فشار حداکثری آمریکا بر برنامه هستهای ایران
اختیارات هستهای برجام زیر تیغ
در دو بیانیه جداگانه صادرشده از وزارت خارجه آمریکا، فشارهای مضاعف ایالات متحده بر ایران توضیح داده شده است؛ درعینحال که طبق بیانیه دیگری، معافیتهای دادهشده برای برخی همکاریهای هستهای را تمدید کرده است؛ اگرچه این بار با مهلت زمانی کوتاهتری. طبق این بیانیه دولت آمریکا معافیتهای مربوط به همکاری هستهای اتحادیه اروپا، چین و روسیه با ایران را تمدید کرده؛ اما دو معافیت انتقال آب سنگین مازاد به عمان و مبادله اورانیوم غنیشده با کیک زرد را تمدید نکرده است. همکاری در این دو مورد با ایران میتواند شامل تحریمها شود. این در حالی است که این موارد جزء اختیارات ایران طبق برجام است. واشنگتن در راستای آنچه فشار حداکثری به دولت ایران میخواند، در بیانیهای برنامه خود را توضیح میدهد: «از روز چهارم ماه می (14 اردیبهشت) کمک به گسترش تأسیسات هستهای بوشهر ایران به بیش از واحد رآکتور موجود مورد تحریم قرار میگیرد. علاوهبراین فعالیت برای انتقال اورانیوم غنیشده به بیرون از ایران برای تبادل آن با اورانیوم طبیعی مورد تحریم قرار میگیرد. ایران باید تمام فعالیتهای دارای حساسیت اشاعه تسلیحات هستهای ازجمله غنیسازی اورانیوم را متوقف کند و ما اقداماتی را که از ادامهیافتن این نوع غنیسازی پشتیبانی کنند، نخواهیم پذیرفت. ما همچنین دیگر اجازه نخواهیم داد تا ایران آب سنگین مازادی را که تولید کرده است، انبار کند؛ آب سنگین از این نوع نباید به هیچ طریق در ایران وجود داشته باشد». دور جدید سختگیریها علیه ایران و برنامه هستهای در حالی اتخاذ شده که یک سال از خروج آمریکا از برجام میگذرد؛ یک سالی که برجام چند نوبت تا مرحله پارهشدن پیش رفت؛ اما همچنان ادامه یافت. این استمرار در شرایطی است که سه کشور اروپایی که علاقهمند و متعهد به ادامهیافتن برجام هستند، با اعلام دیرهنگام کانال مالی همکاری با ایران و تعلل در راهاندازی آن، نتوانستند ایران را متقاعد به بهترشدن شرایط کنند. هفته گذشته چند مقام نزدیک به وزیر خارجه ایران گفتند که در صورت ادامه این فشارها ایران نیز میتواند طبق برجام از تعهداتش بکاهد. در بیانیه وزارت خارجه آمریکا آمده است که «مایک پمپئو علاوهبراین اقداماتی را انجام داد که به پروژههایی که توان ایران را برای ازسرگرفتن برنامه تسلیحات هستهای خود محدود میکند، اجازه ادامهیافتن میدهد. سیاست ما دربرگیرنده خطای موجود در برنامه هستهای غیرنظامی ایران بوده، خطرات اشاعه (تسلیحات هستهای) را کاهش داده، توان ایران برای کوتاهکردن مدتزمان دستیابی به یک سلاح هستهای را محدود کرده و از حکومت ایران در زمینه تجدید ساخت تأسیسات هستهای برای اهداف دارای حساسیت اشاعه تسلیحات هستهای جلوگیری میکند. ما حق خود را برای صرفنظرکردن یا اصلاح سیاستمان که دربرگیرنده این اقدامات منطبق با عدم اشاعه تسلیحات هستهای است، برای هر زمانی که ایران از تعهدات و محدودیتهای هستهای خود تخطی کند یا به این نتیجه برسیم که چنین طرحهایی دیگر ارزشی در زمینه محدودکردن فعالیتهای هستهای ایران ندارند، حفظ میکنیم. مایک پمپئو، وزیر امور خارجه، هنوز بر این باور است که ایران باید یک گزارش کامل از بخشهای نظامی اولیه برنامه هستهای خود به آژانس بینالمللی انرژی اتمی ارائه دهد؛ بهطوریکه قابل رسیدگی باشد و این فعالیت را برای همیشه متوقف کند. او همچنین درخواست خود را مبنی بر اینکه ایران باید غنیسازی هستهای را متوقف کرده و هیچگاه به دنبال