بهاري خاموش براي هفتههاي مد تهران
ستاره جاويد
خاطره دو فصل هفته مد تهران و انگيزهاي که براي خالقان مد ايراني و اسلامي رقم زد، در دومين ماه بهار 1398 به خاموشي ميگرايد و خاطره اين رويداد مهم و تعيينکننده نرم نرمک ميرود که از اذهان عمومي طرفداران مد خارج شود با اين حال، بر هيچ کس پوشيده نيست که نبود اين چرخدنده اساسي بازاريابي و فروش مد و محصولات مبتني بر مد، چه آسيبهايي ميتواند متوجه بدنه مد حرفهاي كند.
مد با محدوديتهاي فراوان و خطقرمزهاي متعدد، در ايران معاصر رشد ميکند و به پيش ميرود. با وجود تکاپوي بسيار زيادي که بهار هر سال جامعه مديستها و خالقان مد در دنيا را تسخير ميکند؛ بهار 98 در تهران، با چراغهايي خاموش و کمکاري عجيبي از سوي طراحان لباس شروع شده است. برخي بر اين باورند که تأثير تحريمها و مشکلات اقتصادي بر روند عرضه و نمايش محصولات مد ايراني هم بياثر نبوده اما به اعتقاد نگارنده، برخلاف آيه يأسي که از سوي جامعه ايراني و افکار عمومي به تمام حوزههاي فعال اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي و سياسي مخابره ميشود، علت رکود و کمرونقي مديوم پويا و آتيهداري نظير مد، نميتواند متأثر از تحريمها و محدوديتهاي فراسرزميني باشد. چراکه وقتي مد ايراني- اسلامي به اعتقاد مقام معظم رهبري بايد «جوششي از درون» باشد، ديگر تحريمها و مشکلات اقتصادي تحميلي فراسرزميني در مسير بالندگي اين مديوم محلي از اعراب نخواهد داشت و علت را بايد در عوامل ديگري جستوجو کرد. به اعتقاد نگارنده، در نبود هفته مد تهران و در غياب يک رويداد اصيل ريشهدار و مديريتشده است که بهار پوياي مد جهان، با بهاري خاموش و بيسروصدا در تهران ادامه يافته است. باور داريم که در غياب رويدادهاي حرفهاي نظير «هفته مد تهران» بهمثابه يک شخصيت حقوقي جانمايهدار و جريانساز که ميتواند رقابتي پويا و اقتصادي را در جامعه طراحان مد و خالقان يک جريان فرهنگي ايجاد کند و به عنوان پلتفرمي ساختارمند و بينالمللي فرصتي باشد براي نمايش حرفهاي آثار و محصولات مبتني بر مد، با نوعي بيانگيزگي و عدم اقبال طراحان و خالقان مد براي ارائه کالکشنهاي قوي و بنمايهدار مواجه هستيم. در شرايطي که هيچ پلتفرم جذاب رقابتي براي حضور و عرضه هنر طراحي مد وجود ندارد، نميتوان انتظاري بيش از اين از فعالاني داشت که شايد در گام نخست از تکرويها و خودمحوريها راضي بودند اما به تدريج و در مسير رو به جلو، دير يا زود اين نکته حرفهاي را دريافتند که دنيا امروز بر مبناي کار تيمي اداره ميشود و بهخصوص دنياي پرتکاپو و سرشار از خلاقيت مد، دنيايي نيست که با اتکا بر يک ذهن و فرديت يک طراح اداره شود به همين دليل است که در ايران امروز هم مانند همه کشورهايي که داعيه طراحي و خلق مد را دارند و آفرينش هنري براي آنان نوعي جوشش فرهنگي و بيان استراتژيک است، خلأ نبود روحيه تيمي و همکاري جمعي، به شکل فزايندهاي رخ مينمايد. هفته مد تهران به مثابه يک شخصيت حقوقي و پلتفرم حرفهاي علاوه بر ايجاد فرصتهاي هدایتشده و منسجم براي حضور و معرفي طراحان، خود ساختاري هنجارمند براي مديريت آن دسته از دغدغههايي است که از سوي متوليان مد، دنبال ميشود و عاري از اتهام ساختارشکني است. در حــــال حـــاضـــر شخصيت حقوقي هفته مد تهران، متهم به ساختارشکني و گشودن درهاي تهاجم فرهنگي به روي استعدادهاي جواني است که خود را در مسير خلق مد، بازتعريف کرده و شخصيت کاري خود را در اين فضا يافتهاند. اثبات صحت و سقم اين اتهام، از حوصله اين مقاله خارج است و خود روايت ديگري را ميطلبد. اما لب کلام اين است که در شرايطي که مد دچار سندرم جشنوارهزدگي شده و در گوشه و کنار کشور و در زمانهاي بيکانسپت، شاهد برپايي جشنوارههاي قارچگونه مد و لباس هستيم بيآنکه بدانيم هدف حرفهاي از برگزاري اين رويدادهاي قارچگونه چيست! چه انتظار اصلحي ميتوان از اين رويدادهاي آمارآفرين و بيحاصل داشت جز يأس روزافزون کساني که در پي فضاي حرفهاي و دنبالکردن مد حرفهاي هستند. اگر قرار است مد به عنوان مديومي لوکس و اقتصادي با گردش مالي بالا، نقشي مؤثر در کمکردن فشارهاي اقتصادي مبتني بر نفت داشته باشد و به عنوان بستري اقتصادي، خود روند پويايي را عهدهدار شود، بايد بهجد از پلتفرمهايي که وضعيت سخيف و غيرفرهنگي به اين مديوم ميدهد، اجتناب کرد. توصيه ميشود بنياد ملي مد و لباس در رأس جرياني دولتي که متولي فقره مد در کشور شده است، بار ديگر و براي چندمين بار، بازگردد به اصل خويش و مانيفست جرياني را مطالعه کند که در سالهاي خيلي دور از ايران آغاز شده و به کشورهاي ديگر تسري يافته است. در سالهاي خيلي دور که مد ايران به مثابه رسانهاي آوانگارد و ريشهدار، الگوي خلق نوعي مدرن از مد در نقاط ديگر جهان شده بود، نه تنها به عنوان محصولي لوکس و هديهاي فاخر ميان دولتمردان و دولتزنان پيشکش ميشد، بلكه به شدت از روزمرگي و دمدست قرارگرفتن و دستچندمشدن واهمه داشت و از اين فضا، دوري ميکرد. ويژگي شاخص مديوم مد، بر لوکسبودن، وجهه فرهنگي داشتن و مجهز به مانيفست فکري و انديشه فاخر خالق خود بودن استوار است و برپايي جشنوارههاي قارچگونه براي پرکردن خلأ شخصيت حقوقي تعيينکنندهاي نظير هفته مد تهران، نه تنها مرهمي براي اين زخم کهنه نيست بلکه نميتواند شمعي را هم براي بهار خاموش مد ايران روشن کند. بايد ديد کدام انتخاب را با کدام ميزان هزينهها دنبال ميکنيم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.