نورتاباندن بر تاریکخانه بیمار
دیوید هیروود بازیگر بریتانیایی فیلمهایی مانند «الماس خونین» و سریال «میهن» در مقالهای با عنوان «فکر میکردم در مورد بیماری روانی خودم میدانم، اما حقیقت تکانم داد» که به مناسبت هفته آگاهی از سلامت روانی سال 2019 روز سهشنبه در روزنامه گاردین منتشر شده، به سویه تاریک بیماری روانی پرداخته است. بخشهایی از این مقاله را میخوانیم. ساختن فیلم مستندی درباره فروپاشی روانی خودم، مرا با چیزهایی روبهرو کرد که برای سه دهه در من سرکوب شده بود. تقریبا دو سال از زمانی گذشته که توییت کردم وقتی در سنین 20سالگی بودم، فروپاشی روانی را تجربه کردم و در بیمارستان روانی بستری شدم. در آن زمان خودم خبر نداشتم که پست آن روز صبح زود چه تأثیر شگرفی بر من خواهد گذاشت و مرا به چالش خواهد کشید که هر ساحت و هر جنبه از زندگیام را بار دیگر ارزیابی کنم. خوشحال میشدم که داستانم را با عموم مردم در میان بگذارم، بنابراین مقالهای دربارهاش در گاردین نوشتم. مدتی بعد دوستی به من گفت آنچه نوشتهام با آنچه او به یاد میآورد، متفاوت است. آیا ممکن بود من اشتباه کرده باشم یا حافظهام دچار خطا شده باشد؟ به همین علت با دوست تهیهکنندهای تماس گرفتم و ایدهای را با او مطرح کردم. «چرا مستندی نسازم تا از طریق آن بفهمم 30 سال قبل وقتی عقلم را از دست دادم، چه اتفاقی افتاد؟». او هم گفت: «چه فکر خوبی. چند جا زنگ بزنم ببینم چه کار میشود کرد». از قضا در همان زمان BBC داشت برای تهیه فیلمهایی درباره بهداشت روانی برنامهریزی میکرد و بعد از مذاکراتی، قراردادی بستیم. با این حال، فیلمبرداری آنطور که من برنامهریزی کرده بودم، پیش نرفت. بدون شک این سختترین کاری بود که به عمرم انجام دادم. گاهی در طول فیلمبرداری احساس میکردم تاریخ دارد تکرار میشود. وقتی آنچه «واقعا» برای من اتفاق افتاده بود، مقابل دوربین به جریان میافتاد، به شدت تحت فشار روانی قرار میگرفتم ولی در همان حال تمام تلاشم را میکردم تا برنامه تلویزیونی را خوب اجرا کنم. بعضیها میگویند اصلا ایده خوبی نبود که با لحظات دشوار عاطفی گذشته روبهرو شوم، اما من در مقابل دوربین با واقعیتهایی مربوط به فروپاشی روحی گذشتهام مواجه شدم. بالاخره پس از 30 سال با حقیقت چهره به چهره شده بودم. با نگاهی به پرونده پزشکیام در میکروفیلمهای بیمارستان روانی ویتینگتون در شمال لندن برای اولین بار ذهنیت کاملا مغشوش خود روانپریشم را در جوانی دیدم. همه چیزهایی که هنگام بستریبودن در بیمارستان گفته بودم، آنجا نوشته شده بود؛ هر دارویی که به من تزریق شده بود، ثبت کرده بودند. وضع روانی من اصلا جالب نبود که بخواهم ببینم. روانپریشی هرساله از هر صد نفر یک نفر را تحت تأثیر قرار میدهد و هر مورد نیز با دیگری متفاوت است. آدم چیزهایی را که واقعی نیستند، باور میکند و احتمالا چیزهایی میبیند یا میشنود که اصلا وجود ندارند و در همین حال مدام بیشتر و بیشتر از واقعیت دور میشود. نظم افکار به هم میریزد و مقادیر بیشتر و بیشتري دوپامین در مغز ترشح میشود که حس نادرست و مبالغهآمیزی از تواناییهایتان به شما میدهد، ساعتها شما را بیدار نگه میدارد و خواب و استراحت را خستهکننده و غیرضروری جلوه میدهد. به تدریج و با آشناشدن با این مسئله پرسشهایی مطرح كردم و کارشناسان خیلی خوبی در جریان فیلمبرداری به پرسشهایم پاسخ دادند. ناگهان چیزهایی که سه دهه از ديد من پنهان بود، هویدا شد و متوجه شدم در یادآوری خاطراتم اشتباه نکرده بودم؛ موضوع این بود که من خاطرات دردناک پریشانخیالی و آسیبی را که به خود جوانترم وارد شده بود، چنان دفن کرده و به اعماق فرستاده بودم که نمیتوانستم پیدایشان کنم... و حالا داشتم آنها را پیدا میکردم. دو، سه روزی ناراحت بودم. اما آن افکار در ذهن من پاک شد. در آسایشگاهی روانی در بیرمنگام با جوانانی ملاقات کردم که همه مشغول رواندرمانی بودند و سیر طولانی درمان را طی میکردند تا به زندگی بازگردند. ابتدا از زبان آنها شنیدم که «تا خودتان تجربه نکرده باشید، نمیتوانید درک کنید ما چه میکشیم». جواب دادم: «میدانم، چون تجربه کردهام». ناگهان موانع از میان ما برداشته شد؛ من یکی از آنها بودم و میتوانستیم راحت صحبت کنیم. 30 سال پیش نتوانستم کسی را پیدا کنم که مرا درک کند چون آن زمان چنین گروههای حمایتیاي وجود نداشت. نشستن در کلاس آن جوانان در آن روز نقطه عطفی در زندگیام بود. شروع کردم به تحقیق درباره اینکه چرا دچار فروپاشی روانی شدم و وقتی درک بیشتری پیدا کردم متوجه شدم که مردان سیاهپوست در بریتانیا 10 برابر بیشتر از مردان سفیدپوست احتمال دارد دچار بیماری روانی شوند (دیوید هیروود سیاهپوست است.م) و چهار برابر بیشتر احتمال دارد که طبق قانون بهداشت روانی بستری شوند. مردان جوان سیاهپوست بیش از گروههای اقلیت قومی دیگر به علت مشکلات روانی در بیمارستان بستری میشوند. این مسئله دلایل پیچیدهای دارد اما تبعیض و تفاوتهای فرهنگی نقش مهمی در آن دارند. من شخصا آمادگی ورود به دنیایی پر از این همه دشواری و نابسامانی را نداشتم. به عنوان یک بازیگر سیاهپوست در مدرسه هنرهای نمایشی مشکلات بسیاری داشتم و بارها سرم به سنگ خورد. خیلی خوششانس بودم که از فروپاشی روانی جان سالم به در بردم و وقتی به اوضاع امروزم فکر میکنم، میبینم عبارت «رشد بعد از درمان» اصطلاح مناسبی است. من به ساختن این فیلم مستند افتخار میکنم و اینکه با کمک همکارانم توانستم روی موضوعی که مدتها در سایه باقی مانده و در لایهای از ترس و شرم پنهان شده بود، نور بتابانم. بیماری روحی ممکن است هرکسی را گرفتار کند و خیلی به سن، نژاد و اعتقادات افراد توجهی ندارد. هرچه بیشتر در مورد آن صحبت کنیم، بهتر است؛ با نورتاباندن بر آن میتوانیم درک عمیقتری پیدا کنیم و شاید حتی زندگی یکی، دو نفر را نجات دهیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.