|

پیشگیری از جرم با مسئولیت شهروندی

سردار علیرضا لطفی. رئیس‌پلیس آگاهی تهران بزرگ

در گذشته‌های نه چندان دور هر گاه در گوشه‌ای از شهر فریاد فحش و ناسزا به نشانه بروز درگیری و نزاع میان دو یا چند نفر به هوا برمی‌خاست، طولی نمی‌کشید با مداخله رهگذران و افرادی که شاهد زدوخورد بین آنها بودند، دو طرف وادار به فروخوردن خشم و پایان‌دادن به رفتارهای پرخاشگرانه خود می‌شدند و در نهایت با پیچیدن صدای صلوات فضای متشنج ایجادشده جای خود را به آشتی و رفع کدورت می‌داد؛ تصویری که این روزها کمتر شاهد آن هستیم و مدت‌هاست جای خود را به حضور بی‌تفاوت رهگذران در برابر سرنوشت همشهریان خود داده و واکنش افراد به مشاهده چنین صحنه‌هایی فقط در تصویربرداری از صحنه‌های ناراحت‌کننده ضرب و شتم افراد به منظور نشر در فضای مجازی خلاصه شده است.

شاید بسیاری از افراد مداخله در چنین شرایطی را وظیفه پلیس می‌دانند که بی‌شک در فضای کنونی جامعه و پررنگ‌شدن نقش اقدامات قانونی در برخورد با حوادث اجتماعی چنین است اما در کنار نقش پلیس به عنوان مجری قانون، حضور مسئولانه شهروندان هنگام مشاهده اشکال مختلف وقوع و بروز جرم و جنایت می‌تواند به میزان درخور توجهی از وقوع یا تکرار آنها بکاهد. وقایع تلخی مانند قتل‌های خانوادگی، قتل‌های ناشی از نزاع و درگیری‌های خیابانی و موارد دلخراش کودک‌آزاری‌های منجر به فوت قربانی، از جمله مواردی هستند که در صورت حساسیت و هوشیاری شهروندان به‌راحتی قابل پیشگیری یا پیگیری به‌موقع هستند. اکثر قتل‌های خانوادگی ناشی از اختلافات حل‌نشده‌ای است که سال‌ها طول کشیده در حالی که به‌سادگی با شناسایی این خانواده‌ها از سوی همسایگان و افراد معتمد محل و به طرق ریش‌سفیدانه می‌توان از تعمیق اختلافات میان اعضای خانواده جلوگیری یا این افراد را با مراکز مشاوره آشنا کرد؛ از جمله این مراکز، می‌توان از مراکز مشاوره آرامش نام برد که زیر نظر نیروی انتظامی به صورت رایگان به ارائه خدمات تخصصی روان‌شناختی به شهروندان می‌پردازند. علاوه بر قتل‌های خانوادگی، پدیده شوم دیگری که در سال‌های اخیر به اشکال مختلف شاهد آن بودیم، کودک‌آزاری است. در صورتی که شهروندان ما نسبت به اتفاقاتی که در همسایگی یا در مناسبات خانوادگی و فامیلی آنان می‌افتد بی‌تفاوت نباشند، می‌توانند با مشاهده موارد کودک‌آزاری پیش از آنکه جنایت هولناکی پای کارآگاهان پلیس آگاهی را به ماجرا باز کند، با شماره تلفن 123 اورژانس اجتماعی بهزیستی تماس گرفته و متولیان این امر را در جریان موارد کودک‌آزاری، همسرآزاری و حتی سالمندآزاری قرار دهند و با مداخله انسان‌دوستانه خود از وقوع جنایت علیه کودکان و زنان و سالمندان در جامعه جلوگیری کنند. همچنین در صورت مشاهده افراد کارتن‌خواب، معتادان متجاهر و همچنین افراد کم‌توان ذهنی یا بیماران روانی رهاشده در جامعه با شماره‌گیری تلفن 137 خدمات اجتماعی شهرداری، متولیان خدمات اجتماعی را در جمع‌آوری و ساماندهی آنان یاری دهند. بارها دیده شده سارقان اموال دولتی از جمله پست‌های شرکت برق در ساعات خاصی از شبانه‌روز که هیچ‌گونه عملیات تخصصی از سوی شرکت‌های خدماتی متصور نیست، اقدام به سرقت کابل‌های برق کرده‌اند. در صورتی که شهروندانی که در اطراف این پست‌های برق سکونت دارند، می‌توانستند با مشاهده این اقدام خارج از چارچوب اداری با مرکز فوریت‌های پلیسی 110 تماس گرفته و مانع سرقت شوند یا به فرایند شناسایی و دستگیری سارقان از سوی پلیس آگاهی سرعت بخشند. یکی از ابزارهای اصلی پلیس در حل یا کشف پیش‌دستانه پرونده‌های جنایی از جمله سرقت‌های مسلحانه از اماکن خصوصی و دولتی استفاده از اطلاعات و داده‌هایی است که برخی شهروندان مسئولانه در اختیار پلیس قرار می‌دهند. گاهی اوقات اطلاعات شهروندان هر چند اندک و محدود می‌تواند سرنخ حل جنایتی بزرگ را در دست کارآگاهان ما قرار دهد. ایجاد فضای امن در جامعه و افزایش احساس امنیت و آرامش اقدامی است که بیشتر از آنکه با قوه قهریه پلیس ممکن باشد، با مشارکت مسئولانه شهروندان میسر است. به این نکته باور داشته باشیم که زندگی و سرنوشت همه افراد جامعه زنجیره‌وار به یکدیگر متصل بوده و نتیجه کوتاهی ما در اصلاح یا مداخله در حل بحران‌ها و حوادثی است که در جامعه با آن روبه‌رو می‌شویم و ممکن است روزی دامن‌گیر خود ما یا اعضای خانواده‌مان شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.