تحليل استفان والت در فارين پالیسي
ترامپ در تقابل با ايران به دنبال چيست؟
استفان والت، استاد دانشگاه هاروارد و نظريهپرداز آمريکايي در حوزه روابط بينالملل، در يادداشت خود که نشريه فارين پاليسي منتشر کرده است، به ارائه پنج سناريوي احتمالي درباره سياست دونالد ترامپ، رئيسجمهور آمريکا، در قبال کشورمان پرداخته و تصريح ميکند: «اولويت اول سياست خارجي دولت ترامپ جمهوري اسلامي ايران است اما مشخص نيست که پايان آن چيست». استفان والت در ادامه يادداشت خود با طرح اين سؤال که «هدف دولت ترامپ درخصوص ايران چيست؟» نوشت: «ماههاست که تلاشهاي دولت را -شامل بيانيه جديد جان بولتون، مشاور امنيت ملي، مبني بر اينکه واشنگتن در پاسخ به يکسري «تحرکات دردسرساز و اقدامات تشديدکننده» از سوي تهران يک ناو هواپيمابر را در خاورميانه مستقر خواهد کرد- از نظر ميگذرانيم اما من هنوز نميتوانم تعيين کنم که دولت به دنبال چيست. اين، تا حدي به اين دليل است که رئيسجمهور ترامپ غيرقابل پيشبينيبودن را دوست دارد و دولت او که به بينظمي اداره ميشود...». اين کارشناس آمريکايي در يادداشت خود پنج سناريو را که از نظر او ميتواند اهداف سياستهاي دولت ترامپ درخصوص ايران باشد، مطرح کرد و نوشت: فقط يک نمايش براي خوشايند ديگران است؛ اين احتمال وجود دارد که همه اين اقدامات نمايش و ژستي است براي خرسند نگهداشتن سعوديها، اسرائيليها، کشورهاي حاشيه خليج (فارس) و جمهوريخواهان ثروتمندي همچون شلدون آدلسون. شايد ترامپ، مايک پمپئو وزير امور خارجهاش و جان بولتون مشاور امنيت ملي او عميقا باور دارند نظام ايران سقوط نميکند و قرار نيست براي توافقي بهتر از برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) مذاکره کند... . البته من خود نيز باور ندارم که واقعيت ماجرا چنين باشد. فشار بر ايران براي حصول توافقي جديد؛ طبق اين ديدگاه، هدف از اعمال فشار حداکثري اين است که تهران به ميز مذاکره بازگردد و ۱۲شرطي که پمپئو سال گذشته براي ايران مطرح کرد را بپذيرد. اما مشکل چنين چشمانداز دلفريبي اين است که عملياتي نيست. تحريمهاي بيشتر عليه ايران اين کشور را متقاعد نخواهد کرد که خواستههاي آمريکا را بپذيرد؛ بهويژه اينکه آمريکا ديگر از آن حمايت چندمليتي دوران برجام برخوردار نيست. تغيير نظام؛ ترامپ، پمپئو و بولتون به جاي يک توافق جديد و «بهتر»، ممکن است مايل به براندازي نظام ايران باشند و خود را متقاعد کرده باشند که اعمال فشار بيشتر بر مردم ايران موجب برانگيختن آنها و برانداختن حکومت خواهد شد. والت در ادامه به نمونههاي مشابه و شکستخورده از فشارهاي آمريکا در کوبا و ليبي اشاره و تصريح کرد: اغلب جمعيت ايران احساسات ميهنپرستانه دارند و حتي ممکن است خشم بيشتري نسبت به قدرتي پيدا کنند که بهشدت براي نابودکردن اقتصادشان تلاش ميکند. خروج ترامپ از برجام نيز به نفع تندروها در تهران بود. ايجاد زمينه براي جنگ؛ احتمال ديگر اين است که دولت از فشار حداکثري استفاده کند تا ايران را مجبور به بازگشت به برنامه هستهاياش کند. اگر اين اتفاق بيفتد، سپس توجيه لازم به وجود ميآيد و اروپا، روسيه و چين از آمريکا براي حمله به تأسيسات هستهاي ايران حمايت خواهند کرد. اگر ايران برنامه هستهاياش را از سر بگيرد، از معاهده انپيتي خارج شود و چند اقدام تلافيجويانه انجام دهد، مسير به سمت يک جنگ پيشگيرانه پيش خواهد رفت که افرادي همچون بولتون مدتهاست خواهان آن هستند. اما اشتباه نکنيد. بمباران تأسيسات هستهاي ايران دانش ساخت آن را از بين نخواهد برد و يک درس قوي و عيني به ايران و ديگران درباره تبعات غيرهستهايبودن خواهد داد. قذافي پس از آن سرنگون و کشته شد که دست از همه سلاحهاي کشتار جمعي خود کشيد؛ ايران ممکن است بهخاطر اينکه هنوز فاقد سلاح هستهاي است بمباران شود اما کسي همچون کيم جونگ اون، رهبر کرهشمالي، ميتواند ديدارهاي دوجانبه مکرر با ترامپ داشته باشد که ادعا ميکند آنها به يکديگر علاقه پيدا کردهاند. اگر شما يک استراتژيست ارشد ايراني بوديد، از چنين الگوي رفتاري چه نتيجهاي ميگرفتيد؟ و فراموش نکنيد اگر ايران آنطور که دولت ترامپ و آنهايي که درباره ايران هشدار ميدهند و ادعا ميکنند داراي يک شبکه گسترده از نيروهاي نيابتي گوش به فرمان در منطقه بود، چرا بايد تصور کنيم که در صورت حمله به تهران آنها ساکت مينشينند؟ توانايي مهار؛ آخرين گزينه که محتملترين آنها هم هست. هدف فشار حداکثري بر تهران احتمالا اين است که ايران تضعيف شود و نفوذش در منطقه کاهش يابد. در اين سناريو، همه صحبتها درباره تغيير نظام و روي ميزبودن گزينهها تنها، جار و جنجال يا بلوفهايي هستند که به نظر ميآيد پمپئو به آنها علاقهمند است. در اين سناريو پذيرفته شده است که سياست اعمال فشار به تغيير سياستهاي کلان ايران، تغيير نظام، حصول توافقي بهتر نميانجامد و حتي موجب نميشود که تهران از انپيتي خارج شود و راه را براي يک جنگ پيشگيرانه هموار نميکند. تمام نتيجهاي که اين فشارها حاصل ميکند، اين است که ايران حمايتش از برخي شرکاي منطقهاياش را کم کند و نفوذ تهران کاهش يابد. (ايسنا)
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.