ديدار مایک پمپئو و سرگئی لاوروف در حاشیه نشست شورای آرکتیک
چانهزنی برسر ونزوئلا
مقامات آمریکا و روسیه برای حل و فصل اختلاف دو طرف بر سر ونزوئلا به تماسهای تلفنی هفته گذشته اکتفا نکردند و روز گذشته سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه و مایک پمپئو، وزیر خارجه ایالات متحده پس از یک سال بار دیگر در فنلاند دیدار کردند. دو طرف در حاشیه نشست شوراي آرکتیک (قطب شمال) با یکدیگر دیدار کردند؛ حاشیهای که بر نشست شورا سایه افکند و در دنیاي خبري جنجالی شد. هفته گذشته روسیه و کوبا مانع کودتای خوان گوایدو رهبر مخالفان ونزوئلا برای برکناری نیکلاس مادورو رئیسجمهوری قانونی این کشور شدند و به این ترتیب تلاشهای آمریکا برای سرنگونکردن مادورو و بهراهانداختن کودتایی دیگر در این کشور آمریکای لاتین بار دیگر ناکام ماند. پمپئو مسکو را متهم کرد در حالی که هواپیمای مادورو روی باند فرودگاه بوده، از فرار او از ونزوئلا جلوگیری کرده است، اتهامی که مسکو در تماس تلفنی اول ماه می لاوروف و پمپئو آن را رد کرد و پیشتر هم خود مادورو گمانهها درباره تلاش برای فرار از کشور را دروغ خوانده بود.چهار روز پیش در سوم ماه می دونالد ترامپ رئیسجمهوری ایالات متحده در تماس تلفنی خود با ولادیمیر پوتین رئیسجمهوری روسیه نگرانیهای واشنگتن از «نقش مخرب» مسکو در ونزوئلا را مطرح کرده بود ولی این بحث خیلی زود ملایمتر شد و به مسائلی چون کمکهای انساندوستانه به مردم ونزوئلا رسید. پوتین هم در این تماس از مداخله آمریکا در ونزوئلا ابراز نارضایتی کرد ولی در ضمن گفت که قصد ندارد در ونزوئلا مداخله کند.اما فارغ از محتوا و لحن صحبت رهبران این دو کشور در اين تماس، شکی نیست که اختلافات روسیه و آمریکا درباره ونزوئلا بر هرگونه امکان همکاری میان دو کشور در حوزههای دیگر سایه افکنده و ممکن است وعده انتخاباتی ترامپ مبنی بر بهبود روابط واشنگتن و مسکو را بر باد دهد. دو طرف در سالهای اخیر حوزههای نفوذ خود را گسترش دادهاند و روسیه تحت رهبری پوتين نیز نمیخواهد از قافله گسترش هژمونی عقب بماند. با این حال واشنگتن به طور سنتی آمریکای لاتین را حیاطخلوت خود میداند حتی اگر کشورهای این منطقه تحت رهبری دولتهایی سوسیالیست باشند. فارغ از مثبت یا منفی بودن عملکرد رئیسجمهوری ونزوئلا، در واقع تلاش عیان آمریکا برای برکناری مادورو گرچه مثل همیشه به بهانه برقراری دموکراسی در این کشور صورت میگیرد ولی کیست که نداند آمریکا از همان ابتدای رویکارآمدن چپها در آمریکای لاتین تلاشهای خود را برای کودتا آغاز کرد تا با سرنگونی دولتهای سوسیالیستی، دولتی همراستا با سیاستهای آمریکا در این کشور برقرار کند. جان بولتون مشاور امنیت ملی کاخ سفید اول ماه می به وضوح از چنین سیاستی گفت: «ونزوئلا قلمرو ماست نه جایی که روسها در آن دخالت کنند». آنطور که مسکوتایمز گزارش داده، سه هفته پیش همین موضوع، حتی با بیانی تندوتیزتر، در سفر فیونا هیل، مدیر ارشد شورای امنیت ملی کاخ سفید در امور اروپا و روسیه به مسکو به طور خصوصی مطرح شد. به گفته نویسنده مسکوتایمز، فیونا هیل مسئله ونزوئلا را به عنوان مهمترین مسئله در رابطه با روسیه مطرح کرد و مسکو نیز به این نتیجه رسید که میتواند از مسئله ونزوئلا همچون اهرم فشاری برای امتیازگیری از آمریکا در مناطق مختلف و بهویژه اوکراین استفاده کند. روسیه بر این باور است که احتمال مداخله نظامی آمریکا در ونزوئلا بسیار کم است چراکه ترامپ نمیخواهد درگیر جنگ دیگری شود که از محبوبیتش میکاهد. با این حال به لحاظ سیاسی ترامپ روی پیروزی در ونزوئلا حساب ویژهای باز کرده است. از سوی دیگر، حمایت روسیه از مادورو هم بر پایه منافع اقتصادی و انرژی است و هم منطبق با چشمانداز کرملین از نظم چندقطبی جهانی که بر اساس آن مسکو باید تلاشهای آمریکا برای تغییر رژیم در یکی از کشورهای همپیمان مسکو را مهار کند. با این همه رویکرد روسیه در مسائل بینالمللی رویکردی سلسلهمراتبی است که در آن هسته اصلی منافع روسیه بر اهداف کمتر مهم برتری دارد. منطق جان بولتون مبنی بر دکترین مونرو که مخالف دخالت قدرتهای اروپایی در کشورهای قاره آمریکاست، مسکو را به این باور میرساند که بر پایه اصل برابری، حق مشابهای باید برای روسیه در اوکراین و دیگر کشورهای نزدیک به روسیه لحاظ شود. پوتین در تماس تلفنی خود با ترامپ بهطور مشخص به این موضوع اشاره کرده است. به گزارش مسکوتایمز، قطع حمایت نظامی روسیه از مادورو باید با قطع کمکهای نظامی آمریکا به اوکراین همراه شود. تاکنون آمریکا به چنین طرحی تن نداده است. اولین دیدار سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه با الیوت آبرامز، نماینده ویژه وزارت خارجه ایالات متحده آمریکا در امور ونزوئلا در اواسط ماه مارس در حالی به پایان رسید که آمریکا صرفا همان خواستههای قبلیاش را مبنی بر قطع حمایت روسیه از مادورو تکرار کرد. در حال حاضر اعتمادی میان واشنگتن و مسکو وجود ندارد و هیچ کدام از طرفین نمیتواند اطمینان داشته باشد که اگر حتی توافقی صورت بگیرد طرف مقابل به آن عمل کند. به گفته تحلیلگران دیدار لاوروف و پمپئو هم میتواند به همان ترتیب دیدار مقامات پیشین پیش برود؛ اگر دو طرف نشانهای برای رسیدن به توافق بروز ندهند. برخی هم بر این باورند که شاید این شکل اشتباهی برای رسیدن به توافق است و برای رسیدن به نتیجه باید مذاکرات محرمانهای برقرار یا دیدارهایی در سطح رئیسجمهوری دو کشور برگزار شود. تحلیلگر مسکوتایمز بر این باور است که مسکو در حال حاضر آماده فروختن مادورو است ولی هنوز مشخص نیست آیا واشنگتن مهیای پیشنهاددادن نرخ درست برای این معامله هست یا نه.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.