات پیچیدهتر ميشود
مودی، دیکتاتور یا نخستوزیر
لیبرالهای هندی میترسند که دور دوم نخستوزیری نارندرا مودی چرخشی بیچونوچرا علیه سنتهای سکولار این کشور باشد، همانطور که چپهای آمریکایی میترسند که بازگشت دونالد ترامپ آسیبهای جبرانناپذیری به نهادهای دموکراتیک ایالات متحده وارد کند. دیکتاتور فرضکردن مودی هند را در ردیف رژیمهای خودکامهای قرار میدهد و مودی را همپای رهبرانی مانند رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه و رودریگو دوترته، رئیسجمهوری فیلیپین، تصویر میکند. بااینحال چشمانداز هند پس از انتخابات احتمالا پیچیدهتر از این خواهد بود و گرچه نتیجه انتخابات احتمالا به نخستوزیری دوباره مودی ختم میشود، ولی این لزوما به معنای دیکتاتوری او نخواهد بود. چنین حکمهایی خطرات بسیاری برای آینده هند به دنبال خواهد داشت، ولی لیبرالها نباید چندان بترسند، چون خودکامهترشدن مودی بهعنوان یک چهره سیاسی نتیجه محتملی نیست. با توجه به افزایش ظهور جهانی آنچه رابرت کیگان، نویسنده محافظهکار آمریکایی، کشورهای «غیرلیبرال» میخواند، وقتی نتایج انتخابات هند در روز 23 می اعلام شود، احتمال بهمخاطرهافتادن دموکراسیهای جهانی بیشک بالا خواهد بود. هند هیچوقت همپای مدلهای لیبرال متعارف غرب نبوده است که این موضوع تا حدودی بهخاطر روش بدون حسابوکتاب این کشور در محافظت از حقوق درجشده در قانون اساسی این کشور است که از سوی بنیانگذاران هند پس از استقلال در سال 1947 نوشته شد. بااینحال، برای کسانی که امیدوارند رژه دیکتاتورها متوقف شود، افزایش قدرت شخصی مودی در هند شکستی مهلک خواهد بود. با توجه به مسیر مودی و حزب ملیگرای بهاراتیا جاناتا از زمان قدرتگرفتن در سال 2014، دلایلی مشروع و باورپذیر برای این نگرانیها وجود دارد. در آن زمان، مودی خود را شخصیتی کاریزماتیک، اما صادق معرفی کرد که مرد توسعه است و تعصب روزهای جوانیاش به طرفداری افراطی از هندوها را کنار گذاشته و دیگر آن جوانی نیست که میگفت هند کشور هندوهاست و نه کشوری چندملیتی. بااینحال، مبارزات انتخاباتی سال 2019 او برخلاف قبل کمتر روی توسعه و بیشتر روی مسائل قومی و مذهبی متمرکز بود. مودی و دستیارانش با سخنرانیهای بیمحابا درباره خطر نظامی پاکستان که اکثریت جمعیت آن را مسلمانان تشکیل میدهند و خطر اجتماعی که مسلمانان مهاجر به هند وارد میکنند، پایگاه هندوی خود را تهییج کردند. سوابق و رکوردهای مودی هم برای کسانی که نسبت به یک دیکتاتوری دیگر هشدار میدهند یک نشانه دیگر است. او گرایشهایی پوپولیستی از خود نشان داده و به نخبگان فاسدی تاخته که هوادارانش تصور میکنند یک باند کوچک، ولی قدرتمند از روشنفکران انگلیسیزبان چپگرا هستند. نهادهایی مهم، بهویژه بانک مرکزی و دادگاه عالی، اعتبار خود را از دست دادهاند. وقتی مودی به قدرت رسید، واحد اطلاعات اکونومیست هند با درنظرگرفتن معیارهایی مانند انتخابات آزاد و آزادیهای مدنی، هند را در رده بیستوهفتم دموکراسیهای سالم قرار داد، ولی امسال هند به رده چهلویکم سقوط کرد.گیان پراکاش، یکی از مورخان چپگرای دانشگاه پرینستون، اخیرا نوشته بود که مودی او را به یاد ایندیرا گاندی، دیکتاتورترین رهبر هند مدرن، میاندازد. گاندی در دورهای موسوم به دوره «اضطراری» که از سال 1975 تا 1977 طول کشید، همه آزادیهای قانونی را به حالت تعلیق درآورد. همین چشمانداز است که زنگ خطر را برای منتقدان نخستوزیر هند به صدا درمیآورد. بسیاری از این میهراسند که مودی با پیروزی دوباره، تغییراتی اساسی در قانون اساسی هند ایجاد کند تا از این طریق، هم قدرت خود را افزایش دهد و هم هندوئیسم را بهعنوان دین رسمی دولتی تأیید کند. این امر یادآور دیکتاتورهای مشهوری است که بسیاری از آنها با همان سازوکارهای تکنوکراتیک اعتدالی مودی در سال 2014 به قدرت رسیدند، ولی رفتهرفته به اقتدارگرایانی قدرتمند بدل شدند. وقتی ویکتور اوربان در سال 1998 نخستوزیر مجارستان شد، مباحثی ملیگرایانه را پیش کشید که بعدا در حکومت او بسیار برجستهتر شد. رجب طیب اردوغان هم در ترکیه همین راه را در پیش گرفت. او از یک اصلاحطلب عملگرا در اوایل دهه 2000 به روش کنونیاش رسید؛ یعنی پوپولیست راستگرایی که با زور قانون اساسی ترکیه را به نحوی تغییر داد که بتواند پایههای قدرت خود را مستحکم کند. ازهمینرو قابل درک است که چرا برخی میهراسند که مودی هند را در همین مسیر قرار دهد، بااینحال این هراس قطعی نیست. بر پایه حسابوکتابهای انتخاباتی، بسیاری از نظرسنجیها میگویند که مودی برای دومینبار نخستوزیر هند میشود، ولی تعداد کرسیهای حزب او در پارلمان کمتر از دوران شکوفایی او در سال 2014 خواهد بود. هنوز این امکان وجود دارد که مودی برای تشکیل دولت ائتلافی به حمایت احزاب سیاسی دیگر نیاز داشته باشد. منبع: فارنپالسی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.