حمایت اجتماعی برای توانمندسازی زنان
سه نفر از پژوهشگران حوزه زنان، پاکاما نشونگوانا از دانشگاه نلسون ماندلای آفریقای جنوبی، نیکولا انسل، استاد دانشگاه برونل در لندن و کتی رولن، مدیر مرکز حمایت اجتماعی از برایتون انگلستان، در مقاله مشترکی به موضوع نیاز مبرم و فوری حمایت اجتماعی از زنان پرداختهاند که بخشهایی از آن را میخوانیم. زیستن عزتمند و فارغ از نیازمندی، حق اساسی بشر است. حمایت اجتماعی کلید حفظ این حق است و تضمینی بر اینکه مردم بتوانند از فقر و ناامنی نجات پیدا کنند. به همین دلیل، حمایت اجتماعی در کانون راهبردهای پایاندادن به فقر جهانی تا سال 2030، اولین هدف از 17 هدف توسعه پایدار سازمان ملل است. اگر این استراتژیها بخواهد مؤثر باشد، باید فراتر از حدود فعلی برود، بهویژه درباره زنان. در سالهای اخیر در بسیاری از کشورها -بهویژه در آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین و کارائیب- گامهای بزرگی در راستای بهبودبخشیدن به حمایت اجتماعی برداشته شده است؛ اما اکثر سیاستها و ابتکارها ناکافی بودهاند و تقریبا چهار میلیارد نفر هنوز هیچگونه حمایت اجتماعیای نمیشوند. از آنجایی که زنان بیشترین آمار کار غیرقانونی را دارند، بیش از همه از این کاستی رنج میبرند. موضوع حمایت اجتماعی ماه گذشته در شصتوسومین کمیته وضعیت زنان سازمان ملل مطرح شد. سازمانهای غیردولتی، فعالان، سیاستگذاران و دانشگاهیان با طرح ابتکاراتی برای افزایش اشتغال و حمایت اجتماعی ازجمله خدمات مراقبت از کودکان، خواستار افزایش حمایت از زنان در بازار کار شدند. با نگاهی به کشورهای موفق مانند ایسلند و نروژ، شرکتکنندگان توافق کردند فقط در صورت برابری و پرداخت دستمزد بدون شکاف جنسیتی میتوان قابلیتهای دختران و زنان را به تمامی محقق کرد. اولین گام در راستای طراحی راهبردهای مؤثر، رسیدن به شناخت دقیقتر از مشکلات بسیاری از زنان در تلاش برای برعهدهگرفتن مسئولیتهای گسترده است. بهجز کارهای «نادیدنی» زنان در خانه، از اغلب زنان خانوادههای کمدرآمد انتظار میرود درآمد هم کسب کنند. برای مثال، اکثریت کارگران بخش خدمات عمومی را زنان تشکیل میدهند. فشار شدیدی روی دوش مادران بدون شوهر است. این مسئله از هر لحاظ چالشبرانگیز است؛ اما برای زن فقیری با تحصیلات اندک و کمترین دسترسی به حمایت اجتماعی، دشواری بسیار بیشتر است. مشکلات ناشی از «فرهنگ وابستگی» نیز اوضاع را بدتر میکند؛ اما این واقعیتی است که زنان در بسیاری از کشورها با آن مواجهاند. برای مثال، در آفریقای جنوبی، بزرگسالان در سنین کار هیچگونه کمک اجتماعی دریافت نمیکنند، مگر آنکه معلول باشند و برنامههای مراقبت از کودکان نیز کافی نیست. در هائیتی برنامههایی برای اشتغال زنان از طریق انجمنهایی در محله وجود دارد؛ اما کمتر توجهی به چالشهای خاصی میشود که زنانی با آن روبهرو هستند که انتظار میرود همچنان مراقب خانوادههایشان باشند. برای مادران فقیر بدون حمایت اجتماعی، اغلب چارهای باقی نمیماند جز آنکه یا فرزندان خود را بدون مراقبت کافی و باکیفیت ترک کنند یا برای درآمدی که بهشدت نیاز دارند، مشاغل سختی را بپذیرند. زمانی که مراقبتهای اجتماعی منوط به جستوجوی کار میشود، حتی این حد از امکان انتخاب نیز وجود ندارد. دولتها باید با درنظرگرفتن این چالشها، برنامههای حمایت اجتماعی را توسعه دهند و در آن تجدیدنظر کنند. توجه داشته باشید که زنان نیز دنبال درآمد «مفت» نیستند و مانند مردان جوان احساس میکنند در مقابل پولی که دریافت میکنند، مسئولیت دارند؛ برنامههای کمک نقدی در روستاهای مالاوی و لسوتو مؤید این نظر است. علاوه بر این، هدف زنان صرفا این نیست که کمک دریافت کنند. زنان بلندپروازیهای خود را دارند. آنها نیاز به حمایت دارند تا بتوانند به شکل مدنظر خود مشارکت کرده و به کار مناسب دسترسی داشته باشند. مشارکت مردان و سایر افراد حمایتگر برای ایجاد سیستمهای حمایتی مؤثر اجتماعیای که برای زنان سودمند باشد، حیاتی است. همچنین باید این سیستمها با خدمات بهداشتی مناسب و مقرونبهصرفه، مدارس و سایر امکانات همراه باشد. برنامههایی که بر تقویت حمایت اجتماعی و گسترش فرصتهای شغلی برای زنان تمرکز دارند، باید زبان به کار گرفته خود را تعدیل کنند تا پیشفرضها درباره اینکه زنان تأمینکنندگان اصلی کار غیرقانونی هستند، به چالش کشیده شود. در نهایت باید تلاش کرد روابط اجتماعی تقویت شود تا اعتماد مورد نیاز برای مراقبت از کودکان فراهم شود. شواهد بهدستآمده از سراسر جهان نشان میدهد نیاز مبرمی به سیاستها و ابتکارهای حمایتی اجتماعی هست تا زنان نه فقط برای زندهماندن، بلکه برای رشد و پیشرفت از آن بهره ببرند. این به آن معناست که زنان باید از حمایت لازم برای مشارکت در نیروی کار - ازجمله در آموزشوپرورش- بهرهمند شوند و میزان واقعی مسئولیتهایشان نیز در نظر گرفته شود. مهمتر از همه، این به معنی توانمندسازی زنان برای آن است که امکان انتخاب بین اشتغال و دریافت حمایت و مراقبت را داشته باشند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.