تعيينتکليف «نود» و «برنده باش»
آزمون بزرگ شوراي نظارت بر عملکرد صداوسيما
فرانک آرتا
روز گذشته شوراي نظارت بر عملکرد صداوسيما درباره دو موضوع مهم؛ يعني تعيينتکليف برنامههاي تلويزيوني «برنده باش» و «نود» تشکيل جلسه داد. از مدتها قبل و بهخصوص از زمان تغيير مديريت شبکه سوم سيما، انتقادات زيادي به نحوه مديريت اين شبکه شده است که درنهايت با اظهارنظر رسمي مقام معظم رهبري و آيتالله مکارمشيرازي عليه مدل بختآزماييهايي مانند روبيکا و ... بر برخي از برنامههاي صداوسيما بهمثابه اسپانسرهاي پشتصحنهاي، انتقادات شکل جديتري به خود گرفت. همواره به تجربه ثابت شده که اغلب مديران رسانه ملي، خود را در برابر افکار عمومي چندان پاسخگو نميدانند و اگر زماني موضوعي شکل حاد به خود بگيرد، تنها در حد انتشار بيانيه يا جوابيه از سوي روابطعمومي پاسخهاي کلي ارائه ميدهند که درنهايت راه هرگونه گفتوگوي دوطرفه با رسانههاي منتقد را ميبندد! به همين دليل ورود شوراي نظارت بر عملکرد صداوسيما به اين موضوع، آزمون بزرگي محسوب ميشود تا مديران صداوسيما را به طور رسمي به تمکين در برابر قانون و افکار عمومي وادار کند. چنين ظرفيتي به شکل قانوني اساسي در قانون اساسي تصريح شده و طبق اصل 175 قانون اساسي و بنا بر مصوبه مجمع تشخيص مصلحت نظام، چنين تلنگري الزامي است. نکته جالب اين است که برنامهاي مانند «برنده باش» با مجريگري محمدرضا گلزار قرار بود برگ برنده مديريت شبکه سوم شود تا بتواند با خيال راحت برنامه «نود» را کنار بگذارد و از دست عادل فردوسيپور راحت شود! علي فروغي هيچگاه به طور رسمي درباره دلايل حذف برنامه نود به افکار عمومي پاسخ قانعکنندهاي نداده است! اما با دعوت از محمدرضا گلزار که اغلب فيلمهايش در اين سالها با شکست تجاري مواجه شده، خواست مديريت خود را به رخ بکشد، اما ظاهرا نميدانست که علنيکردن تقلب نظرسنجي برنامه «نود» که همواره جزء اولينهاي مردم بود، از سوي وزير ارتباطات، دچار بحران ميشود. تا اينکه کار به جايي رسيد که از مراجع عظام درباره ساختار اپليکيشنهاي ستاره- مربعها استفتا شد. آيتالله مکارمشيرازي جوايز مسابقه «برنده باش» را حرام اعلام کرد. سؤال مطرحشده اين بود: «مسابقهاي حضوري با عنوان «مسابقه بزرگ برنده باش» از طريق شبکه سه سيماي جمهوري اسلامي ايران در حال اجرا و پخش است که به شرکتکنندگان در اين مسابقه به ازاي پاسخ صحيح به هر سؤال، مبلغ قابلتوجهي به صورت پلکاني (تا سقف صد ميليون تومان) اعطا ميکند که با کمک مجري برنامه و فرصتهايي که در اختيار هر شرکتکننده قرار ميگيرد، مبلغ جايزه غالبا از پنج ميليون تومان کمتر نيست. شرط حضور در اين برنامه خريد سؤال و پاسخ درست به آنها از طريق اپليکيشن مخصوص است و در صورت درستبودن جوابها، در يک رقابت فشرده، چهار نفر به مسابقه حضوري دعوت خواهند شد. آيا برگزاري اين نوع مسابقات جايز است؟ آيا شرکت در اين نوع مسابقات جايز است؟ آيا شرکتکننده، مالک شرعي جايزه خواهد شد؟» که ايشان در پاسخ آن را مصداق قمار دانست و عنوان کرد: «اين کار قمار است و کساني که شرکت ميکنند مالک جوايز نميشوند». نکته تعجبآور اين بود که روابطعمومي برنامه در جوابيهاي عنوان کرد: «فرض مطرحشده در سؤال استفتا کامل نيست و طبيعتا فرض ناکامل، جايگاه سؤال را مخدوش ميسازد»! بههرحال مدير جوان شبکه سوم تلاش خود را به ادامه برنامه «برنده باش» معطوف کرد، اما بالاخره رهبري تذکري صريح به صداوسيما داد. ايشان در جريان ديدار کارگران صنايع مختلف عنوان کردند: «بايد فرهنگ کار و توليد و تلاش را ترويج دهيم و روحيه انتظار براي ثروت بادآورده را از بين ببريم و روشهايي شبيه بختآزمايي را ترويج نکنيم که دستگاههاي مختلف از جمله صداوسيما بايد متوجه اين معنا باشند». روز گذشته جلسهای با حضور دکتر علي جنتي و حسامالدين آشنا (نمايندگان