آموزش مهارتهای اجتماعی کودکان
نسرین کمالزاده.دانشجوی دکترای علوم تربیتی- مدیریت آموزشی
مهارتهای اجتماعی مجموعه توانمندیهایی است که موجب موفقیت در زندگی اجتماعی فرد میشود. هر فرد برای زندگی موفق در یک جامعه، علاوه بر مهارتهای فردی به مهارتهای دیگری نیاز دارد که از آن به نام مهارتهای اجتماعی یاد میکنند. مهارتهای اجتماعی، مجموعه رفتارهای اکتسابی است که از طریق مشاهده، مدلسازی، تمرین و بازخورد آموخته میشود. رشد انسان بهویژه در سالهای اولیه زندگی بدون برخوردهای اجتماعی غیرممکن یا بسیار ضعیف است. یکی از دلایل اصلیای که سبب میشود کودکان محبوبیت نداشته باشند، این است که این کودکان مهارتهای اجتماعی مناسبی که میتواند آنها را دوستداشتنی جلوه دهد، ندارند. آنها در وضعیتی دوسویه گرفتارند. از طرفی، کودکان بیدقت فرصتی برای تمرین مهارت اجتماعی نمییابند و از طرف دیگر، آنهایی که در مهارتهای اجتماعی ضعیف هستند، قادر به برقراری دوستی نیستند. انزوای اجتماعی در دوران کودکی ممکن است عواقب درازمدت و جدی بر بهداشت روانی فرد در بزرگسالی به جای بگذارد. بنابراین کمک به افراد طردشده و منزوی برای غلبه بر این مشکلات، ضروری است. خوشبختانه شواهد فراوانی وجود دارد که نشان میدهد میتوان رفتارهای اجتماعی را که به روابط فردی مثبت با دیگران کمک میکنند، آموزش داد. این آموزش میتواند تأثیرات پابرجایی داشته باشد. مهمترین مهارتهای اجتماعی لازم برای کودکان، عبارتاند از: 1) سلامکردن: کودکان از طریق تعامل با همسالانشان با آنها ارتباط برقرار میکنند. نخستین گام در برقراری ارتباط، سلامکردن به دیگری است. 2) پیشقدمشدن در گفتوگو: برای ورود به بحث، کودک باید بتواند مکالمهای را آغاز کند، ادامه دهد و به پایان برساند. 3) درک احساس شنونده: برای حفظ و ادامه یک گفتوگو لازم است گوینده به حالتهای عاطفی شنوندهاش توجه کند. کودکانی که مشکل ارتباطی دارند، اغلب در درک احساس شنونده نیز ناتوان هستند، در حالی که کودک اجتماعی، سریع و راحت میتواند حالتهای احساسی شنوندهاش را بشناسد. 4) همدلیکردن: شبیه درک گفتههای دیگران است. 5) یافتن نقاط مشترک: برای حفظ یک مکالمه دوستانه، توجه به نقاط مشترک هر دو طرف اهمیتی خاص دارد. این سرنخها به کودک کمک میکند تا تمایل بیشتری برای ادامه دوستی و دیدارهای بعدی با هم داشته باشند. بخش مهم شناخت این سرنخها، توجه به لحن و زیر و بمی صدای افراد است. 6) پیشبینیکردن: برای حفظ گفتوگو، کودک باید از قبل بتواند تأثیر گفتههای خود را بر شنونده پیشبینی کند و افکار شنونده را در نظر داشته باشد. 7) شیوه حل مسئله: کودکان و نوجوانانی که توانایی درک اختلافات ضمن گفتوگو را ندارند، معمولا دچار ضعف ارتباطی هستند. آنها خیلی زود عصبانی میشوند و ممکن است از صحبتکردن با شنونده تا مدتها صرفنظر کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.