|

رونمایی کاخ سفید از بخش اول«معامله قرن»

امتیاز اقتصادی برای عقب‌نشینی سیاسی

رئیس‌جمهوری آمریکا می‌خواهد با ارائه مشوق‌های قابل توجه اقتصادی، فلسطینی‌های مخالف «معامله قرن» را پای میز مذاکره بکشاند و ظاهرا فلسطینی‌ها تحت فشار این امتیازها و مشوق‌ها باید از خواسته‌های مهم خود از جمله تشکیل کشور مستقل فلسطینی و حاکمیت بر قدس شرقی چشم‌پوشی کنند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا و جرد کوشنر، داماد و فرستاده ویژه‌اش در پرونده صلح فلسطین و اسرائیل، پس از گذشت دو سال رایزنی و اعمال فشار بر فلسطینی‌ها و با وجود مخالفت گسترده آنها با «معامله قرن»، از نخستین بخش از این طرح که مشوق‌های اقتصادی را دربرمی‌گیرد، رونمایی کردند. بر اساس این، قرار است 25 و 26 ژوئن کارگروه بین‌المللی ویژه‌ای در بحرین تشکیل شود تا جزئیات برنامه‌های اقتصادی ترامپ بررسی شود. هدف ترامپ از تشکیل این کارگروه، دریافت تعهد از کشورهای ثروتمند خلیج‌فارس و نیز کشورهای داوطلب از اروپا و دیگر نقاط آسیا برای کمک‌های مالی و سرمایه‌گذاری گسترده در سرزمین‌های فلسطینی است تا فلسطینی‌ها را ترغیب به عقب‌نشینی از مواضع خود در قبال قدس و کشور مستقل کنند. رقم مدنظر برای کمک به فلسطینی‌ها از سوی کاخ سفید مشخص نشده است، اما دیپلمات‌های آمریکایی می‌گویند هدف واشنگتن جمع‌آوری حدود 68 میلیارد دلار کمک مالی برای فلسطینی‌ها، مصر، اردن و لبنان است. از سوی دیگر، گفته می‌شود اسرائیل نیز برای توافق نهایی باید از برخی خواسته‌های خود عقب‌نشینی کند. یکی از مقام‌های کاخ سفید می‌گوید طرح رئیس‌جمهوری آمریکا برای پایان مناقشه اسرائیل و فلسطین دو مرحله دارد که مرحله نخست آن بر بهبود وضعیت اقتصادی فلسطین متمرکز است و مرحله دوم آن هم شامل طرح سیاسی و مذاکره و توافق بر سر موضوعات کلیدی از جمله وضعیت قدس و مرزها می‌شود. ریاست هیئت آمریکایی را که قرار است در نشست بحرین حضور یابد، استیو منوچین، وزیر خزانه‌داری این کشور برعهده دارد و دولت ترامپ از وزرای اقتصادی کشورهای مختلف و صاحبان صنایع بزرگ دعوت کرده تا برای بحث درباره امکان سرمایه‌گذاری در نوار غزه و کرانه باختری در این کارگروه حضور یابند. انتخاب بحرین به عنوان میزبان این نشست اهمیت بسیار زیادی دارد، چراکه این کشور هیچ رابطه دیپلماتیک و رسمی با اسرائیل ندارد و سفر وزیر دارایی اسرائیل به بحرین اولین سفر رسمی یک وزیر اسرائیلی به این کشور محسوب می‌شود. انتظار می‌رود تشکیلات خودگردان فلسطینی که هرگونه مذاکره با دولت ترامپ را تحریم کرده در کارگروه بحرین غایب باشد، اما کاخ سفید می‌گوید تعدادی از تاجران و سرمایه‌گذاران فلسطینی را دعوت کرده و انتظار دارد برخی از آنها در این نشست حضور یابند. آنچه ابتکار ترامپ نام گرفته، پیش از این هم سابقه داشته است. در سال‌های گذشته جامعه بین‌الملل بارها کنفرانس‌های اقتصادی برای کمک به برقراری صلح در سرزمین‌های