قوه مجريه)، حجتالاسلاموالمسلمين غلامحسين اژهاي و محمدجواد لاريجاني (نمايندگان قوه قضائيه)، سيداحسان قاضيزادههاشمي و غلامرضا کاتب (نمايندگان قوه مقننه) و محمدحسين صوفي، دبير شورا، سيدمرتضي ميرباقري، معاون سينما و احمد شهرياري، سمت معاون منابع مالي و سرمايه انساني سازمان صداوسيما تشکيل شد. پيش از اين يک عضو شوراي نظارت بر صداوسيما با بيان اينکه بعد از تذکر اخير مقام معظم رهبري مبنيبر عدم ترويج روشهاي صحيح بختآزمايي ديگر نبايد برنامه برنده باش پخش شود، گفت: «شوراي نظارت بر صداوسيما در اولين جلسه خود موضوع حذف برنامه ۹۰ و پخش برنامههايي با شائبه قمار را مورد بررسي قرار ميدهد». غلامرضا کاتب در گفتوگو با ايسنا اظهار کرد: «اعضاي شوراي نظارت بر صداوسيما بهشدت از اتفاقات اخير در شبکه ۳ گلايهمند هستند. اينکه اين اتفاقات باعث جريحهدارکردن احساسات مردم و مراجع تقليد شدند». او افزود: «رسانه ملي بزرگترين سرمايه ملي کشور است و با عنوان سرمايه بزرگ انقلاب محسوب ميشود. اينکه چرا بهتازگی مدير شبکه سه اين اندازه حاشيهسازي ميکند، جاي سؤال دارد». اين نماينده مجلس يادآور شد: «بعد از اتفاقات برنامه ۹۰ اکنون شاهد واکنش آيتالله مکارمشيرازي، از مراجع تقليد، مبني بر قماردانستن مسابقه تلويزيوني برنده باش و بعد از آن تذکر مقام معظم رهبري مبني بر ترويج روشهايي شبيه بختآزمايي در برنامههاي صداوسيما بوديم که يقينا آقاي عليعسگري، رئيس سازمان صداوسيما، بايد در اين موضوع نظارت جدي داشته باشد و اجازه ندهد اتفاقات نادرستي در رسانه ملي کشور رخ دهد». کاتب درباره سرنوشت پخش مسابقه برنده باش گفت: «طبق تذکر مقام معظم رهبري طبيعتا ديگر نبايد اين برنامه از تلويزيون پخش شود». همچنين طيبه سياوشي، نماينده مجلس، در گفتوگو با ايسنا با اشاره به تذکر مقام معظم رهبري به دستگاههاي مختلف ازجمله صداوسيما درباره استفاده از روشهاي شبيه به بختآزمايي در برنامهسازيهايشان، گفت: «مسابقات و سرگرميها زمینهای خوب براي جذب مخاطب بيشتر براي صداوسيماست؛ اما نبايد به چشم «سودجويي» و «درآمدزايي» بيشتر براي صداوسيما نگريسته شود». او ادامه داد: «پخش مسابقات و سرگرميها در صداوسيما همان قدر که ميتواند موجب جذب مخاطب بيشتر براي سازمان صداوسيما شود، بهمراتب در انتقال فرهنگ عمومي و حتي آموزش مسائل علمي، تخصصي و ديني تأثيرگذار است». نماينده مردم تهران در مجلس با انتقاد از نحوه انتصاب مديران سازمان و شبکههاي صداوسيما، گفت: «اصلا مشخص نيست انتخاب مديران در سازمان صداوسيما براساس چه سازوکار و مکانيسم روشني انجام ميشود. تخصص، تجربه، تبحر يا رابطه؟ بخشي از مديران صداوسيما انتصابهاي انجامشده در اين سازمان را بههيچوجه «جوانگرايي» نميدانند؛ چراکه اين افراد بههيچوجه سابقه و تخصص کار در بدنه توليد شبکه سه را ندارند». اين عضو کميسيون فرهنگي مجلس اظهار کرد: «مديريت صداوسيما با توجه به حجم نارضايتيهاي مردمي در فضاي مجازي و واقعي بايد عملکرد مديريت بيتجربه و ناپخته شبکه سوم سيما را به نحوي مديريت ميکرد که مقام معظم رهبري به صورت مصداقي به موضوع ورود نميکردند. اين مسئله هزينههاي سنگيني ميتواند براي صداوسيما داشته باشد. درحاليکه علیعسگري در حاشيه هيئت دولت از تداوم پخش برنامه ۹۰ صحبت کرد، فروغي با بياعتنايی تمام برنامه ۹۰ و مجري آن را کنار ميگذارد و آب از آب هم تکان نمیخورد. چطور امکان دارد در سازمان صداوسيما مدير يک شبکه از سياستهاي مديريت مجموعه حرفشنوي نداشته باشد؟». سياوشي اظهار تأسف کرد و گفت: «سربسته بگويم آن چيزي که در چارچوب صفحه تلويزيون يا از پشت راديو به مخاطب انتقال داده يا آموزش داده ميشود، با آن چيزي که در پشت صحنههاي برنامههاي صداوسيما در جريان است، با هم متضاد است».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.