برنده صلح نوبل و برهمزننده صلح
آذر منصوري
آلفرد نوبل در وصيتنامه خود گفته است که اين جايزه بايد «به کسي داده شود که بهترين يا بيشترين کوشش را در راه برادري ملل يا ترغيب صلح کرده باشد». آنچه سالانه تحت عنوان جايزه صلح نوبل به منتخب کميته نوبل اعطا ميشود، مخصوص کساني است که نه تنها در کارنامه فعاليتهاي خود، مدافع صلح و حقوق بشر هستند، بلکه بعد از آن نيز بايد از پيامآوران اصلي آن باشند و در راستاي کاهش تنشها و پيشگيري در هر اقدامي که صلح پايدار را به مخاطره مياندازد، پيشقدم باشند.
مارتين لوترکينگ، جرج مارشال، آنگسان سوچي، دالايي لاما، نلسون ماندلا، گورباچف، اوباما و ملاله يوسفزي از افراد نامآشنايي هستند که بهدليل داشتن برخي يا همه اين ويژگيها به عنوان برنده جايزه نوبل انتخاب شدند. اما اينکه اين افراد بعد از نائلشدن به اين عنوان دست به چه رفتارهايي در همين راستا يا نقض آن ميزنند، اعتباري است که به اين جايزه و بانيان آن ميدهند. برای مثال رفتار خشونتآميز آنگسان سوچي با مسلمانان روهينگیا باعث شد جايگاه برندگان صلح نوبل و بهویژه معيارهايي که افراد براساس آن انتخاب ميشوند، تنزل پيدا کند؛ تا جايي که يکيديگر از برندگان بهشدت از او انتقاد کرد و درنهايت يکي از جوايز اعطايي به او پس گرفته شد. ملاله يوسفزي، دختر پاکستاني که طالبان در پاکستان به او سوءقصد کرد اما نجات يافت، از رهبر دموکراسيخواه ميانمار خواست تا «رفتار شرمآور عليه مسلمانان» روهينگیا را محکوم کند. او گفت که جهان منتظر است تا آنگسان سوچي، رهبر دموکراسيخواه ميانمار، به نحوه وضعيت روهينگیاییها در ميانمار واکنش نشان دهد. ملاله در بيانيهاي در توييتر خود نوشت: «در سالهاي گذشته، من مکررا اين رفتار شرمآور و ناراحتکننده را عليه مسلمانان روهينگیايي محکوم کردهام». اين مقدمه را براي آن نوشتم که در هفتههاي اخير در خبرها آمده که شيرين عبادي، از برندگان ايراني جايزه صلح نوبل، در پارلمان کانادا گفته است: «تهاتر (يا بارتر) با ايران بايد تنها محدود به غذا و دارو باشد». اين پاسخ شيرين عبادي بود به سؤال نماينده مجلس کانادا درباره ايجاد کانال مالي اروپا با ايران براي مقابله با تحريمهاي دولت ترامپ. عبادي از انگليس و از طريق ويدئو در اين جلسه شرکت کرد. سؤال اين است که آيا اعمال تحريمها عليه يک کشور، فارغ از آنکه آن کشور وطن خود يا ديگري باشد، آن هم بعد از پايبندي کامل آن کشور به توافقي بينالمللي با کدام معيار و استاندارد حقوق بشر و صلح نسبتي دارد؟ آيا خانم عبادي نميداند اعمال تحريمهاي ظالمانه عليه ايران بيشترين فشارها را به هموطنانش وارد ميکند و نميداند که نميتوان نامي غير از تروريسم اقتصادي به آن اطلاق کرد؟ به خاطر دارم زماني که او به عنوان برنده جايزه صلح نوبل انتخاب شد، همه ما خوشحال بوديم و مفتخر که يک هموطن ايراني، آن هم يک فعال حقوق بشري برنده اين جايزه شده است. اما امروز به او ميگويم که خانم عبادي! شما با اين اظهارات و با اين رويکرد بيشترين جفا و نقض حقوق بشر را به هموطنان خود روا ميداريد و روند صلح و گفتوگو را با مخاطرات جدي روبهرو ميکنيد. از شما ميخواهیم براي حفظ اين جايگاه و دفاع از هموطنان خود، از توان و ظرفيتي که در اختيار داريد، براي لغو تحريمها و دفاع از صلح و حقوق بشر استفاده کنيد؛ شايد اين صداي ملاله يوسفزيهاي ايران باشد که از شما ميخواهند به خود آييد و تا دير نشده مدافع واقعي صلح و حقوق بشر باشيد و خرمن آتش جنگ عليه مردم خود نباشيد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.