|

آینه

اعتماد برجام از حرف تا عمل داوود هرميداس‌باوند: معني و مفهوم برجام اين بوده است كه ايران بخشي از فعاليت‌هاي هسته‌اي خود را كاهش دهد كه تا به امروز آژانس بين‌المللي انرژي اتمي اعلام كرده است كه ايران به‌‌طور كامل پايبند به تعهد خود بوده است ولي آنها تحريم‌هاي خود را پس از خروج امريكا از برجام برنداشتند و تحريم‌ها عليه ايران با وجود اجرايي‌بودن برجام عملي شد و اين موضوع باعث شد كه ايران در شرايط اقتصادي بسيار شكننده‌اي قرار بگيرد. بنابراين نامه روز گذشته از سوي رييس‌جمهور ايران را مي‌توان يك اخطار و هشدار به طرف‌هاي باقي‌مانده در برجام دانست. آنها بايد تكليف خود را در برابر برجام روشن كنند. آنها تعهد خود را به برجام بايد به صورت عملي نشان دهند. آنها اكنون اگرچه با خروج امريكا از برجام مخالف هستند و مخالفت عملي خود را نشان نداده‌اند. از همين رو مي‌توان نامه روز گذشته را يك هشدار و حتي شبه اولتيماتوم به طرف‌هاي باقي‌مانده در برجام دانست.

همشهری گام دوم برجام رضا نصری،کارشناس حقوق بین‌الملل: هم‌زمان با اعلام اقدام متقابل نخست ایران در چارچوب برجام، رئیس‌جمهور به تبعات «غیربرجامی» فشار اقتصادی به ایران نیز اشارات مهمی داشت. او به سران اروپایی یادآوری کرد که ایران در خط مقدم «مقابله با قاچاق مواد‌ مخدر و ترانزیت آن به اروپا» قرار دارد و در مهار موج مهاجرت به این قاره نیز نقش مهمی ایفا می‌کند. اشاره او حاوی این پیام مهم است که ایران هم‌اکنون به‌طور فعالانه و با صرف هزینه مادی و انسانی فراوان، در تأمین امنیت اروپا تأثیر اساسی و قابل ملاحظه‌‌ای دارد و صرف «انفعال» ایران در این حوزه‌ها، هزینه‌های سنگینی به اروپا تحمیل خواهد کرد. در واقع، رئیس‌جمهور بر این حقیقت تأکید داشت که - با وجود تبلیغات منفی آمریکا - ایران در سطح منطقه‌ و جهان، با تقبل مسئولیت‌های سنگین، «نقش سازنده‌ای» ایفا می‌کند و منافع اقتصادی آن ناگزیر به امنیت اروپا پیوند خورده است.

کیهان دیر‌هنگام بود اما ضروری حسین شریعتمداري: شورای عالی امنیت ملی با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که ۲ ماه به ۵ کشور طرف مقابل (انگلیس، فرانسه، آلمان، روسیه و چین) مهلت می‌دهد که به تعهدات برجامی خود عمل کنند و به عنوان اولین گام، اعلام شد که «ایران دیگر خود را متعهد به رعایتِ محدودیت‌های «نگهداری ذخایر اورانیوم غنی‌شده» و «ذخایر آب‌سنگین» نمی‌داند و به کشورهای باقی‌مانده در برجام ۶۰ روز برای اجرای تعهدات خود بویژه در حوزه‌های بانکی و نفتی فرصت می‌دهد... محتوای بیانیه در تراز اقتدار مثال‌زدنی ایران اسلامی نبود و می‌توانست از موضع بلند‌تر و برجسته‌تری که با جایگاه مقتدرانه کشورمان همخوانی داشته باشد مطرح شود. مثلا؛ دو اقدامی که ایران به عنوان اولین گام از توقف آن خبر داده است (خودداری از نگهداری ذخایر اورانیوم غنی‌شده و ذخایر آب‌سنگین)، اقداماتی است که پیش از این از سوی آمریکا ممنوع شده بود! بنابراین نمی‌تواند یک اقدام تنبیهی تلقی شود! تأسف‌آور آنکه آقای ظریف در همین زمینه توئیت می‌کند: «ایران اقداماتی را متوقف کرد که آمریکا اجرای آنها را ناممکن ساخته بود»! این اظهار نظر آقای ظریف می‌تواند دشمن را با این ‌اشتباه در محاسبات روبرو کند که بیانیه اخیر را چندان هم جدی نگیرد!

ایران توازن در اقدام، برای حفظ برجام! علیرضا اکبری، کارشناس مسائل راهبردي: فروپاشی برجام به هر دلیلی بزرگ‌ترین ساختمان نظام هسته‌ای جهان را فرو خواهد پاشید! حتی تصور احتمال خروج ایران از برجام و سپس NPT برای ساختار امنیتی جهان و ساختار امنیتی امریکا، وحشت‌آور است! این معنا را بیش از ترامپ و تیم او، عقلای ساختار سیاسی امنیتی امریکا بخوبی واقفند. اروپا و روسیه و چین نیز به رموز این مسأله وقوف کامل دارند از سوی دیگر اما «منافع فوری» و «منافع ضروری»، شاید بر گزینه «منافع بلند‌مدت» غلبه کند. مانع حسن اقدام اروپا و روسیه و چین، نگرانی از دیگر منافع اقتصادی فوری و ضروری است که ممکن است در پرتو لجاجت ترامپ از دست برود. اما، در هر حال، هم گروه ۲+۳ و هم امریکا، باید دست به یک انتخاب بزنند؛ بازگشت به اجرای تعهدات خود، حفظ برجام، و پاسداشت صلح و امینت و تأمین منافع بلند جمعی یا عدول از تعهدات، فروپاشی برجام، تهدید صلح و امنیت، و حفظ منافع کوچک‌تر اما فوری؟ حقیقت این است که جمهوری اسلامی ایران بر مبنای اصول و ارزش‌های ملی و نظام بین‌المللی وارد مذاکراتی شد که محصول آن «برجام» بود! برنامه جامع اقدام مشترک با هر ویژگی که داشت، توانست فرصت بسیار بزرگی را برای تفاهم و تعامل مثبت در نظام بین‌الملل خلق کند. هرچند ایران، به توافقی وارد شد که منجر به تعطیلی موقت یا طولانی بخشی از حقوق و اختیارات ملی ما شد، اما در مقابل، تعهداتی از مجموعه قدرت‌های جهانی گرفت که «نوعی توازن» در هزینه و دستاورد، برای طرفین ایجاد کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.