ترامپ دوباره رئيسجمهور ميشود؟
احمد عظيميبلوريان- استاد پيشين مريلند
پس از هزاران سال تجربه بشر در اداره کشورها، انقلابهای اروپا بهويژه در فرانسه، بهتدريج زمينه را برای جايگزيني مردمسالاري بر خودکامگيهاي سنتي فراهم كرد. از تاريخ انقلابهای اشارهشده تاکنون، مردم کشورهاي پيشرفتهتر، دولتهاي خود را براي دورههاي محدودی برگزيدهاند و امروز شمار دولتهاي منتخب مردمي در سراسر جهان درصد درخور توجهي را نشان ميدهد. نظام انتخاباتي در ايالات متحده آمريکا از نمونههاي نسبتا بارز در نظامهاي دموکراسي است. گزينش افراد براي اداره حکومت در دموکراسيها، عمدتا از سوی احزاب سياسي انجام شده و به مردم معرفي شده و برای آن تبليغ ميشود. البته اين سادهترين تصوير از راهکار انتخابات است. قدرتهاي سياسي و اقتصادي شناختهشده يا پشت پرده، در دامنزدن به انتخاب کانديداها نقش عمدهاي دارند. احزاب در کشوری دموکراتيک، در دامنهای گستره از عقايد و باورها در اداره کشور پخش شدهاند؛ هرچه شمار احزاب بيشتر باشد، نامزد منتخب درصد کمتري از مردم را نمايندگي ميکند. در ايالات متحده دو حزب عمده قدرت اصلي سياسي را در دست دارند؛ اين نيست که در آمريکا احزاب ديگر مطرح نباشند، اما دو حزب جمهوريخواه و دموکرات بيشترين وزن را در انتخابات دارند. آنچه در عمل واقع ميشود، اين است که وقتي مردم از رفتار، گفتار و کردار رئيسجمهور منتخب راضي نباشند، معمولا حزبي که رئيسجمهور آن از چشم مردم افتاده، در انتخابات دوره بعد جاي خود را به حزب رقيب ميدهد.نکته شایان توجه اين است که هريک از دو حزب عمده آمريکا ميتوانند هميشه روي شمار معيني از اعضا و طرفداران خود حساب کنند. وقتي رئيسجمهوری برخاسته از حزب، ناکارآمد از آب درميآيد، بیشتر طرفداران آن حزب کماکان اعتماد خود را به حزب و سياستهاي آن حفظ ميکنند. تنها درصد کوچکي از افراد يک حزب ممکن است از حمايت کانديداي بعدي حزبشان دست بکشند. اين ميزان در بيشترين حالت از پنج يا شش درصد تجاوز نميکند و مانند کف نازک روي فنجان قهوه است. آن حزبي که انتخابات را ميبازد، تلاش ميکند در دور بعدي انتخابات مواردي را که موجب دلزدگي رأيدهندگان شده بودند، جبران کند. در آمريکا تقريبا هر دو حزب دموکرات و جمهوريخواه به نسبت ۵۰-۵۰ در انتخاب کانديداهاي خود موفق بودهاند. در دوران اخير، جنجالبرانگيزترين کانديداهاي منتخب از اين دو حزب، اوباما و ترامپ بودهاند. انتخاب اوباما که يک آمريکايي دورگه آفريقاييتبار بود، موجب شگفتي مردم خود آمريکا و جهان شد؛ البته اوباما از خانوادهای با پيشينه بردگي نيست؛ پدر او روشنفکری آفريقايي بود که براي تحصيل به آمريکا آمده و با يک آمريکايي سفيدپوست ازدواج کرده بود. اوباما فردي باهوش و روشنفکر با مدرک دکترا از دانشگاه هاروارد در رشته حقوق است. همسرش نیز دستکمي از او ندارد؛ با اين تفاوت که اجداد او پيشينه بردگي دارند. انتخاب اوباما، در آمريکا انقلاب به شمار ميآمد و نشانه موفقيتآميزي از بالغشدن مبارزات ضدبردگي در آن کشور بود.در مقابل، ترامپ رئيسجمهوری صددرصد دستراستي با شباهت بسيار زياد به قدرتمندان سابق مشرقزميني و اروپايي است و انسان را ياد هيتلر و موسوليني مياندازد. تحصيلات و پيشينه حرفهاي او ارتباطي به کشورداري ندارد؛ اما در ميان آن بخش از مردم آمريکا که اجدادشان به صورت مهاجران فقير از اروپا، بهويژه اروپاي شرقي، به قاره آمريکا مهاجرت کردهاند، از محبوبيت خاصي برخوردار است. خواننده محترم بايد توجه داشته باشد که برخلاف بسياري از ملل قديمي، آمريکا را يک ملت واحد تشکيل نميدهد؛ ايالات متحده آمريکا از ايالتها و گروههايي