فلسطینی برگزار کرده که هیچ‌کدام نتیجه مثبتی در پی نداشته است. برخی تحلیلگران هم با انتقاد از طرح اقتصادی ترامپ گفته‌اند که رئیس‌جمهوری آمریکا قدم در مسیری می‌گذارد که پیش از این بارها بی‌نتیجه بوده است. طرح اقتصادی دونالد ترامپ در زمانی رونمایی می‌شود که مدت‌هاست مذاکرات صلح میان فلسطینی‌ها و اسرائیلی‌ها متوقف مانده است. مقام‌های تشکیلات خودگردان فلسطین از زمان روی‌کا‌رآمدن ترامپ و با نگرانی نسبت به حمایت همه‌جانبه رئیس‌جمهوری آمریکا از سیاست‌های افراطی نتانیاهو، مذاکرات خود با دولت ترامپ را معلق کردند. آرون دیوید میلر، مذاکره‌کننده ارشد سابق آمریکایی که در دولت‌های دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان حضور داشته است، طرح اقتصادی ترامپ را «لازم اما ناکافی» می‌داند و می‌گوید: «ترامپ برای ارائه این طرح باید به تلاش‌ها و ابتکارهای دهه‌های اخیر واشنگتن برای حل بحران اسرائیل و فلسطین نگاهی می‌انداخت. اگر قرار بود با ارائه مشوق‌های اقتصادی، صلح میان فلسطین و اسرائیل برقرار شود، دهه‌ها قبل این اتفاق رخ می‌داد. جذابیت هر طرح و برنامه‌ای به بسته‌ها و مشوق‌هایی است که با خود دارد. باید دید وضعیت اورشلیم در این طرح چگونه است. ‌ دولت ترامپ فعلا موضوع اورشلیم و دیگر موضوعات سیاسی را کنار گذاشته تا ابتدا با طرح‌های اقتصادی توجه فلسطینی‌ها را جلب کند. اما چنین رویه‌ای نه تنها سودی برای واشنگتن ندارد، بلکه از آن متضرر هم خواهد شد». برای ارزیابی نتیجه‌بخش‌بودن «معامله قرن» باید در انتظار رونمایی از بخش سیاسی آن ماند تا روشن شود جرد کوشنر و جیسون گرین‌بلت، فرستاده‌های ویژه ترامپ در مذاکرات اسرائیل و فلسطین، در قبال مشوق‌های اقتصادی، خواهان چه امتیازها و عقب‌نشینی‌هایی از سوی فلسطینی‌ها هستند. اما آنچه براساس شواهد و اظهارات مقام‌های کاخ سفید و دیپلمات‌ها در رسانه‌ها مطرح شده، بخش سیاسی «معامله قرن» شامل تشکیل کشور مستقل فلسطینی نمی‌شود و این برخلاف سیاستی است که رؤسای‌جمهور آمریکا در 25 سال اخیر در قبال مناقشه اسرائیل و فلسطین در پیش گرفته بودند. «تامارا کافمن ویتس»، تحلیلگر خاورمیانه در اندیشکده بروکینگز، ارائه طرح اقتصادی قبل از طرح سیاسی را اقدامی می‌داند که در نهایت به ضرر صلح تمام می‌شود: «رونمایی از بسته مشوق‌های اقتصادی بدون آنکه هیچ اشاره‌ای به برنامه‌های سیاسی شود می‌تواند این ذهنیت را نزد فلسطینی‌ها و دیگر کشورهای منطقه ایجاد کند که آمریکا باز هم قصد دارد به فلسطینی‌ها باج دهد تا آنها از مواضع خود عقب‌نشینی کنند. پس از ایجاد این ذهنیت منفی، هر راهکار سیاسی می‌تواند به شکست بینجامد. علاوه بر این، اسرائیل و فلسطین به عنوان دو طرف مناقشه، در شرایط مناسبی برای دستیابی به یک توافق جدید قرار ندارند. تمام این نکات می‌تواند پروژه معامله قرن ترامپ را با شکست روبه‌رو کند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.