دستیابی به بازیافت پلوتونیوم نباشد، اعلام کرد». معافیتهای هستهای به مدت محدود وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرده معافیتهایی را که به کشورهای عضو برجام اجازه میدهد تا با سه تأسیسات هستهای ایران همکاریهای منطبق با معاهده عدم اشاعه تسلیحات هستهای انجام دهند، تمدید میکند. به گزارش ایسنا، به نقل از پایگاه خبری شبکه سیانان، دولت دونالد ترامپ معافیتهایی را که به کشورهای امضاکننده برجام اجازه میدهد در زمینه فعالیتهای هستهای غیرنظامی با ایران همکاری کنند، تمدید میکند؛ اما شرایط (این معافیتها) را برای افزایش فشار بر حکومت ایران سختتر خواهد کرد. مطابق سندی که از سوی وزارت امور خارجه آمریکا روز جمعه منتشر شده است، دولت این کشور معافیتها را تمدید میکند تا کشورهای عضو توافق هستهای اجازه داشته باشند بدون نگرانی مواجهه با تحریم در سه تأسیسات هستهای ایران (فردو، بوشهر و اراک) تحقیقات انجام داده و فعالیتهای مطابق با عدم اشاعه تسلیحات هستهای داشته باشند. این معافیتها از مدت ۱۸۰ روز به ۹۰ روز کاهش خواهند یافت. مورگان اورتاگوس، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، نیز در بیانیهای اعلام کرده است که «کمک به افزایش قدرت تأسیسات هستهای بوشهر به بیش از واحد رآکتور موجود، مشمول تحریم میشود». اورتاگوس افزون بر این اظهار کرد که آمریکا دو مورد از معافیتهایی را که به ایران اجازه میداد تا آب سنگین مازاد خود را انبار کند و اورانیوم غنیشده خود را با اورانیوم طبیعی معاوضه کند، لغو خواهد کرد. همچنین برایان هوک، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، در گفتوگو با سیانان اظهار کرد: این تصمیم توان ما را برای تحت فشار قراردادن برنامه هستهای ایران در راستای فشار اقتصادی حداکثری افزایش داد. ممانعت از دستیابی ایران به تسلیحات هستهای در سند یادشده وزارت امور خارجه آمریکا مطرح شده است: ما به ادامه برخی پروژههای منطبق با عدم اشاعه تسلیحات هستهای که فعالیتهای هستهای ایران را محدود و همچنین به حفظ وضعیت موجود برنامه هستهای کمک میکند، به طور موقت اجازه ادامهیافتن میدهیم تا وقتی که به توافقی جدید دست یابیم که تهدید اشاعه تسلیحات هستهای از سوی ایران را برطرف کند. به گزارش ایسنا، در ادامه بیانیه وزارت امور خارجه آمریکا آمده است: این بیانیه در ادامه درخواستهای زیادهخواهانهاش همچنین مطرح کرده است که اقدام امروز (سوم ماه می) در راستای اقداماتی برای کنترل برنامه هستهای ایران انجام میشود. آمریکا در ماه نوامبر سال ۲۰۱۸ تحریمهایی را علیه همکاریهای هستهای با ایران ازجمله از طریق معینکردن نهادهای سازمان انرژی اتمی و محدودکردن کمک خارجی به گسترش برنامه هستهای ایران، دوباره اعمال کرد. آمریکا در سال ۲۰۱۹، ۳۱ فرد و نهاد ایرانی مرتبط با اقداماتی را که ادعا میشود دارای حساسیت اشاعه تسلیحات هستهای بودند، تحریم کرد. ادعا میشود که این تحریمها دربرگیرنده دانشمندانی است که در برنامه هستهای قبلی ایران فعالیت داشتند و در فناوریهای دارای حساسیت بالقوه به کار گرفتهشده در اهداف صلحآمیز و همچنین نظامی از سوی ایران، تحت رهبری مسئول قبلی برنامه هستهای ایران در حال خدمت هستند. در آخر وزارت امور خارجه آمریکا در این بیانیه اظهار کرد: آمریکا به اعمال فشار حداکثری بر حکومت ایران ادامه خواهد داد و بر ممانعت از هرگونه راه برای دستیابی ایران به تسلیحات هستهای، متعهد میماند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.