تشکيل شده است که هريک ويژگيها، پيشينه، فرهنگ و داستان متفاوتي از ديگران دارد. براي مثال، نسلهاي گذشته بيشتر مهاجران ايالات شمال غربي از کشورهاي اسکانديناوياند که يک سر و گردن متمدنتر و دموکراتتر از مردم ايالات جنوبي آمريکا هستند. حتي مسيحيت در آمريکا فرهنگ واحد و يکسانی را تشکيل نميدهد؛ در واشنگتنديسي، پايتخت آمريکا، خياباني است به نام «نيوهمشاير» که از مرکز شهر واشنگتن به سوي شمال غربي امتداد يافته و به شهري به نام «دمشق» ميرسد؛ در اين مسير شمار درخور توجهي از کليساهاي مذاهب متفاوت مسيحي، معابد بودايي، مساجد مسلمانان، کنيسههاي يهوديان و عبادتگاههاي اديان ديگر وجود دارد که هريک در مراسم مذهبي خود در آنجا عبادت ميکنند. اين عبادتگاهها خود موزهاي از فرهنگ مذهبي گوناگون آمريکاييها هستند. مسيحيان آفريقاييتبار در عبادت روز يکشنبه با صداي بلند آواز ميخوانند و تصوير مسيح سياهپوست را در کليساي خود نصب ميکنند. مسيحيان کاتوليک با موعظه کشيش نشست و برخاست ميکنند و دعا ميخوانند.
مسيحيان موسوم به «کوئيکر» از ابتداي ورود به کليسا تا زمان خروج از آن، در سکوت مطلق به سر ميبرند و کشيش هم حرفي براي گفتن ندارد و تصوير و مجسمهاي از حضرت عيسي به در و ديوار نصب نميکنند. آمريکا به لحاظ فرهنگي گنجينهاي از عقايد مختلف و متفاوت است. گرايش به دموکراسي بيشتر در ميان قشر تحصيلکرده و مهاجران اخير است که به کانديداهاي دموکرات، اصلاحطلب و آزاديخواه رأي ميدهند. اينکه ترامپ در دوره چهارساله بعدي باز هم به رياستجمهوري انتخاب شود، به رفتار خود او بستگی دارد؛ نکته اینجاست که امروز ترامپ در معرض اتهاماتي مانند دستکاري در پرداخت ماليات، همکاريهاي پشت پرده براي صدمهزدن به دموکراتها، همکاري آگاهانه يا ناخودآگاه با عوامل روسيه، لجبازي در برخورد با کنگره آمريکا و... است؛ اگر اين اتهامها منجر به استيضاح ترامپ شود، او مانند نيکسون از کار برکنار خواهد شد و معاون او، مايک پنس، تا پايان دوره کنوني رياستجمهوري را اداره خواهد کرد و ممکن است براي حفظ آبروي دولت، ترامپ را عفو کنند؛ در اين صورت، نام ترامپ از فهرست کانديداهاي انتخابات بعدي حذف ميشود. در مقابل، اگر کار به استيضاح نرسد، او در ميان کانديداهاي رياستجمهوری دوره بعد باقي خواهد ماند و با امکانات دولتي و شخصي و قدرت ماليای که براي تبليغات و پسزدن کانديداهاي ديگر دارد، امکان انتخاب دوباره خود را فراهم میکند؛ اما به دلیل روشدن خلافکاريهاي او و اطرافيانش، شانس انتخابش از دوره پيش کمتر است. بااینحال، به دلیل فشارهاي نامتعارفي که چه بر قدرتهاي متحد و چه رقيب آمريکا وارد کرده، اروپاييها، روسيه و چين هم از ترامپ پشتيباني نميکنند، در مقابل شمار درخور توجهي از کشورهاي خاورميانه مانند عربستان سعودي و امارات متحده عربي و البته رژيم اسرائيل، حامي ترامپ و پرداختکننده زيرميزي هزينههاي انتخاباتي او هستند. نتانياهو برای حمايت ترامپ از اسرائيل، انتقال سفارت آمريکا به بيتالمقدس، بهرسميتشناختن اشغال بلنديهاي جولان و اعمال فشار دائم به جمهوري اسلامي، از شوق در پوست خود نميگنجد و براي سپاس از کمکهاي ترامپ تصميم گرفته شهرکي در ارتفاعات جولان را به نام ترامپ نامگذاري کند. تواناترين قدرت پشتيبان ترامپ در انتخابات بعدي، قدرت اقتصادي والاستريت و متنفذان بزرگ اقتصادي آمريکا و حزب جمهوريخواه هستند. اين گروه را نبايد دستکم گرفت. رويدادهاي سياسي در آمريکا دستکمي از خاورميانه يا وقوع سيل و توفان ندارد و هيچکدام از آنها را نمیتوان پيشبيني قطعي کرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.