|

لزوم فراگيرکردن آموزش همگاني مديريت بحران

سيدحسن موسوي‌چلک . رئيس انجمن مددکاران اجتماعي ايران

يکي از وظايف حاکميت در هر کشوري اتخاذ سياست‌هاي مناسب براي پاسخ‌گويي به نياز‌هاي مردم در حوزه‌هاي مختلف و متناسب با شرايط هر کشور است. بالابودن وقوع حوادث و بلاياي طبيعي در کشور ما، ايران را به يکي از 10 کشور سانحه‌خيز دنيا مبدل کرده است. طبق برخي آمارهاي جهاني، ايران بعد از چين، هند و بنگلادش، چهارمين کشور حادثه‌خيز در آسيا محسوب مي‌شود. با وجود پيشرفت علم و تکنولوژي و فناوري‌هاي نوين، انسان هنوز در مقابل عوارض سوانح و بلاياي ناشي از دگرگوني‌هاي طبيعي مانند سيل، زلزله، توفان و همچنين بلایاي غيرطبيعي از قبيل جنگ‌ها، انفجارات، تصادفات و... آسيب‌پذير است. شواهد نشان مي‌دهد بيشتر شهرها و مناطق مهم کشور ما در معرض خطرات جدي حوادث و بلاياي طبيعي قرار دارند و به همين دليل ايران با توجه به شرايط جغرافيايي ويژه، جزء يکي از حادثه‌خيزترين کشورهاي دنيا محسوب مي‌شود. با توجه به چنين شرايطي برنامه‌ريزي براي بالابردن آمادگي و مهارت‌هاي مردم در جهت پيشگيري از حوادثي که امکان پيشگيري آنها وجود دارد و مداخله صحيح در بحران‌هايي که قابل‌پیشگیری نيستند، تا به حداقل رساندن پيامد‌هاي منفي در شرايط بحراني، بيش‌از‌پيش در کشور ضروري است. تأملي بر تغييراتي که در سياست‌گذاري‌هاي جهاني در اين حوزه انجام شده نيز نشان مي‌دهد که توجه به موضوع آموزش همگاني در چند سال اخير در سطح جهان و سازمان‌هاي جهاني مرتبط بيشتر شده است. اگرچه اين‌گونه به نظر مي‌رسد که جمعيت هلال‌احمر مسئول اين نوع آموزش‌هاست ولي براي فراگيري آموزش همگانی در بلاياي طبيعي نبايد فقط از اين جمعيت انتظار داشت. براي فراگيرکردن آموزش همگاني در بلاياي طبيعي که معمولا مردم هم اطلاعات لازم در اين زمينه ندارند، لازم است به چند نکته توجه شود: * حساس‌سازي مسئولان درخصوص اهميت اين نوع آموزش‌ها. بدون شک همکاري مسئولان و بسترسازي براي اجرا و تأمين امکانات و تجهيزات و بودجه و ... مستلزم همکاري مسئولان است. به نظر مي‌رسد از گذشته تاکنون بيشترين تمرکز در حوزه مديريت بحران، روي امداد‌و‌نجات و بعد از وقوع بحران است. اگرچه اين خدمات هم در جاي خود بسيار اساسي هستند و ناديده‌گرفتن خدمات ارزنده در اين حوزه بي‌انصافي است. * حساس‌سازي مردم: فراموش نشود محور اصلي و مهم آموزش همگاني «مردم» هستند. بنابراین براي موفقيت و فراگيري، مردم بايد پاي کار باشند. بر‌اساس‌این ارائه اطلاعات درست به مردم درباره اهميت فراگيري آموزش همگاني و شرکت در آموزش‌ها، رمز موفقيت خواهد بود. * هماهنگي و همکاري بين‌بخشي و فرابخشي: يکي از نکاتي که در فراگيري آموزش همگاني باید مدنظر قرار گيرد، اتخاذ سازوکارهاي مناسب براي ايجاد هماهنگي بين دستگاه‌هاي مرتبط است تا از همه اين ظرفيت‌ها به‌درستي استفاده شود. به‌کار‌گيري اين ظرفيت‌ها به‌صورت هماهنگ که منجر به هماهنگي بين‌بخشي و فرابخشي شود، يک فرصت مناسب براي استفاده بهينه از منابع و ظرفيت‌ها براي فراگيرکردن آموزش همگاني در بلاياي طبيعي است. از جمله اين ظرفيت‌ها مي‌توان به این موارد اشاره کرد: وزارتخانه‌هاي آموزش‌و‌پرورش (براي دانش‌آموزان، اوليای مدرسه و خانه)، علوم، تحقيقات و فناوري (براي استادان و دانشجويان) بهداشت، درمان و آموزش پزشکي (براي استادان، دانشجويان و کارکنان)، دانشگاه آزاد اسلامي و پيام نور و علمي و کاربردي و مؤسسات آموزش عالي آزاد، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعي و سازمان‌هاي تابعه از جمله بهزيستي، کارگران و...، فرهنگ و ارشاد اسلامي (به‌ويژه استفاده از ظرفيت رسانه‌ها براي آموزش و آموزش اصحاب رسانه)، ستاد کل نيروهاي مسلح و تمام نهادهاي مرتبط (کادر‌ها و سربازان)، صداوسيما (تهيه برنامه‌هاي مناسب در حوزه آموزش همگاني به‌صورت جذاب و متنوع، آموزش عوامل و...) و ساير سازمان‌ها از قبيل کميته امداد، شهرداري‌ها، ناجا * استفاده از ظرفيت بخش‌هاي غيردولتي: براي فراگيرکردن آموزش همگاني در کشور دولت به تنهايي نمي‌تواند موفق شود. بنابراین ضروري است بستر‌هاي لازم براي استفاده و مشارکت سازمان‌هاي غيردولتي و انجمن‌هاي فعال در حوزه‌هاي مختلف از جمله انجمن‌هاي مددکاران اجتماعي ايران، جامعه‌شناسي، روان‌شناسي، مشاوره، انجمن‌هاي فعال در حوزه کودکان‌و‌نوجوانان و ... که با مردم ارتباط مستمر دارند، فراهم شود. در اين صورت هم هزينه دولت کاهش پيدا مي‌کند و هم مردم آموزش مي‌بينند؛ بنابراین به فراگيري نزديک خواهيم شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.