احسان صدیق، آهنگساز مستند «جنبل» مطرح کرد
زبانی که برای بیان آن استفاده شده، مهم است
گروه هنر: این روزها فیلم مستند داستانی «جنبل»، به کارگردانی مینا بزرگمهر و هادی کمالیمقدم، در گروه هنر و تجربه در حال اکران است. آهنگسازی متفاوت احسان صدیق در این فیلم باعث شده تا مخاطب علاوهبر تصویر، درگیر صدا و موسیقی این فیلم نیز شده و به دنیای «جنبل» ورود کند. صدیق در گفتوگو با خبرنگار «شرق» درباره عدم استفاده از موسیقی جنوبی در این فیلم بیان کرد: من فکر نمیکنم که «جنبل» یک فیلم جنوبی باشد، بلکه فکر میکنم یک فیلم سینمایی یا مستند داستانی است و تمام المانها و پایههای یک سیستم سینمایی را که درعینحال کاملا غربی هم هست دارد. موضوع این مستند و داستانش مسئلهای است که در جنوب میگذرد و بر اساس آن داستان جلو میرود و روایت میشود. درواقع در این فیلم این داستان نیست که مهم است، بلکه زبان است که این ماجرا را مهم میکند. زبانی که انتخاب کردیم نیز زبان سینماست و گویش نیست. کسی این داستان را برای شما به زبان جنوبی تعریف نمیکند که پشت آن موسیقی جنوبی نیز باشد. ضمن اینکه لزومی ندارد وقتی از هرچیزی نام میبریم تصویر آن را نیز نشان دهیم و صدایش را هم بسازیم. اگر بتوانیم فاصله بگیریم، معمولا اثر جذابتری خلق میشود و من اصولا دوست دارم از موضوع فاصله بگیرم و کاری را انجام دهم که متفاوت است. همچنین اساسا تخصص ساخت موسیقی جنوبی ندارم و دوستان بسیاری هستند که متخصص این امر هستند و انتخاب من برای این فیلم اساسا به همین دلیل بوده است. در این فیلم ریتمهای جنوبی- آفریقایی توسط جهله اجرا میشود که به نظرم کافی است و این بکربودن فیلم را نشان میدهد، اما اینکه فضایی ایجاد کنیم و آن را به مخاطب با استفاده از نوع موسیقی یا دوربین یا تکنیک فیلمبرداری القا کنیم وجود ندارد. اینکه ما هرآنچه در یک نقطه میسازیم از همان المانها نیز استفاده کنیم درست نیست، ما کار برای یکسری مخاطب که میخواهند بدانند جنوب چه شکلی است نساختیم. وی درباره نگرش خود در ساخت این موسیقی نیز عنوان کرد: من یک نگرش دارم و آن نگرش را بهعنوان سازنده موسیقی در کار دخیل میکنم. درواقع احساساتم را به کار میگیرم، اما درگیر نمیکنم. از احساساتم استفاده میکنم برای اینکه چیزی را بفهمم یا تحلیل احساسی کنم و از آن در راستای کار استفاده کنم. من در ساخت موسیقی فیلم نخواستم وارد فضای موسیقی جنوبی شوم و از سوی دیگر هم نخواستم خارج از آن فضا باشم. درواقع در جایی هستم که میتواند تعریف دوگانهای داشته باشد. صدیق همچنین درباره ویژگی موسیقی این فیلم و میزان تأثیرگذاری آن نیز گفت: به نظرم تأثیر خوبی داشته است، چراکه در بازخوردهایی که دریافت کردم بسیاری از دوستان از این اتفاق راضی بودند و برخی نیز ناراضی بودند. خصلت یک اثر هم همین است که برخی مخالف باشند و برخی موافق. اگر اثری تماما موافقت به همراه داشته باشد یا تماما مخالفت، قطعا ایراد دارد. ویژگی این موسیقی درواقع حضور خودش بود. این آهنگساز در پاسخ به این سؤال که از سازهای الکترونیک استفاده کردید و این سازها در مقابل ساز سنتی مردم منطقه قرار گرفته است، برای هماهنگی و تناسب میان این دو فضا از چه تدابیری استفاده کردید تا علاوهبر گوشنوازبودن مخاطب را آزار ندهد، اظهار کرد: اصولا وقتی میخواهم کاری را تولید کنم به این فکر نمیکنم که مخاطب آزار میبیند یا نه؛ عمدتا زمانی که ما در حال تولید یک اثر هستیم مخاطب را حس نمیکنیم، چراکه معلوم نیست کار به وجود بیاید یا نه. در این بخش ما با مخاطب سروکار نداریم و مخاطب پس از ساخت فیلم شکل میگیرد. من نخواستم هماهنگی و تناسبی میان دو فضای بومی و الکترونیک ایجاد کنم. به این دلیل که هرگونه تلاشی برای ایجاد هماهنگی بین چیزهایی که هماهنگ نیستند باطل است و اساسا کار را به جایی نمیبرند. شما وقتی فیلمی را میبینید، صدایی هم میشنوید و دلتان میخواهد برای آن موسیقی بسازید و این کار را انجام میدهید. درواقع تلاشی نکردم و با آنچه که از موسیقی در خودم دارم که بخشی از آن در این کشور هست و بخشی هم در این مملکت نیست، صدایی بهعنوان موسیقی تولید کردم. باید دید چه تعریفی از موسیقی جنوبی وجود دارد که آن را بخواهیم ارائه دهیم. اگر خصلتهای موسیقی جنوبی را بیان کنیم و ویژگیهایش را در نظر بگیریم، از سوی دیگر میتوانیم آن را به آفریقا نیز نسبت دهیم، ابتدا باید از منطقه موردنظر تعریف ارائه دهیم؛ مثلا ممکن است شما موسیقیای را که در سنندج نواخته میشود و موسیقیای که در کرمانشاه نواخته میشود را با هم متفاوت نبینید، اما افرادی که در آن منطقه زندگی میکنند این تفاوتها را به خوبی درک میکنند. در نتیجه باید ابتدا مشخص کنیم که این موسیقی جنوب متعلق به کدام منطقه از جنوب است و بعد درباره اثرگذاری آن صحبت کنیم. صدیق در خاتمه درباره سایر فعالیتهای خود نیز گفت: به همراه گروهم؛ «کوارتت کاسته» مشغول آهنگسازی برای آلبوم جدیدمان هستیم. همچنین روی یک پروژه موسیقی فیلم مشغول کار هستم که کاوه سجادیحسینی آن را کارگردانی کرده و دیگری ساخته آروند دشتآرای است که در حال صحبت هستیم تا به نتیجه برسیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.