دونامي و خاصبودن
فردين عليخواه از جامعهشناسان سلبريتي شبكههاي اجتماعي است. او اين بار در مطلبي به عنوان سونامي دونامي به تفاوت نام شناسنامهاي و واقعي دانشجويان و به ابعاد مختلف اين موضوع به طور گذرا اشاره كرده است. در روزهای نخست هر ترم، مراجعه و درخواست برخی از دانشجویان برای تغییر نامشان در لیست حضور و غیاب کلاسها برای استادان صحنهای آشناست. برای آنکه بتوانم از این موضوع درک روشنی داشته باشم با احترام دلایل این درخواست را از آنان سؤال میکنم. «حس خوبی از اسمم ندارم» و « من که اسممو انتخاب نکردم» کوتاهترین جملههایی است که بیان میشود. نامهای جایگزین به تعبیر آنان «شیکتر و امروزیتر»، «خاصتر» و در کل «باکلاسترند» و به آنان «حس خوبی» منتقل میکنند. بدون تردید نام هر فرد بیانگر سلیقه و شاید جهانبینیِ نسل پیش از اوست. هرچند بسیار محدود، این امر حتی تابع سلیقه چند نسلِ پیش از اوست . انتخاب نام همچنین تابع شرایط کلی جامعه نیز هست. برای مثال افزایش نامهای روحالله، مقداد، زینب، ابوذر و مسلم در سالهای آغازین انقلاب متأثر از تب و تاب انقلاب و تأثیرپذیری والدین از آن دوران بود و ممکن است برای فرزندانی که چنان فضایی را از نزدیک تجربه نکردهاند، خوشایند نباشد. نسلهای پیشین عموما همرنگ جماعت، جمعگرا و به دنبال «یکسانی» بودند. آنان به جریان اجتماعی حاکم بر جامعه نگاه میکردند و تلاش میکردند با آن همراهی کنند. در مقابل، نسل جدید به دنبال متمایزبودن، خاصبودگی و «یکتایی» و نه یکسانی است. نسل جدید میخواهد شبیه هیچکس نباشد. اینکه در نهایت چقدر به این هدف دست مییابد، پرسش مهمی است. در سالهای اخیر «نیاز به خاصبودگی» در جامعه ایرانی پررنگ شده است. این امر یکی از دلایل گسترش نامهای کمتررایج و ناشنیده است. نامهای ناشنیده توسط طبقات دارای سبک زندگی خاصتر میآیند، همهگیر میشوند و مجددا آن طبقات برای فرزندان خود نامهای خاص انتخاب میکنند. از طرف دیگر، برخی از والدین انتخاب نام «باکلاس» برای فرزند را یکی از راههای ورود آسانتر به جمع طبقات دارای سبک زندگی خاص تصور میکنند چراکه تقلید از نام، در مقایسه با سایر راههای ورود به این طبقات آسانتر و کمهزینهتر است. تغییردادن نام، تصمیمی شخصی و وابسته به سلیقه افراد است. نام هر فرد در درجه اول باید برای خود او خوشایند و پذیرفتنی باشد. به همین دلیل تغییر نام را نه عصیان یا بیاحترامی بلکه باید امری فردی دید. البته نقد و تحلیل جریان کلی جامعه درخصوص انتخاب نامها توسط منتقدان فرهنگی و جامعهشناسان لازم است تا افراد با آگاهی و دقت لازم نامهای خود را انتخاب کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.